Journal article Open Access

Hanbelî Usûl Düşüncesinde İstishâbü'l-Hâl Delili

Efe, Halil

Öz: Fıkıh usûlünde “şer‘î - amelî hükmün kaynağı veya şer‘î - amelî hükme ulaştıran yöntem” anlamındaki şer‘î delilin türlerinden biri de istishâbü’l-hâldir. İstishâbü’l-hâl, varlığı bilinen bir durumun veya bir delile dayalı olarak sabit olmuş bir hükmün aksini gösteren bir delil bulunmadıkça devam ettiğine hükmetmektir. Bir şeyin varlık ve yokluk itibariyle bulunduğu hal üzere devam ettiği düşüncesine dayanan istishâbü’l-hâl, aksini gösteren bir delil bulunmadıkça mükellefin dinen / hukuken sorumlu olmaması (berâet-i zimmet) ve eşyadan yararlanmada serbestlik içerisinde olması (ibâha-yi asliyye) hükümlerinin dayanağını teşkil etmektedir. İstishâbü’l-hâl, Hanbelî usûl düşüncesinde Kitâb, Sünnet ve icmâ ile birlikte hücciyeti üzerinde ittifak edilmiş (müttefekun aleyh) delillerdendir. Hanbelî usûl bilginleri, istishâbü’l-hâlin berâet-i zimmet, ibâha-yi asliyye ve şer‘î hüküm istishâbı olarak bilinen türlerinin hücciyetinde görüş birliği içerisinde iken icmâ hükmünün istishâbında ihtilaf etmiştir. Literatür olarak Hanbelî usûl eserleriyle sınırlandırılan bu makalede önce Hanbelî delil anlayışı tespit edilecektir. Takip eden başlıkta istishâbü’l-hâlin tanımı, mahiyeti ve terimleşme süreci üzerinde durulacak, akabinde türleri -fürû fıkıhtaki örnekleri de dikkate alınarak- incelenecek ve bu türlerin delil değerleri hakkında bilgi verilecektir.

Citation/©: Efe, H. (2022). Hanbelî Usûl Düşüncesinde İstishâbü'l-Hâl Delili. Theosophia, 5, 175-201.
Files (1.5 MB)
Name Size
10_hefe.pdf
md5:357665dc83b64f777b47a2d26d8b4499
1.5 MB Download
33
25
views
downloads
All versions This version
Views 3333
Downloads 2525
Data volume 37.1 MB37.1 MB
Unique views 3030
Unique downloads 2525

Share

Cite as