Kudüs'te 13. Yüzyıldan Kalma Bir Zaviye "Şeyh Cerrah"

Yeryüzünün en eski şehirlerinden biri olan Kudüs, sahip olduğu uzun tarih boyunca çok sayıda medeniyete ve farklı inanışlara ev sahipliği yapmıştır. Ev sahipliği yaptığı her medeniyet ve inanışın izlerini de Kudüs kentinde okuyabilmek mümkündür. 1099 senesinde (Fatımi toprağı iken) Haçlılar tarafından ele geçirilen Kudüs, 1187 senesine kadar Latin Haçlı Krallığı olarak hüküm sürmüştür. Bu tarihte Selahaddin Eyyubi tarafından geri alınan Kudüs, yeniden bir İslâm toprağı haline gelmiştir. İslâm medeniyetlerinin en önemli kurumlarından biri olan zaviyeler, hem İslâm dininin yaygınlaşıp kök salmasını sağlamış hem de bulundukları alanın imar ve iskanında etkin rol oynamışlardır. Farklı coğrafyalarda farklı adlarla da anılabilen zaviyeler, benzer işlevlere sahip yapılardır. Makalenin konusunu teşkil eden Şeyh Cerrah da Kudüs’ün Selahaddin Eyyubi tarafından alınmasından sonra, Kudüs surları dışında bir zaviye kurmuştur. Zaviye; İslâm eğitimi ve İslâmiyet’in yaygınlaştırılmasından, ziyaretçilere konaklayabilme imkanı sunmaya ve bulunduğu yerin şenlenmesine kadar birçok özelliği bünyesinde barındırmıştır. 1201 senesinde vefatının ardından zaviyesinin yanına gömülen Şeyh Cerrah’ın mezarı üzerine bir türbe inşa edilmiştir. 19. yüzyılda söz konusu yapı programına bir de cami eklenmiştir. Yine bu yüzyılda bir vakıf eseri olan zaviyenin artık bir geliri kalmadığı ve onarıma da ihtiyaç duyduğu anlaşılmaktadır. Makale 13. yüzyıla ait bir zaviye olan Şeyh Cerrah’ın tarihsel süreçteki gelişimine ve 19. yüzyıldaki durumuna (arşiv belgesi ve dönem fotoğrafları referans alınarak) ışık tutmayı amaçlamaktadır.