Published December 31, 2014 | Version v1
Journal article Open

Fantazyjne objawy zmysłowe Wiktora Feliksa Szokalskiego – projekt obserwatora z połowy XIX wieku [Fantazyjne objawy zmysłowe ['Fancy Sensory Symptoms'] of Wiktor Feliks Szokalski: a Project of the Observer from the Mid-Nineteenth Century]

  • 1. Uniwersytet Warszawski

Description

The author analyses Fantazyjne objawy zmysłowe [‘Fancy Sensory Symptoms’] by W.F. Szokalski in the context of changes of the nineteenth-century observer. Full of contradictions synthesis of Polish ophthalmologist is a register of transformations in the visual field observed by other researchers (Jonathan Crary), but also the concept of embodied and active look does not fulfil its depth. In the article Szokalski will be treated as a representative of the late-idealist formation, which is aware of restrictions that “disenchantment of the world” causes (epistemological subjectivism resulting from contemporary knowledge of the nervous system, modernist reflections on the contingency of science). However, the ophthalmologist exceeds perceptual distortions and dilemmas of psychophysiology by means of recalling the romantic spirit, which acting on the body backwards, brings the man closer to the Truth. Szokalski turns out to be a representative of the formation that Agata Bielik-Robson called “modernity with anxiety”. This formation is looking for a new sacrum that in the name of the new subject deals rhetorically with entanglement in the body, but also – paradoxically – still remains under its influence.

Files

7. 2014-XX-089-105-Makuch.pdf

Files (167.6 kB)

Name Size Download all
md5:ed088288eba625587d1726a6e6823f9e
167.6 kB Preview Download

Additional details

References

  • Bielik-Robson A., Duch powierzchni. Rewizja romantyczna i filozofia, Kraków 2004.
  • Crary J., Camera obscura i jej przedmiot, tłum. M. Szcześniak, w: Antropologia kultury wizualnej. Zagadnienia i wybór tekstów, oprac. I. Kurz, P. Kwiatkowska, Ł. Zaremba, Warszawa 2012.
  • Crary J., Techniques of the Observer on Vision and Modernity in 19th Century, Cambridge 1992.
  • Crary J., Zawieszenia percepcji. Uwaga, spektakl i kultura nowoczesna, tłum. Ł. Zaremba, I. Kurz, oprac. I. Kurz, Warszawa 2009.
  • Dobroczyński B., Idea nieświadomości w polskiej myśli psychologicznej przed Freudem, Kraków 2005.
  • Kremer J., Listy z Krakowa. Dzieje artystycznej fantazji, t. 2, cz. 1, Wilno 1855.
  • Libelt K., System umnictwa, czyli filozofii umysłowej, cz. I, (seria "Filozofia i krytyka", t. II), Poznań 1874.
  • Majer J., Fizjologia układu nerwowego, Kraków-Warszawa 1854.
  • Markiewicz H., Pozytywizm, Warszawa 1999.
  • Osterhammel J., Historia XIX wieku. Przeobrażenie świata, oprac. W. Molik, tłum. I. Drozdowska- -Broering, J. Kałążny, A. Peszke, K. Śliwińska, Poznań 2013.
  • Pląskowski R., Psychiatria, cz. I, Warszawa 1868.
  • Struve H., O istnieniu duszy i jej udziale w chorobach umysłowych. Dwie rozprawy czytane na posiedzeniach Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego, Warszawa 1867.
  • Szokalski W. F., Fantazyjne objawy zmysłowe, t. I, Warszawa 1861, t. II, Warszawa 1863.
  • Szokalski W. F., Początki umysłowości w przyrodzie, Warszawa 1885.
  • Tomkowski J., Mój pozytywizm, Warszawa 1993.
  • Trentowski B. F., Chowanna, czyli system pedagogiki narodowej jako umiejętności wychowania, nauki i oświaty, słowem wykształcenia naszej młodzieży, t. I, Poznań 1842.
  • Tyszyński A., Rozbiory i krytyki, t. I, Petersburg 1854.