Wieś w Generalnym Gubernatorstwie - 59.11.34.10-129

Sprawy nadzoru nad gospodarką podatkową gminy Olchowa z lat 1940-1944, w szczególności w zakresie podatku gruntowego

• Okólnik starosty wydany za pośrednictwem Związku Gmin w Dębicy z dnia 7 sierpnia 1940 roku w sprawie ustalenia terminu wypłaty wynagrodzeń pracownikom urzędów gminnych (karta 8);
• Pismo Urzędu Skarbowego z dnia 30 sierpnia 1940 roku o nadesłanie sprawozdania z poboru podatku gruntowego (karta 10);
• Odpowiedź Zarządu Gminy Olchowa z dnia 16 grudnia 1941 roku w związku z zarządzeniem polustracyjnymz dnia 4 grudnia 1941 roku (karty 23-24);
• Zarządzenie polustracyjne z dnia 4 grudnia 1941 roku (karty 25-26);
• Protokół z kontroli poboru przez gminę podatku gruntowego (karta 27-30);
• Protokół z dnia 22 stycznia 1942 r. z kontroli czynności inkasenta gminnego (karty 32-33);
• Pismo Urzędu Skarbowego w Dębicy z dnia 25 stycznia 1942 roku do Zarządu Gminy Olchowa w sprawie umarzania należności z tytułu podatku gruntowego (karta 34);
• Wezwanie do sołtysów gromad: Klęczany, Olchowa, Sielec, Będziemyśl, Olimpów z dnia 15 maja 1942 roku dla stawienia się "w Zarządzie Gminnym w Olchowej wraz z 2-ma gospodarzami obeznanymi ze stosunkami majątkowymi, dochodowymi i rodzinnymi mieszkańców gromady celem wzięcia udziału w posiedzeniu komisji podatkowej" (karty 61 i 62) - jest to interesujący dokument, ponieważ zwykle w aktach gmin wzmianki o powoływaniu i posiedzeniach komisji podatkowych, ustalających ryczałtowy wymiar podatku i normy dochodowości się nie zachowały;
• Pismo Urzędu Skarbowego w Dębicy do Zarządu Gminy Olchowa z dnia 28 maja 1942 r. z prośbą "o wydelegowanie funkcjonariusza tamtejszego Zarządu do Urzędu Skarbowego do podjęcia rejestrów wymiarowych podatku gruntowego celem dokonania przypisu tego podatku na rok podatkowy 1942" (karta 63);
• Okólnik Urzędu Skarbowego z dnia 22 maja 1942 r. w sprawie analizy wyników akcji sprawdzania tytułów wykonawczych przez zarządy gmin, a ściślej: poboru podatku gruntowego (karty 87-88). Urząd Skarbowy stwierdził "brak zainteresowania referenta podatkowego akcją doręczania upomnień", a tym samym opóźnienia w wystawianiu tytułów wykonawczych celem ściągnięcia zaległego podatku gruntowego;
• Pismo wyjaśniające wójta gminy Olchowa dla Naczelnika Urzędu Skarbowego w Dębicy z dnia 8 marca 1944 roku (karty 128-129), w którym jako powody opóźnień w ściąganiu zaległości podatkowych podaje zmianę osoby inkasenta oraz "brak ogólnej egzekucji na terenie gminy Olchowa od września 1942". Albowiem "na wyznaczony termin egzekucji w miesiącu styczniu 1944, przyjechał jeden poborca, który po dwóch tygodniach przerwał swoje czynności na skutek stałych napadów band". Przez co - jak argumentował wójt - w gminie zalegało aż 1 637 wniosków egzekucyjnych i to jeszcze za rok 1942. Jako skutek takiego stanu rzeczy podał jeszcze większy spadek "moralności podatkowej niektórych gromad znanych z powolnego płacenia podatków".

Oprócz tego w teczce tej znajdują się dokumenty dotyczące ubezpieczenia pracowników gminy, spraw budżetowych, liczne pisma związane z lustracją gospodarki podatkowej gminy, pisma Urzędu Skarbowego o umorzeniu podatku wskutek nieściągalności lub wysiedlenia danego podatnika. Generalnie są to akta odnoszące się do spraw podatkowych (z wyjątkiem niewielkiej liczby akt co do spraw osobowych pracowników urzędu gminy), ale od strony nadzoru ze strony urzędu skarbowego nad gminą, a nie relacji między gminą a mieszkańcami-podatnikami, co jest typowe dla jednostek archiwalnych innych gmin z tej części dystryktu krakowskiego. Dlatego teczka ta zasługuje na uwagę badaczy.

Źródło: Archiwum Państwowe w Rzeszowie, akta gminy Olchowa powiat Dębica (zespół nr 11), sygn. 34: Sprawy podatkowe - Nockowa, Klęczany, Będziemyśl 1940-1944.

Dane gromadzone w ramach projektu "Wieś w Generalnym Gubernatorstwie w dokumentach administracji gminnej (1939-1945) - opracowanie materiałów źródłowych" (NPRH/F/SP/0037/2024/13).

Aby zobaczyć kolejne pliki należy zjechać kursorem niżej strony i kliknąć przycisk "Preview".