İran Kamu Yönetiminin Yapısı ve İşleyişi

İran İslam Cumhuriyeti'nin kamu yönetimi yapısı 1979 Anayasasının getirdiği İslami ilkeler doğrultusunda şekillendirilmiştir. Oluşturulan yeni kurumlar ile devrim zihniyetinin devlet teşkilatına işlemesi sağlanmıştır. Devrime kadar antik dönemden Pehlevi hanedanlığın sonuna uzanan zaman diliminde yönetim gelenekleri birbirinin devamı niteliğinde olmuştur. 1979 öncesinde kurumlar ve makamların yetkileri açıkça belirtilmediğinden yönetime karşı olan güvensizlik göze çarpmıştır. Yüzyıllar boyunca yönetim şekli neredeyse aynı kalmış ve kamu yönetiminde istenen gelişme sağlanamamıştır.

İran tarihinde yönetim ile din adamları sınıfı arasında bazı dönemler iş birliği olduğu gibi, bazen de görüş ayrılıkları söz konusu olmuştur. İslam Devrimi sonrasında ulemanın yönetimdeki rolü resmiyet kazanmış ve kendilerine anayasal haklar tanınmıştır. Bunun yanı sıra Caferi mezhebinin ilkelerine göre oluşturulan 1979 Anayasası birçok yeni kurumun idari teşkilata dâhil olmasını sağlamıştır. Uzmanlar Meclisi, Anayasayı Koruyucu Konseyi, Milli Şura Meclisi ve yerel şuralar devlet yönetiminde söz sahibi olmuştur. Şunu da belirtmek gerekir ki İran'ın yeni kamu yönetiminde denetleme kurumlarının yetkileri geniş tutulmuştur. 1979'dan itibaren güçlü merkezi yapı benimsense de yerel düzeydeki şuralara da bazı anayasal haklar tanınmıştır. Şehrestan şurası, bahş şurası, il şurası ve köy şurası faaliyet gösterdiği alanda hizmetlerin kalitesini arttırmak için önemli rol üstlenmektedir.