1700 Yılı Dolaylarında Politik Zooloji: Dimitri Kantemir'in "Hiyeroglifik Tarih"i

Political Zoology around 1700: Dimitrie Cantemir’s “Hieroglyphic History”

Öz

Osmanlı İmparatorluğu'nun çeşitli edebiyatları arasında, Dimitrie Kantemir'in alegorik romanı Istoria ieroglifică, terimin modern anlamıyla bile örtüşebilecek şekilde Türkçe dışı edebiyat örneklerinden biri olarak öne çıkmaktadır. Seküler edebiyat esas olarak kronikler, antik dönem ya da Bizans dönemi metinlerinin çevirileri ve kopyaları ile el yazması muhtelif kitaplardaki popüler anlatılardan (genellikle İncil'deki Apokrif'e dayanan fabllar ve hikâyeler) oluşuyordu. Belles-lettres anlamında edebiyattan bahsederken düşünmeye alışkın olduğumuz metin türlerinin çoğu XVIII. yüzyılın sonlarına kadar mevcut değildi. Dimitrie Kantemir'in halefi ve selefi olmayan roman à clef'inin istisnai konumu da buradan ileri gelir. 

Abstract

Among the various literatures of the Ottoman Empire, Dimitrie Cantemir’s allegorical novel Istoria ieroglifică stands out as one of the rare examples of non-Turkish literature that would even correspond to the modern understanding of the term. While secular literature primarily consisted of chronicles, translations and copies of antique or Byzantine writings as well as popular narratives (fables and stories often based on Biblical Apocrypha) in hand-written miscellanies, most of the textual genres we are used to thinking of when speaking of literature in the sense of belles-lettres were entirely missing until the late 18th century. Hence the solitary position occupied by the Dimitrie Cantemir’s baroque roman à clef with no precursors or successors.