Niğde Göçmen Mutfak Kültürünün Sürdürülebilirliğine Yönelik Denee Gastronomi Evi Önerisi

Somut olmayan miras değerindeki mutfak kültürü toplumların yeme alışkanlıklarını, yemeklerini, yöresel ürünlerini, yemek üzerine gerçekleşen tüm faaliyetlerini kapsamaktadır. Ülkelerde bulunan coğrafi çeşitlilik, farklı etnik gruplar yemek kültürünün zenginleşmesinde önemli etkenlerdir.  Göç olgusu etnik çeşitliliği sağlayan bir unsurdur. Göç eden topluluklar beraberlerinde kültürel birikimlerinin bir unsuru olan yemek kültürünü de getirmiştir. Türkiye ile Yunanistan arasında gerçekleşen zorunlu nüfus mübadelesi sonucunda Türkiye’nin çeşitli kentlerine yerleşen müslüman Türkler sahip oldukları gelenekleriyle yeme içme alışkanlıklarını, yemeklerini kısaca gastronomik değerlerini ülkeye getirmiştir. Zaman içerisinde göçmenlerin yeni yerleştikleri yerleşimlerde yerel halkla olan iletişimleri gelişmiş kendi yöresel mutfaklarına dair birçok yemeği Türkiye mutfağına kazandırmışlardır. Bu çalışmada nüfus mübadelesi sonrası yerleşen göçmenlerin mutfak kültürünün tanıtılması, gelecek kuşaklara deneyim üzerinden aktarılması amacıyla gastronomik sürdürülebilir faaliyetleri gerçekleştirmeye uygun bir ev önerisi geliştirilmiştir. Bu amaca uygun nüfus mübadelesinden etkilenen Niğde İli’nde gelenek göreneklerini yaşatan mutfak kültürünü devam ettiren Yeşilburç Köyü (Denee) örneklem olarak ele alınmıştır.  Mutfak deneyiminin üretim mekanı ile olan bağı ve kullanıcı deneyimini pekiştirmede geleneksel evlerin rolü göz önünde bulundurularak örneklem yerleşimden kültürel miras varlığı olan Rumlardan kalan sonrasında yerleşen müslüman Türkler tarafından kullanılan bir taş konağın gastronomi evi olarak kullanılması önerilmiştir. Böylece Denee göçmen mutfak kültürüne dair yemeklerin hazırlığı, sunumu yereldeki kadınların eğitmenliği aracılığıyla Niğde göçmen gastronomisini merak eden ziyaretçilere (mübadiller, turist, gastronomi öğrencisi, araştırmacı) aktarılması aynı zamanda tarihi bir taş konağın yaşatılarak korunmasını sağlayabilecektir.  Temelde araştırma, uygulama ve eğitim fonksiyonlarına sahip gastronomi evi önerisinde; mutfak (pişirme), deneyim atölyeleri (hazırlık), yeme-içme bölümleri, sergi alanlarından oluşan program hazırlanmıştır. Bu kapsamda örneklem seçilen yapının mimari koruma disiplinine uygun belgeleme çalışması ile mekansal büyüklükleri, hacimleri yeniden kullanıma uygunluğu analiz edilmiştir. Plan ve kesit düzleminde yeniden kullanım şemaları ortaya konulmuştur.