BEYRUT'UN TARİHİ MAHALLELERİNDE AFET SONRASI MÜDAHALELER: KÜLTÜREL MİRAS VE KENTSEL BELLEK BAĞLAMINDA UYARLAMALI YENİDEN KULLANIM STRATEJİLERİ

Bu çalışma, 4 Ağustos 2020 tarihinde meydana gelen Beyrut Limanı patlamasının ardından Beyrut’un tarihi mahallelerinde yürütülen iyileşme süreçlerini uyarlamalı yeniden kullanım stratejileri bağlamında incelemeyi ve afet sonrası müdahalelerin yalnızca fiziksel yeniden inşa ile sınırlı kalmayıp kültürel mirasın somut ve somut olmayan değerleri, kentsel bellek ve toplumsal dayanıklılık boyutlarıyla birlikte ele alınması gerektiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, değer temelli koruma kuramı, dayanıklılık kuramı ve bellek çalışmaları çerçevesinde kurgulanmış nitel ve yorumsamacı bir yönteme dayanmaktadır; Gemmayzeh, Mar Mikhael ve Saifi mahalleleri çoklu örnek olay yaklaşımıyla analiz edilmiş, özellikle Mar Mikhael Tren İstasyonu ve Sursock Müzesi üzerinden hasar tipolojileri, miras değerleri ve müdahale stratejileri karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Veri seti; hasar tespit raporları, uluslararası koruma belgeleri, fotografik ve mekânsal dokümantasyon ile ikincil literatür kaynaklarından oluşmaktadır. Çalışmanın özgünlüğü, uyarlamalı yeniden kullanımı yalnızca teknik bir restorasyon aracı olarak değil, afet sonrası kimlik, bellek ve kentsel dayanıklılığın yeniden inşasında etik ve ontolojik bir araç olarak ele almasına dayanmaktadır; bu yaklaşım, mirasın fiziksel bütünlüğü kadar toplumsal sürekliliğini de analiz çerçevesine dahil etmektedir. Araştırma bulguları, patlamanın yalnızca yapısal yıkıma değil, aynı zamanda toplumsal parçalanma, yerinden edilme ve kültürel süreksizliklere yol açtığını; acil müdahale gereklilikleri ile uzun vadeli özgünlük ve bütünlük koruma hedefleri arasında belirgin bir gerilim oluştuğunu göstermektedir. Yukarıdan aşağıya kurumsal yaklaşımlar ile yerel toplulukların aşağıdan yukarıya girişimleri arasında dinamik bir etkileşim bulunduğu, topluluk katılımının sağlanmadığı durumlarda ise soylulaştırma riskinin arttığı tespit edilmiştir. Uyarlamalı yeniden kullanımın, çağdaş gereksinimlere yanıt verirken somut olmayan miras değerlerini koruma ve kentsel belleği sürdürme potansiyeline sahip güçlü bir strateji olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları, afet sonrası miras alanlarında karar alma süreçlerine topluluk temelli katılımın entegre edilmesi gerektiğini, uluslararası koruma ilkelerinin yerel bağlama uyarlanmasının önemini ve uyarlamalı yeniden kullanımın sosyal bütünleşme ile kültürel sürekliliği destekleyen pratik bir araç olarak değerlendirilebileceğini ortaya koyarak hem kuramsal literatüre hem de uygulamaya yönelik çıkarımlar sunmaktadır.