Published May 28, 2024
| Version v1
Publication
Open
Nowe dane o występowaniu w Polsce niektórych rzadkich grzebaczowatych (Hymenoptera: Crabronidae)
Authors/Creators
- 1. ul. Koncertowa 3/5 m 62, 02-787 Warszawa, Polska, e-mail: tomasz.huflejt@wp.pl
- 2. Mochnaczka Wyżna 64, 33-380 Krynica-Zdrój, Polska, e-mail: mluszczak@wp.pl
Description
New data on the occurrence of some rare species of crabronid digger wasps (Hymenoptera: Crabronidae) in Poland.
The paper presents information on the occurrence of 15 species of crabronid digger wasps rarely recorded
in Poland. The study is based on material collected mainly in Sandomierz Lowland in 1997-2013 as well
as specimens collected in 1896-1956 in various regions of the country and preserved in the entomological
collection of the Museum and Institute of Zoology of the Polish Academy of Sciences in Warsaw. New
localities for Ammoplanus hofferi Šnoflák, Crossocerus denticoxa (Bischoff), and Ectemnius schlettereri
(Kohl, 1888) known so far from single records in Poland are presented. Literature data on the distribution of
Cerceris albofasciata (Rossi, 1790) and Cerceris sabulosa (Panzer, 1799) are discussed. Some specimens
published as Crabro (Solenius) larvatus Wesm. by A.R. Paul in 1941 are corrected to Ectemnius confinis
(Walker, 1871) because of wrong determination. The threat categories for the listed species are discussed.
Files
AES-32(online005).pdf
Files
(2.8 MB)
| Name | Size | Download all |
|---|---|---|
|
md5:f11bd618d6f52ecb4259c25ccaba3f87
|
2.8 MB | Preview Download |
Additional details
References
- Anasiewicz A. 1976. Żądłówki (Hymenoptera, Aculeata) występujące w agrocenozie ziemniaka w Felinie koło Lublina w latach 1971–1973. Polskie Pismo Entomologiczne 46(3): 495–502. Brischke [C.]G.[A.]. 1862. Die Hymenopteren der Provinz Preussen. (Erste Fortsetzung.). Schriften der Königlichen Physikalisch-Ökonomischen Gesellschaft zu Königsberg 2(2) (1861): 97–118. Brischke [C.]G.[A.]. 1887. Bericht über eine zoologische Excursion nach Seeresen im Juni 1886. Schriften der Naturforschenden Gesellschaft in Danzig, Neue Folge 6(4): 73–91. Brischke C.G.A. 1888. Hymenoptera aculeata der Provinzen West- und Ostpreussen. Neu bearbeitet. Schriften der Naturforschenden Gesellschaft in Danzig, Neue Folge 7(1): 85–107. Burakowski B., Mroczkowski M., Stefańska J. 1973. Biegaczowate – Carabidae, cz. 1. Katalog Fauny Polski 23(2): 1–233. Celary W. 1997. Sphecoidea Sphecidae (Hymenoptera – Błonkówki), pp. 57–61, In: Razowski J. (Ed.), Wykaz zwierząt Polski. Tom V, Cz. XXXII/24, Hymenoptera – Posłowie. Wydawnictwa Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN, Kraków: 260 pp. Dahlbom A.G. 1843–1845. Hymenoptera Europaea praecipue Borealia; Formis Typicis nonnullis Specierum Generumve Exoticorum aut Extraneorum propter nexum systematicum associatis; Per Familias, Genera, Species et Varietates disposita atque descripta. Tomus: Sphex in sensu Linnaeano. Officina Lundbergiana, Lund, XLIV + 528 pp., 1 pl., 11 tab. Danilov Y.N., Mokrousov M.V. 2017. Subfamily Philanthinae, pp. 252–256, In: Belokobylskij S.A., Lelej A.S. (Eds.), Annotated catalogue of the Hymenoptera of Russia. Volume I. Symphyta and Apocrita: Aculeata. Proceedings of the Zoological Institute of the Russian Academy of Sciences, Supplement № 6, Saint Petersburg: 475 pp. de Beaumont J. 1950. Synonymie de quelques Cerceris. 1. (Hym. Sphecid.). Mitteilungen der Schweizerischen Entomologischen Gesellschaft 23(3): 317–328. Dittrich R. 1911. Verzeichnis der bisher in Schlesien aufgefundenen Hymenopteren. III. Rapacia. (Sphegidae, Pompilidae, Chrysididae, Sapygidae, Scoliidae, Mutillidae.). Jahresheft des Vereins für schlesische Insektenkunde zu Breslau 4: 15–34. Dollfuss H. 1991. Bestimmungsschlüssel der Grabwespen Nord- und Zentraleuropas (Hymenoptera, Sphecidae) mit speziellen Angaben zur Grabwespenfauna Österreichs. Stapfia 24: 1–247. Dollfuss H. 2021. The Sphecid Wasps of the genus Cerceris Latreille, 1802 of the "Biologiezentrum Linz" – Collection in Linz, Austria, from the Palearctic Region (part III). (Hymenoptera, Apoidea, Crabronidae). Linzer Biologische Beiträge 52(2): 933–961. Drogoszewski K. 1939. Przyczynek do znajomości fauny Żądłówek Polski środkowej. Polskie Pismo Entomologiczne 16–17 (1937–1938): 165–166. Dylewska M., Wiśniowski B. 2003. Żądłówki (Hymenoptera, Aculeata) Ojcowskiego Parku Narodowego. Ojcowski Park Narodowy, Muzeum im. Prof. Władysława Szafera, Ojców: 306 pp. Frommer U. 2009. Revision und Bestandsaufnahme der Wespenfauna im mittleren Hessen. Teil 1 : Grabwespen (Hymenoptera: Ampulicidae, "Crabronidae", Sphecidae s. str. ). Hessische Faunistische Briefe 27(2–4) (2008): 17–59. Kazenas V.L. 2001. Фауна и биология роющих ос (Hymenoptera, Sphecidae) Казахстана и Средней Азии. [Fauna and biology of thread-waisted wasps (Hymenoptera, Specidae) of Kazakhstan and Central Asia]. KazgosINTI, Аlmaty: 334 pp. Kowalczyk J.K. 1988. Nowe stanowiska w Polsce interesujących gatunków żądłówek Hymenoptera, Aculeata. Przegląd Zoologiczny 32(2): 221–223. Kowalczyk J.K. 2002. Bezkręgowce, pp. 67–74, In: Jakubowska-Gabara J., Markowski J. (Eds.), Bolimowski Park Krajobrazowy. Monografia przyrodnicza. Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej, Łódź: 141 pp. Kowalczyk J.K., Nadolski J. 2007. Żądłówki (Hymenoptera: Aculeata) terenów kolejowych w Łodzi. Wiadomości entomologiczne 26(4): 279–288. Kowalczyk J.K., Soszyński B., Galińska E., Kurzac T. 2008. Materiały do znajomości żądłówek (Hymenoptera, Aculeata) Spalskiego Parku Krajobrazowego i terenów przyległych. Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 27(3): 51–62. Kowalczyk J.K., Szczepko K., Świątczak M. 2002. Grzebaczowate (Hymenoptera: Sphecidae) okolicy Stacji Terenowej Uniwersytetu Łódzkiego w Kampinoskim Parku Narodowym. Wiadomości entomologiczne 20(3–4): 147–156. Krysiński S. 1957. Uwagi o faunie żądłówek (Hymenoptera, Aculeata) okolic Przemyśla. Polskie Pismo Entomologiczne 26 (1956): 303–309. Łoziński P. 1920. Przyczynek do fauny Grzebaczy (Sphegidae) okolic Krakowa i zachodniej części Małopolski. Sprawozdanie Komisji Fizjograficznej obejmujące pogląd na czynności dokonane w ciągu roku 1918/19 i 1919/20 oraz Materjały do fizjografji kraju 53–54: 120–122. Meyer O. 1919. Hymenoptera aculeata der Provinz Posen. Vespidae, Sphegidae, Pompilidae, Sapygidae, Scoliidae. Deutsche Entomologische Zeitschrift 1919(1–2): 145–160. Niesiołowski W. 1950. Przyczynek do fauny żądłówek Polski południowej. Polskie Pismo Entomologiczne 19(3–4) (1949): 221–228. Noskiewicz J. 1922. Z wycieczek hymenopterologicznych na Podole. II. [Les excursions hyménoptérologiques en Podolie. II.]. Rozprawy i Wiadomości z Muzeum im. Dzieduszyckich 5–6 (1919–1920): 191–242. Noskiewicz J. 1954. Kilka uwag o kserotermicznej faunie żądłówek Wyżyny Małopolskiej. Polskie Pismo Entomologiczne 22 (1952): 305–322. Noskiewicz J. 1958. Osiągnięcia polskiej entomologii (faunistyka, zoogeografia, systematyka) w trzechleciu 1953–1956. Przegląd Zoologiczny 1(2) (1957): 155–165. Noskiewicz J., Chudoba S. 1949. Nowe dla fauny Śląska gatunki grzebaczy (Sphedigae) [sic!] i nowe stanowiska gatunków rzadkich. Polskie Pismo Entomologiczne 18(2–4) (1939–1948): 406–431. Noskiewicz J., Puławski W. 1960. Błonkówki – Hymenoptera. Grzebaczowate – Sphecidae. Klucze do oznaczania owadów Polski 24(67): 1–185. Oehlke J. 1970. Beiträge zur Insekten-Fauna der DDR: Hymenoptera – Sphecidae. Beiträge zur Entomologie 20(7–8): 615–812. Olszewski P. 2014. Potwierdzenie występowania błonkówki – grzebacza trętwisza – Mimumesa littoralis (Hymenoptera: Crabronidae) w Polsce. Chrońmy Przyrodę Ojczystą 70(2): 171–173. Olszewski P., Kowalczyk J.K. 2019. Contribution to the knowledge of digger wasps (Hymenoptera: Crabronidae, Sphecidae) of Gdańsk Pomerania. Fragmenta Faunistica 62(2): 87–115. Olszewski P., Wiśniowski B., Pawlikowski T., Szpila K. 2013. Nowe dane o niektórych rzadkich żądłówkach w Polsce (Hymenoptera: Aculeata). Wiadomości entomologiczne 32(2): 127–138. Olszewski P., Wiśniowski B., Ljubomirov T. 2021. Current list of the Polish digger wasps (Hymenoptera, Spheciformes). Spixiana 44 (1): 81–107. Olszewski P., Wiśniowski B., Szczepko K. 2014. Nowe dane o rozmieszczeniu przedstawicieli rodzaju Miscophus Jurine, 1807 (Hymenoptera: Crabronidae) w Polsce. Wiadomości entomologiczne 33(1): 61–67. Paul A.R. 1941. Beiträge zur Kenntnis der Fauna der Sphegiden, Psammochariden, Vespiden und Chrysididen (Hym.) Pommerns. Stettiner Entomologische Zeitung 102: 29–50. Pulawski W. 2023. Catalog of Sphecidae. California Academy of Sciences, San Francisco. Available online: https://www.calacademy.org/scientists/projects/ catalog-of-sphecidae [accessed 6 October 2023]. Schmidt K. 2000. Bestimmungstabelle der Gattung Cerceris Latreille, 1802 in Europa, dem Kaukasus, Kleinasien, Palästina und Nordafrika (Hymenoptera, Sphecidae, Philanthinae). Stapfia 71: 1–251. Skibińska E. 1982. Sphecidae (Hymenoptera) of Warsaw and Mazovia. Memorabilia Zoologica 36: 103–127. Skibińska E. 1986. Structure of Sphecidae (Hymenoptera) communities in urban green areas of Warsaw. Memorabilia Zoologica 41: 141–202. Skibińska E. 2002. Sphecidae Grzebaczowate, pp. 66–68, In: Głowaciński Z. (Ed.), Czerwona lista zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce. Instytut Ochrony Przyrody PAN, Kraków: 155 pp. Skibińska E. 2004a. Crabronidae, pp. 354–357, In: Bogdanowicz W., Chudzicka E., Pilipiuk I., Skibińska E. (Eds.), Fauna Polski. Charakterystyka i wykaz gatunków. Tom I. Annelida. Arthropoda pro parte. Insecta pro parte (Coleoptera, Hemiptera, Hymenoptera, Lepidoptera). Muzeum i Instytut Zoologii PAN, Warszawa: 509 pp. Skibińska E. 2004b. Alysson pertheesi Górski [sic!], 1852 Wygłada dwulistwówka, pp. 204–205, In: Głowaciński Z., Nowacki J. (Eds.), Polska Czerwona Księga Zwierząt. Bezkręgowce. Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie i Akademia Rolnicza im. A. Cieszkowskiego w Poznaniu, Kraków: 448 pp. Skibińska E. 2004c. Alysson ratzeburgi Dahlbom, 1843 Wygłada ciemna, pp. 205–206, In: Głowaciński Z., Nowacki J. (Eds.), Polska Czerwona Księga Zwierząt. Bezkręgowce. Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie i Akademia Rolnicza im. A. Cieszkowskiego w Poznaniu, Kraków: 448 pp. Skibińska E. 2004d. Mimumesa littoralis (Bondroit, 1934) Trętwisz, gładkociemieniec, pp. 210–211, In: Głowaciński Z., Nowacki J. (Eds.), Polska Czerwona Księga Zwierząt. Bezkręgowce. Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie i Akademia Rolnicza im. A. Cieszkowskiego w Poznaniu, Kraków: 448 pp. Stoyanov L. 1996. Notizen über die Biologie von Ectemnius confinis (Walker, 1871) (Hymenoptera: Sphecidae), eine neue Grabwespenart für die Fauna Bulgariens. Bembix 6: 15–16. Szczepko K., Kowalczyk J.K. 2001. Sphecid wasps (Hymenoptera: Sphecidae) in habitats of abandoned village in forest territory of Kampinoski National Park (Poland). Polskie Pismo Entomologiczne 70(3): 185–193. Szulczewski J.W. 1947a. Żądłówki Wielkopolskiego Parku Narodowego. Sprawozdania Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk 14: 112. Szulczewski J.W. 1947b. Pół wieku spostrzeżeń nad stepowieniem Wielkopolski. Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Prace Komisji Matematyczno-Przyrodniczej, Seria B 10(4): 200–206, 230 (streszczenie). Szulczewski J.W. 1950. Błonkówki (Hymenoptera) Wielkopolskiego Parku Narodowego. Część IV: Żądłówki (Aculeata) (Chrysididae, Sapygidae, Mutillidae, Scoliidae, Vespidae, Psammocharidae, Sphegidae). Prace Monograficzne nad Przyrodą Wielkopolskiego Parku Narodowego pod Poznaniem 2(4): 89–110. Twerd L., Krzyżyński M., Waldon-Rudzionek B., Olszewski P. 2017. Can soda ash dumping grounds provide replacement habitats for digger wasps (Hymenoptera, Apoidea, Spheciformes)? PLoS ONE 12(4): 1–17. von Siebold C.T. 1839. Beiträge zur Fauna der wirbellosen Thiere Preußens. Dritter Beitrag: Preußische Raubwespen. Vaterländisches Archiv für Wissenschaft, Kunst, Industrie und Agrikultur, oder Preußische Provinzial=Blätter 21: 42–53. Wiśniowski B. 2002. Żądłówki z rodzin Tiphiidae, Sapygidae, Mutillidae, Pompilidae, Eumenidae, Vespidae i Sphecidae (Hymenoptera: Aculeata) Ojcowskiego Parku Narodowego. Cz. I. Wykaz gatunków i analiza zoogeograficzna. Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody 21(1): 51–82. Wiśniowski B. 2004. Annotated checklist of the Polish digger wasps (Hymenoptera: Sphecidae). Polish Journal of Entomology 73: 33–63. Wiśniowski B. 2005. Żądłówki z rodzin Tiphiidae, Sapygidae, Mutillidae, Pompilidae, Eumenidae, Vespidae i Sphecidae (Hymenoptera: Aculeata) Ojcowskiego Parku Narodowego. Cz. II. Analiza zgrupowań. Prądnik. Prace i Materiały Muzeum im. Prof. Władysława Szafera 15: 311–338. Wiśniowski B. 2008. Błonkówki Ojcowskiego Parku Narodowego, pp. 617–642, In: Klasa A., Partyka J. (Eds.), Monografia Ojcowskiego Parku Narodowego. Przyroda. Ojcowski Park Narodowy, Ojców: 766 pp. Wiśniowski B. 2016. Katalog błonkówek (Arthropoda: Insecta: Hymenoptera) Ojcowskiego Parku Narodowego. Prądnik. Prace i Materiały Muzeum im. Prof. Władysława Szafera 26: 95–146. Wiśniowski B., Kowalczyk J.K. 1998. Nowe dla Polski gatunki grzebaczy (Hymenoptera: Aculeata: Sphecidae) oraz nowe stanowiska gatunków rzadkich. Prądnik. Prace i Materiały Muzeum im. Prof. Władysława Szafera 11–12: 219–222.