Published August 28, 2023 | Version v1
Book Restricted

Ochrona interesów finansowych UE w świetle polskiego prawa karnego

Authors/Creators

  • 1. ILS PAS

Description

The protection of the financial interests of the European Union is a shared responsibility of the Union and the Member States under Article 325(1) of the Treaty on the functioning of the European Union, with Member States being obliged to take the same measures to counter fraud affecting the Union’s financial interests as they take to counter fraud affecting their own financial interests.

The commitment of the EU Member States has various dimensions: legislative, as EU Member States are obliged to align their legislation with binding EU acts; institutional, as Member States are to set up domestic institutions and bodies to protect the financial interests of the Union and to cooperate with partners from other countries and the EU; and practical, which consists in the effective implementation of this commitment. With the completion of institutional and legal changes at the EU level, it is now up to the EU Member States to adapt their laws to the new regulations and to cooperate with the reformed or completely new institutions.

The book at hand analyses Poland’s fulfilment of its obligation to protect the EU’s financial interests at the three levels identified above, based on an in-depth study of legislation, institutional arrangements and practice. The purpose is to examine how effectively EU financial interests are currently protected in Poland through criminal law instruments and the liability of collective entities for criminal offences.

The compliance of Polish law and practice with the requirements stemming from the PIF Directive of 2017 and general EU law regarding the protection of EU financial interests has gained importance since the provisions on the general conditionality regime of protecting the EU budget came into force at the end of 2020. One of the key elements of this system is the efficient and effective protection of the EU’s financial interests. Indeed, a lack of effective protection may translate into concrete decisions to withhold funds for Poland. Therefore, it is in the interest of the Polish state to bring about compliance with the norms of EU law discussed in this book and to improve the situation with regard to the practical aspects of prosecuting acts detrimental to the financial interests of the Union.

In summarising the considerations in this book, it should be stated that Poland does not fulfil the task of protecting the EU’s financial interests by means of criminal law measures in a manner that could be considered satisfactory. The lack of harmonised provisions as regards criminalisation – first and foremost the gap in criminalisation of misuse of legally obtained EU funds – the complete inefficiency of the system of liability of collective entities and the lack of reflection on the system of penalties and criminal measures in the general criminal law and fiscal law are the basic reasons for considering the Polish substantive legal norms insufficient. Additionally, the decision not to join the enhanced cooperation that the European Public Prosecutor’s Office represents weakens the arsenal of means at the disposal of Polish prosecutors in proceedings for acts detrimental to the financial interests of the EU.

As regards the practical aspects of protecting the EU’s financial interests in Poland, it is established that the extent of crime against the EU’s financial interests in Poland is small. There are only a few hundred pre-trial proceedings per year in these cases, at least half of which are discontinued due to the lack of criminality. The value of the property secured is increasing. On the other hand, in Poland there is no system for collecting data on this group of crimes, and the available data refers only to preparatory proceedings.

Files

Restricted

The record is publicly accessible, but files are restricted. <a href="https://zenodo.org/account/settings/login?next=https://zenodo.org/records/7500325">Log in</a> to check if you have access.

Additional details

References

  • Adamski A., Karalność oszustw na szkodę interesów finansowych Unii Europejskiej, "Monitor Prawniczy" 2004, nr 24, s. 1117–1118.
  • Allegrezza S., On Legality in Criminal Matters between Primacy of EU Law and National Constitutional Traditions. A Study of the Taricco Saga, [w:] V. Mitsilegas, A. di Martino, L. Mancano (red.), The Court of Justice and European Criminal Law, Oxford 2019, s. 165–187.
  • Baldan A., Rola i zadania Anti-Fraud Coordination Service (AFCOS), [w:] M. Hudzik, C. Nowak (red.), Instytucje i instrumenty prawne w walce z przestępczością przeciwko interesom finansowym Unii Europejskiej – prawo krajowe i perspektywa europejska, Warszawa 2004, s. 149–173.
  • Ballegooij van W., Koszty braku Europy w dziedzinie ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej, [w:] C. Nowak (red.), Cost of Non-Europe / Wartość współpracy w sprawach karnych w Unii Europejskiej, Warszawa 2018, s. 25–39.
  • Ballegooij van W., Protecting the EU's Financial Interests through Criminal Law. The Implementation of the "PiF Directive", "EUCrim" 2021, nr 3, s. 177–181, https://doi.org/10.30709/eucrim-2021–022.
  • Baraggia A., The "Conditionality" Regulation under the ECJ's Scrutiny: a Constitutional Analysis, "European Law Review" 2022, t. 47, nr 5, s. 687–698.
  • Barcz J. (red.), Współpraca sądowa w sprawach cywilnych, karnych i współpraca policyjna, System Prawa Unii Europejskiej, t. 8, Warszawa 2021.
  • Beaufort de C., Nowe perspektywy w zakresie karnoprawnej ochrony interesów WE – w stronę Prokuratora Europejskiego?, [w:] M. Hudzik, C. Nowak (red.), Instytucje i instrumenty prawne w walce z przestępczością przeciwko interesom finansowym Unii Europejskiej – prawo krajowe i perspektywa europejska. Materiały z konferencji, Warszawa, 4–7 grudnia 2003, Warszawa 2005, s. 125–129.
  • Bełdzikowski R., Prawne i organizacyjne usytuowanie zespołu GAFU w systemie ochrony finansowych interesów Polski i UE, [w:] M. Hudzik, C. Nowak (red.), Instytucje i instrumenty w walce z przestępczością przeciwko interesom finansowym Unii Europejskiej – prawo krajowe i perspektywa europejska. Materiały z konferencji, Warszawa 2004, s. 175–177.
  • Bialska-Brodziak A., Tkacz S., Tabor Z., Kilka uwag o wykładni prawa karnego, "Studia Prawnicze" 2009, nr 3, s. 109–144, https://doi. org/10.37232/sp.2009.3.4.
  • Bieniek B., Pranie pieniędzy w prawie międzynarodowym, europejskim oraz polskim, Warszawa 2010.
  • Biernat S., Zasada efektywności prawa wspólnotowego w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, [w:] S. Biernat (red.), Studia z prawa Unii Europejskiej w piątą rocznicę utworzenia Katedry Prawa Europejskiego UJ, Kraków 2000, s. 27–75.
  • Błaszczyk M., Przepadek w polskim prawie karnym skarbowym, Warszawa 2016.
  • Bojarski J., Oczkowski T., Oszustwo kredytowe, subwencyjne i w zakresie zamówień publicznych, [w:] R. Zawłocki (red.), Przestępstwa przeciwko mieniu i gospodarcze, System Prawa Karnego, t. 9, Warszawa 2011, s. 520–544.
  • Bojarski J., Oczkowski T., Zaległość podatkowa a korzyść majątkowa na gruncie Kodeksu karnego skarbowego, "Studia Iuridica Toruniensia" 2020, t. 26, s. 63–86, https://www.doi.org/10.12775/SIT.2020.003.
  • Bojarski M. (red.), Szczególne dziedziny prawa karnego. Prawo karne wojskowe, skarbowe i pozakodeksowe, System Prawa Karnego, t. 11, Warszawa 2018.
  • Bojarski T. (red.), Źródła prawa karnego, System Prawa Karnego, t. 2, Warszawa 2011.
  • Busch M., Negotiation and Transposition of the PIF Directive. The German Perspective, "EUCrim" 2021, nr 3, s. 182–187, https://doi. org/10.30709/eucrim-2021–027.
  • Corpus Iuris zawierający przepisy karne mające na celu ochronę interesów finansowych Unii Europejskiej, tłum. A. Walczak-Żochowska, Warszawa 1999.
  • Csonka P., Juszczak A., Sason E., The Establishment of the European Public Prosecutor's Office. The Road from Vision to Reality, "EUCrim" 2017, nr 3, s. 125–135, https://doi.org/10.30709/eucrim-2017–012.
  • Czapliński W., III filar Unii Europejskiej – Współpraca Sądowa i Policji w Sprawach Karnych, [w:] J. Barcz (red.), Prawo Unii Europejskiej. Zagadnienia systemowe, Warszawa 2003, s. 117–132.
  • Delmas-Marty M., La genèse du projet du procureur européen, [w:] P.G. Marzban (red.), Quelles perspectives pour un ministère public européen ? Protéger les intérêts financiers et fondamentaux de l'Union européenne, Paris 2010, s. 163–169.
  • Delmas-Marty M., Vervaele J.A.E., The Implementation of the Corpus Iuris in the Member States, Antwerpen 2000.
  • Di Francesco M., Directive (EU) 2017/1371 on the Fight Against Fraud to the Union's Financial Interests by Means of Criminal Law: A Missed Goal?, "European Papers" 2018, t. 3, nr 3, s. 1455–1469, https://www. doi.org/10.15166/2499–8249/240.
  • Dubisz S. (red.), Uniwersalny słownik języka polskiego, Warszawa 2006.
  • Duży J., Przestępstwa "fakturowe" – ocena regulacji z perspektywy trzech lat obowiązywania, "Prokuratura i Prawo" 2020, nr 3, s. 12–30.
  • Duży J., Wykładnia znamion przestępstwa prania pieniędzy, "Prokuratura i Prawo" 2013, nr 4, s. 151–163.
  • Filar M., Zakres pojęciowy znamienia "pełnienie funkcji publicznej" na gruncie art. 228 k.k., "Palestra" 2003, nr 7–8, s. 57–69.
  • Fisicaro M., Protection of the rule of law and "competence creep" via the budget: the Court of Justice on the legality of the Conditionality Regulation: ECJ judgments of 16 February 2022, Cases C-156/21, Hungary v Parliament and Council and C-157/21, Poland v Parliament and Council, "European Constitutional Law Review" 2022, t. 18, nr 2, s. 334–356, https://www.doi.org/10.1017/S1574019622000128.
  • Flore D., L'incrimination de la corruption: les nouveaux instruments internationaux, la nouvelle loi belge du 10 février 1999, Bruxelles 1999.
  • Fouwels M., Cooperation between the European Commission and the European Public Prosecutor's Office. An Insider's Perspective, "EUCrim" 2022, nr 3, s. 204–206, https://doi.org/10.30709/eucrim-2022–013.
  • Gadecki B., Glosa do wyroku SA w Katowicach z 30 listopada 2007 r., II AKa 103/07, "Gdańskie Studia Prawnicze. Przegląd Orzecznictwa" 2009, nr 1, s. 115–124.
  • Gardocki L. (red.), Przestępstwa przeciwko państwu i dobrom zbiorowym, System Prawa Karnego, t. 8, Warszawa 2018.
  • Geelhoed W., Categorising the Offence of Fraud against the Financial Interests of the European Union. A Law and Cognition Perspective, [w:] J. Ouwerkerk, J. Altena, J. Öberg, S. Miettinen (red.), The Future of EU Criminal Justice Policy and Practice, New York 2019, s. 143–160, https://doi.org/10.1163/9789004367371_009.
  • Giezek J. (red.), Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz, Warszawa 2021.
  • Giezek J. (red.), Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, Warszawa 2021.
  • Gilardi F., Transnational Diffusion: Norms, Ideas, and Policies, [w:] W. Carlsnaes, T. Risse, B.A. Simmons (red.), Handbook of International Relations, Lodon 2013, s. 453–477, https://dx.doi. org/10.4135/9781446247587.
  • Golonka A., Przeciwdziałanie praniu pieniędzy w obliczu zmian wprowadzonych IV i V dyrektywą AML, "Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego" 2020, t. 73, nr 4, s. 16–23, https://doi.org/10.33226/0137- 5490.2020.4.2.
  • Gonet W., Dotacja w systemie finansów publicznych – wybrane zagadnienia, "Finanse Komunalne" 2013, nr 6, s. 5–21.
  • Gonzales de Anleo J.E., Kolloczek N., The European Anti-Fraud Office and the European Public Prosecutor's Office: A Work in Progress, "EUCrim" 2021, nr 3, s. 187–190, https://doi. org/10.30709/eucrim-2021–028.
  • Górniok O., Przestępstwa gospodarcze. Rozdział XXXVI i XXXVII Kodeksu karnego, Warszawa 2000.
  • Górski A., Sakowicz A. (red.), Zwalczanie przestępczości w Unii Europejskiej. Współpraca sądowa i policyjna w sprawach karnych, Warszawa 2006.
  • Grasso G., Sicurella R., Giuffrida F., EPPO Material Competence: Analysis of the PIF Directive and Regulation, [w:] K. Ligeti, M.J. Antunes, F. Guiffrida (red.), The European Public Prosecutor's Office at Launch. Adapting National Systems, Transforming EU Criminal Law, Milano 2020.
  • Grzelak A., Harmonizacja polskiego prawa karnego z prawem UE w zakresie ochrony interesów finansowych WE – zagadnienia wybrane, [w:] C. Nowak (red.), Ochrona interesów finansowych rozszerzonej Unii Europejskiej: nowe wyzwania, stare problemy, Warszawa 2007, s. 17–25.
  • Grzelak A., Komentarz do Decyzji Komisji Europejskiej z dnia 28 kwietnia 1999 r. nr 1999/352, [w:] E. Zielińska (red.), Prawo Wspólnot Europejskich a prawo polskie, T. 6 Dokumenty karne, cz. 2, Warszawa 2005, s. 321–335.
  • Grzelak A., Królikowski M., Sakowicz A. (red.), Europejskie prawo karne, Warszawa 2012.
  • Grzelak A., Unia Europejska i prawo karne, Warszawa 2002.
  • Grzelak A., Charakterystyka instrumentów prawnych współpracy w sprawach karnych w Radzie Europy i Unii Europejskiej, [w:] A. Grzelak, M. Królikowski, A. Sakowicz (red.), Europejskie prawo karne, Warszawa 2012.
  • Hara M., Kierzynka R., Kołodziejski P., Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Komentarz, Warszawa 2014.
  • Iwański M., Odpowiedzialność karna za przestępstwa korupcyjne, Kraków 2016.
  • Juszczak A., Sason E., The Directive on the Fight Against Fraud to the Union's Financial Interests by Means of Criminal Law (PFI Directive). Laying down the Foundation for a Better Protection of the Union's Financial interests?, "EUCrim" 2017, nr 2, s. 80–87, https://doi. org/10.30709/eucrim-2017–009.
  • Kaiafa-Gbandi M., The Protection of the EU's Financial Interests by Means of Criminal Law in the Context of the Lisbon Treaty and the 2017 Directive (EU 2017/1371) on the Fight Against Fraud to the Union's Financial Interests, "Zeitschrift für Internationale Strafrechtsdogmatik" 2018, t. 12, s. 575–582, https://www.zis-online.com/dat/artikel/ 2018_12_1253.pdf [dostęp: 8.01.2023].
  • Kardas P., "Idealny zbieg przestępstw" jako problem teoretyczny, dogmatyczny i kryminalnopolityczny, "Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych" 2014, nr 3, s. 5–43, https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/bitstream/ handle/item/13190/kardas_idealny_zbieg_przestepstw_%20jako_ problem_teoretyczny_dogmatyczny_i_kryminalnopolityczny_2014. pdf?sequence=1&isAllowed=y [dostęp: 8.01.2023].
  • Kardas P., Odpowiedzialność karna za łapownictwo, "Przegląd Sądowy" 2002, nr 7–8, s. 3–34.
  • Kardas P., Zatrudnienie w jednostce organizacyjnej dysponującej środkami publicznymi jako ustawowe kryterium wyznaczające zakres znaczeniowy pojęcia "osoba pełniąca funkcję publiczną", "Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych" 2005, nr 1, s. 23–56, https://www.czpk.pl/ dokumenty/zeszyty/2005/zeszyt1/Kardas_P-Zatrudnienie_w_jednostce_ organizacyjnej_dysponujacej_srodkami_publicznymi.-CZPKiNP_ 2005-z.1.pdf [dostęp: 9.01.2023].
  • Kardas P., Razowski T., Łabuda G., Kodeks karny skarbowy. Komentarz, Warszawa 2017.
  • Kessler G., State of Affairs in the Field of Protection of EU Financial Interests, [w:] C. Nowak (red.), Evidence in EU Fraud Cases, Warszawa 2013, s. 15–20.
  • Kisiel S., Nieprawidłowe wykorzystanie środków unijnych. Aspekty prawno- -kryminologiczne, Olsztyn 2014.
  • Klubińska M., Przestępstwo oszustwa gospodarczego z art. 297 k.k., Warszawa 2014.
  • Konarska-Wrzosek V., Invoice-Related Crimes: Their Significance, Legal Classification and Place in the System of Polish Criminal Law, "Ius Novum" 2017, nr 2, s. 83–96, https://iusnovum.lazarski.pl/iusnovum/ article/view/939 [dostęp: 9.01.2023].
  • Konarska-Wrzosek V., Prawnokarne instrumenty walki z przestępczością zawodową i zorganizowaną przewidziane w Kodeksie Karnym skarbowym, "Prokuratura i Prawo" 2000, nr 4, s. 59–69.
  • Konarska-Wrzosek V., Lach A., Lachowski J., Oczkowski T., Zgoliński I., Ziółkowska A., Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2020.
  • Kornobis-Romanowska D., Wróbel A. (red.), Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Komentarz. T. III Art. 223–358, Warszawa 2012.
  • Korzeniak M., Szurman M., Domniemanie przestępnego pochodzenia mienia (jurydyczne ukształtowanie art. 45 § 2 k.k.), "Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych" 2019, nr 1, s. 64–88, https://www.czpk.pl/ dokumenty/publikacje/2018/M._Korzeniak,_M._Szurman-Domniemanie_ przestepnego_pochodzenia_mienia.pdf [dostęp: 10.01.2023].
  • Kotowski W., Karuzele podatkowe, [w:] I. Ożóg (red.), Przestępstwa karuzelowe i inne oszustwa w VAT, Warszawa 2017, s. 19–33.
  • Krawczak M., OLAF w systemie kontroli Unii Europejskiej: Urząd do spraw Zwalczania Nadużyć Finansowych, "Kontrola Państwowa" 2021, nr 6, s. 24–40, https://www.doi.org/10.53122/ISSN.0452–5027/2021.1.49.
  • Lebiedowicz A., Metodyka prowadzenia postępowań przygotowawczych w sprawach wyłudzeń środków w ramach realizacji projektów współfinansowanych z funduszy unijnych, "Wojskowy Przegląd Prawniczy" 2022, nr 1, s. 64–96.
  • Lewczyk P., Usiłowanie przestępstwa karnego skarbowego, "Prokuratura i Prawo" 2012, nr 7–8, s. 31–46.
  • Ligeti K. (red.), Toward a Prosecutor for the European Union. T. 1 A Comparative Analysis, Oxford–Portland 2013.
  • Liszewska A., Odpowiedzialność karna za wystawienie faktury w sposób nierzetelny lub używanie takiej faktury po nowelizacji Kodeksu karnego, "Przegląd Podatkowy" 2017, nr 9, s. 17–23.
  • Ligeti K., Introduction, [w:] K. Ligeti (red.), Toward a Prosecutor for the European Union. T. 1 A Comparative Analysis, Oxford–Portland 2013, s. 1–6.
  • Lizak R., Pranie pieniędzy w prawie polskim na tle europejskim, międzynarodowym i amerykańskim, Warszawa 2018.
  • Łabuda G., Razowski T., Glosa do postanowienia Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 16 maja 2002 r., sygn. II AKo 245/02, "Prokuratura i Prawo" 2003, nr 3, s. 101–111.
  • Łacny J., Działania naruszające interesy finansowe Unii Europejskiej, [w:] W. Czapliński, A. Wróbel (red.), Współpraca sądowa w sprawach cywilnych i karnych, Warszawa 2007, s. 273.
  • Łacny J., Fundusze Unii Europejskiej, [w:] S. Biernat (red.), Kamienie milowe orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Obywatelstwo unijne, zamówienia publiczne, ochrona środowiska, pomoc państwa, fundusze unijne, prawo autorskie, Warszawa 2019, s. 860–1035.
  • Łacny J., Korekty finansowe nakładane przez Komisję Europejską na państwa członkowskie za niezgodne z prawem wydatkowanie funduszy Unii Europejskiej, Warszawa 2017
  • Łacny J., Ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej w dziedzinie polityki spójności, Warszawa 2010.
  • Łacny J., System warunkowości mający chronić budżet UE przed naruszeniami zasady państwa prawnego przez państwa członkowskie, "Państwo i Prawo" 2021, nr 11, s. 5–30.
  • Mancano L., Enlarging EU Competence in Criminal Matters Through Policies. The Anti-fraud Directive as a Case Study, "Estudios de Deusto: Revista de Derecho Público" 2019, t. 67, nr 1, s. 97–110, http://dx.doi. org/10.18543/ed-67(1)-2019pp97–110.
  • Marek A., Problematyka Corpus Iuris, "Monitor Prawniczy" 2002, nr 2, s. 123–127.
  • Marek A., Oczkowski T., Przywłaszczenie, [w:] R. Zawłocki (red.), Przestępstwa przeciwko mieniu i gospodarcze, System Prawa Karnego, t. 9, Warszawa 2015, s. 101–114.
  • Miąsik D., Zasady i prawa podstawowe, System Prawa Unii Europejskiej, t. 2, Warszawa 2022.
  • Mik B., Nowela antykorupcyjna z dnia 13 czerwca 2003 r., Kraków 2003.
  • Mozgawa M. (red.), Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022.
  • Nowak C., Corpus Iuris – wersja florencka a polskie prawo karne materialne, "Przegląd Prawa Karnego" 2005, nr 24, s. 58–65.
  • Nowak C., Harmonizacja prawa polskiego z prawem Unii Europejskiej w zakresie korupcji – ujęcie teoretyczne, [w:] W. Czapliński, A. Wróbel (red.), Współpraca sądowa w sprawach cywilnych i karnych, Warszawa 2007, s. 321–386.
  • Nowak C., Korupcja w polskim prawie karnym na tle uregulowań międzynarodowych, Warszawa 2008.
  • Nowak C., Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych – praktyka stosowania przepisów, [w:] Rola urzędów administracji państwowej w identyfikowaniu nieprawidłowości w zamówieniach publicznych. IV Międzynarodowa Konferencja Antykorupcyjna. Materiały pokonferencyjne, Warszawa 2014, s. 36–47.
  • Nowak C., Oszustwo i korupcja w Corpus Iuris a prawo polskie, [w:] J.C. Ferré Olivé, E. Musco, B. Kunicka-Michalska, J.A. Cabral i in., Fraude de subvenciones comunitarias y corrupción. T. I Delictos financieros, fraude y corrupcion en Europa, Salamanca 2002, s. 203–213.
  • Nowak C., Prokuratura Europejska – idea się urzeczywistnia, "Prokuratura i Prawo" 2013, nr 11, s. 19–44, https://pk.gov.pl/wp-content/ uploads/2013/12/d8e53ff9156a7ee4716bc78bce765c0f.doc [dostęp: 10.01.2023].
  • Nowak C., Prokuratura Europejska jako nowy wymiar współpracy w sprawach karnych w Unii Europejskiej, [w:] M. Mistygacz (red.), Konieczne i pożądane zmiany ustroju prokuratury w Polsce, Warszawa 2020, s. 66–79.
  • Nowak C., Szczególne przypadki bezkarności sprawców przekupstwa, [w:] T. Bojarski, K. Nazar, A. Nowosad, M. Szwarczyk (red.), Zmiany w polskim prawie karnym po wejściu w życie kodeksu karnego z 1997 roku, Lublin 2006, s. 247–259.
  • Nowak C., Wpływ procesów globalizacyjnych na polskie prawo karne, Warszawa 2014.
  • Nowak, C., PIF Offences in Poland – Legislative and Statistical Aspects, [w:] C. Nowak (red.), Evidence in EU Fraud Cases, Warsaw 2013, s. 137–170.
  • Ochnio A., Konfiskata korzyści z przestępstwa – nowe rozwiązania w prawie Unii Europejskiej (część I), "Prokuratura i Prawo" 2016, nr 4, s. 71–89.
  • Oczkowski T., Problematyka karnoprawnej oceny wyłudzenia podatku VAT, "Prokuratura i Prawo" 2009, nr 7–8, s. 82–101.
  • Ofiarski Z. (red.), Ustawa o finansach publicznych. Komentarz, Warszawa 2020.
  • Ofiarski Z., Subwencja jako forma prawna wydatków dokonywanych z budżetu państwa, "Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Socjologiczny" 2011, nr 3, s. 93–112.
  • Oręziak L., Finanse Unii Europejskiej i strefy euro, Warszawa 2020.
  • Ostropolski T., Współpraca wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych, [w:] J. Barcz (red.), Współpraca sądowa w sprawach cywilnych, karnych i współpraca policyjna, System Prawa Unii Europejskiej, t. 8, Warszawa 2021, s. 243–518.
  • Panzavolta M., Choosing the National Forum in Proceedings Conducted by the EPPO: Who Is to Decide?, [w:] L. Bachmaier Winter (red.), The European Public Prosecutor's Office. The Challegnes Ahead, Cham 2018, s. 59–86, https://www.doi.org/10.1007/978–3-319–93916–2_4.
  • Paprzycki L.K., Corpus Iuris a polski kodeks postępowania karnego – problematyka harmonizacji, "Prokuratura i Prawo" 2000, nr 3, s. 7–23.
  • Paprzycki L.K., Corpus Juris – projekt europejskiego prawa karnego. Zarys problematyki, "Palestra" 2000, nr 4, s. 127–145.
  • Pęśko A., Kot K., Irregularities Detrimental to the Financial Interests of the Republic of Poland and the European Union – the Role of Police in Fighting Crime in That Area, [w:] C. Nowak (red.), Evidence in EU Fraud Cases, Warszawa 2013, s. 85–90.
  • Piórkowska-Flieger J., Przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, [w:] L. Gardocki (red.), Przestępstwa przeciwko państwu i dobrom zbiorowym, System Prawa Karnego, t. 8, Warszawa 2018 , s. 1057–1166.
  • Potulski J., Kodeks karny. Komentarz do zmian wprowadzonych ustawą z dnia 13 czerwca 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, LEX/el. 2004.
  • Potulski J., Korupcja w ujęciu normatywnym. Odpowiedzialność karna i jej wyłączenie, Sopot 2018.
  • Potulski J., Nadużycie władzy, [w:] L. Gardocki (red.), Przestępstwa przeciwko państwu i dobrom zbiorowym, System Prawa Karnego, t. 8, Warszawa 2018, s. 660–669.
  • Prusak F., Zakres związania polskiego prawa karnego konwencją Unii Europejskiej w zakresie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, "Prokuratura i Prawo" 2009, nr 6, s. 5–25.
  • Radecki W., Odpowiedzialność osób prawnych w niemieckim, czeskim, słowackim i polskim prawie karnym środowiska, "Prokuratura i Prawo" 2020, nr 7–8, s. 34–74.
  • Radzikowski F., Nowelizacja kodeksu karnego i kodeksu karnego skarbowego w zakresie tzw. przestępstw fakturowych, "Przegląd Podatkowy" 2017, nr 3, s. 34–46.
  • Ryczywolska A., Przedmiot czynności wykonawczej przestępstwa "prania brudnych pieniędzy". Uwagi na tle uchwały Sądu Najwyższego z 18 grudnia 2013 r., I KZP 19/13, "Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych" 2015, nr 3, s. 105–116, https://www.czpk.pl/dokumenty/ zeszyty/2015/zeszyt3/Rychlewska_A.-Przedmiot_czynnosci_wykonawczej_ przestepstwa_%E2%80%9Eprania_brudnych_pieniedzy% E2%80%9D._Uwagi_na_tle_uchwaly_Sadu_Najwyzszego_ z_18_grudnia_2013_r.,_I_KZP_19–13-CZPKiNP_2015-z.3.pdf [dostęp: 8.01.2023].
  • Sakowicz A., Ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej jako zagadnienie istotne dla PPP, [w:] M. Perkowski (red.), Partnerstwo publiczno- prywatne. Zagadnienia teorii i praktyki, Białystok 2007, s. 148–169, http://hdl.handle.net/11320/13148 [dostęp: 8.01.2023].
  • Sánchez D.B., The Directive on the Fight against Fraud to the Union's Financial Interests and Its Transposition into the Spanish Law, "Perspectives on Federalism" 2019, t. 11, nr 3, s. 122–154, https://www.on-federalism.eu/component/jdownloads/?task=download.send& id=7&catid=4&m=0&Itemid=101 [dostęp: 8.01.2023].
  • Sepioło-Jankowska I., Wpływ prawa unijnego na polskie rozwiązania w zakresie prawno-karnej ochrony interesów finansowych w Unii Europejskiej, "Prokuratura i Prawo" 2020, nr 11–12, s. 134–160, https://pk.gov.pl/wp- -content/uploads/2021/01/7sepiolo-poprawiony.doc [dostęp: 8.01.2023].
  • Sicurella R., Setting Up a European Criminal Policy for the Protection of EU Financial Interests: Guidelines for a Coherent Definition of the Material Scope of the European Public Prosecutor's Office, [w:] K. Ligeti (red.), Toward a Prosecutor for the European Union. T. 1 A Comparative Analysis, Oxford–Portland 2013, s. 870–904.
  • Skorupka J., Podstawy karania korupcji w kodeksie karnym de lege lata i de lege ferenda, "Państwo i Prawo" 2003, nr 12, s. 89–87.
  • Skorupka J., Pojęcie 'brudnych pieniędzy' w prawie karnym, "Prokuratura i Prawo" 2006, nr 11, s. 34–48.
  • Skupiński J., Polska współpraca międzynarodowa w zakresie przeciwdziałania praniu brudnych pieniędzy, [w:] J.C. Ferré Olivé, E. Musco, B. Kunicka-Michalska, J.A. Cabral i in., Delitos financieros, fraude y corruption en Europa. T. IV Cooperacion policial y judicial en materia de delitos financieros, fraude y corrupcion, Salamanca 2003, s. 377–388.
  • Sobocha B., Puste faktury, [w:] I. Ożóg (red.), Przestępstwa karuzelowe i inne oszustwa w VAT, Warszawa 2017, s. 68–136.
  • Srebro B., Ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej, Kraków 2004.
  • Srebro B., Ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej, [w:] A. Górski, A. Sakowicz (red.), Zwalczanie przestępczości w Unii Europejskiej. Współpraca sądowa i policyjna w sprawach karnych, Warszawa 2006, s. 75–77.
  • Stronikowska G., Perspektywy współpracy OLAF-u z Prokuraturą Europejską, [w:] C. Nowak (red.), Ochrona interesów finansowych a przemiany instytucjonalne Unii Europejskiej, Warszawa 2010, s. 153–162.
  • Stronikowska G., Problematyka gwarancji procesowych w dochodzeniach OLAF-u a przemiany w zakresie prawnokarnej ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej, [w:] C. Nowak (red.), Cost of Non-Europe / Wartość współpracy w sprawach karnych w Unii Europejskiej, Warszawa 2018, s. 81–121.
  • Stronikowska G., Prokuratura Europejska jako instytucja ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej: problematyka ustrojowa, prawnoprocesowa i karnomaterialna, Warszawa 2020.
  • Szumlas S., Wyłudzenie dotacji lub zamówienia publicznego finansowanych ze środków europejskich, cz. 2, "Zamówienia Publiczne. Doradca" 2022, nr 12, s. 72–79.
  • Szwarc-Kuczer M., Kompetencje Unii Europejskiej w dziedzinie harmonizacji prawa karnego materialnego, Warszawa 2011.
  • Śliwińska-Piżoń V., Przesłanki nadzwyczajnego obostrzenia kary w kodeksie karnym skarbowym, "Prokuratura i Prawo" 2007, nr 12, s. 68–80.
  • Świecki D., Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. 2, Warszawa 2018.
  • Tomczyk M., Prokuratura Europejska: geneza, ewolucja koncepcji oraz kluczowe kontrowersje w perspektywie funkcjonowania organu, Warszawa 2018.
  • Uniwersalny słownik języka polskiego, t. 1, Warszawa 2006.
  • Uniwersalny słownik języka polskiego, t. 3, Warszawa 2006.
  • Utracka M., Przestępstwa fakturowe: czy są przestępstwami przeciwko wiarygodności dokumentów?, "Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych" 2018, nr 3, s. 95–108, https://www.czpk.pl/dokumenty/zeszyty/ 2018/zeszyt3/Utracka_2018.3.pdf [dostęp: 9.01.2023].
  • Van Den Berge Y., Transposition of the Directive on the Protection of the Financial Interests of the European Union into National Legislation: Experiences with Tools and Powers, "ERA Forum" 2021, nr 22, s. 351–360, https://doi.org/10.1007/s12027–021–00666–6.
  • Wąsek A. (red.), Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, t. 2, Warszawa 2004.
  • Weyembergh A., Brière C., The Future Cooperation Between OLAF and the European Public Prosecutor's Office, "New Journal of European Criminal Law" 2018, t. 9, nr 1, s. 62–82, https://doi.org/10.1177/2032284417743820.
  • Wieczorek I., The EPPO Draft Regulation Passes the First Subsidiarity Test: An Analysis and Interpretation of the European Commission's Hasty Approach to National Parliaments' Subsidiarity Arguments, "German Law Journal" 2015, t. 16, nr 5, s. 1247–1270, https://doi.org/10.1017/ S2071832200021118.
  • Wielki Słownik Angielsko-Polski, T. I A-N, Warszawa 1982.
  • Wilk L., "Kryminalne" aspekty przestępczości podatkowej, "Archiwum Kryminologii" 2009, t. 31, s. 209–221, https://doi.org/10.7420/AK2009I.
  • Wilk L., Oszustwa gospodarcze, [w:] R. Zawłocki (red.), Prawo karne gospodarcze, Warszawa 2012, s. 417–457.
  • Wójtowicz-Dawid A., Monitoring, kontrola i audyt wykorzystywania środków Unii Europejskiej, System Prawa Handlowego, t. 10, Warszawa 2020.
  • Wróbel W., Zoll A. (red.), Kodeks karny. Część szczególna. T. III Komentarz do art. 278–363 k.k., Warszawa 2022.
  • Wróbel W., Zoll A. (red.), Kodeks karny. Część ogólna. T. I, cz. II Komentarz do art. 53–116, Warszawa 2016
  • Wujastyk A., Przestępstwa tzw. oszustw kredytowych w ustawie oraz praktyce prokuratorskiej i sądowej, Warszawa 2011.
  • Zapadka P., Raport z dochodzenia OLAF jako dokument urzędowy w postępowaniu administracyjnym i postępowaniu podatkowym, "Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego" 2020, nr 9, s. 11–17, https://www. doi.org/10.33226/0137490.2020.9.2.
  • Zgoliński I. (red.), Kodeks karny skarbowy. Komentarz, Warszawa 2021.
  • Zielińska E., Polskie prawo karne a ochrona interesów ekonomicznych Wspólnot Europejskich, "Państwo i Prawo" 2001, nr 1, s. 32–49.
  • Zielińska E., Polskie prawo karne a ochrona interesów finansowych Wspólnot Europejskich – w przeddzień akcesji, [w:] M. Hudzik, C. Nowak (red.), Instytucje i instrumenty prawne w walce z przestępczością przeciwko interesom finansowym Unii Europejskiej – prawo krajowe i perspektywa europejska. Materiały z konferencji, Warszawa, 4–7 grudnia 2003, Warszawa 2005, s. 31–51.
  • Zielińska E. (red.), Prawo Wspólnot Europejskich a prawo polskie. T. 3 Dokumenty karne, Warszawa 2000.
  • Żukowska K., Budżet ogólny Unii Europejskiej, Warszawa 2009.
  • Anti-fraud coordination service (AFCOS), https://ec.europa.eu/anti-fraud/ investigations/anti-fraud-coordination-service-afcos_pl [dostęp: 23.03.2022].
  • Dochody. Źródła dochodów w budżecie UE na lata 2021–2027, maksymalna kwota dochodów, jaką Unia może pobierać od państw członkowskich, oraz potencjalne nowe źródła dochodów, https://ec.europa.eu/info/ strategy/eu-budget/long-term-eu-budget/2021–2027/revenue_pl [dostęp: 17.06.2022].
  • Dowiedz się więcej o Funduszach Europejskich, https://www.gov.pl/web/ fundusze-regiony/dowiedz-sie-wiecej-o-funduszach-europejskich [dostęp: 15.09.2022].
  • European Model Rules for the Procedure of the Future European Public Prosecutor ́s Office, http://www.eppo-project.eu/index.php/Home [dostęp: 7.08.2022].
  • Headings: spending categories, https://ec.europa.eu/info/strategy/eu-budget/ long-term-eu-budget/2021–2027/spending/headings_pl [dostęp: 18.06.2022].
  • Mapa dotacji, https://mapadotacji.gov.pl/ [dostęp: 1.07.2022].
  • OLAF Regulation Evaluation, https://ec.europa.eu/anti-fraud/policy/ olaf-regulation-evaluation_en [dostęp: 20.01.2020].
  • OLAF Report 2021, https://anti-fraud.ec.europa.eu/about-us/reports/ annual-olaf-reports_en/ [dostęp: 30.12.2022].
  • OLAF Report 2022, https://ec.europa.eu/olaf-report/2022/investigative- activities/fraud-trends_en.html [dostęp: 30.03.2023].
  • Płatności bezpośrednie w roku 2022, https://www.gov.pl/web/arimr/platnosci- bezposrednie-w-roku-2022 [dostęp: 17.06.2022].
  • Proposal on the establishment of a European Public Prosecutor's office (EPPO) for the protection of the EU financial interests from Eurojust, http://ec.europa. eu/governance/impact/planned_ia/docs/2013_just_007_eppo_ for_protection_of_eu_financial_interests_en.pdf [dostęp: 12.06.2013].
  • 2411th Council meeting – Justice, Home Affairs and Civil Protection – Brussels, 28 February 2002, http://europa.eu/rapid/press-release_ PRES-02–43_en.htm [dostęp: 22.03.2022].
  • Wydatki, https://european-union.europa.eu/institutions-law-budget/ budget/spending_pl [dostęp: 18.06.2022].
  • Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana), Dz.Urz. UE C 202, 7.06.2016, s. 47.
  • Dyrektywa Rady z dnia 10 czerwca 1991 r. w sprawie uniemożliwienia korzystania z systemu finansowego w celu prania pieniędzy, Dz.Urz. WE L 166, 28.06.1991, s. 77–82.
  • Konwencja sporządzona na podstawie artykułu K.3 Traktatu o Unii Europejskiej, o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich, 27.07.1995, Dz.Urz. WE C 316, 27.11.1995, s. 49.
  • Akt Rady z dnia 26 lipca 1995 r. ustalający Konwencję w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, Dz.Urz. WE C 313, 23.10.1996.
  • Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, Dz.Urz. WE L 312, 23.12.1995, s. 1.
  • Rozporządzenie Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 z dnia 11 listopada 1996 r. w sprawie kontroli na miejscu oraz inspekcji przeprowadzanych przez Komisję w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przed nadużyciami finansowymi i innymi nieprawidłowościami, Dz.Urz. UE L 292, 15.11.1996, s. 2–5.
  • Protokół sporządzony na podstawie artykułu K.3 Traktatu o Unii Europejskiej w sprawie wykładni w trybie prejudycjalnym przez Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich Konwencji w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, Dz.Urz. WE C 151, 20.05.1997, s. 2–14.
  • Konwencja o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich, sporządzona w Brukseli dnia 26 lipca 1995 r., Protokół do Konwencji o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich z dnia 26 lipca 1995 r., sporządzony w Dublinie dnia 27 września 1996 r., Protokół w sprawie interpretacji w trybie orzeczenia wstępnego przez Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich Konwencji o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich z dnia 26 lipca 1995 r., sporządzony w Brukseli dnia 29 listopada 1996 r., oraz Drugi Protokół do Konwencji o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich sporządzony w Brukseli dnia 19 czerwca 1997 r., Dz.U. 2009 Nr 208, poz. 1603.
  • Decyzja Komisji z dnia 28 kwietnia 1999 r. ustanawiająca Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), Dz.Urz. WE L 136, 31.05.1999, s. 20–22.
  • Decyzja Komisji z dnia 2 czerwca 1999 r. dotyczącej zasad i warunków dochodzeń wewnętrznych w odniesieniu do przeciwdziałania nadużyciom finansowym, korupcji i wszelkim nielegalnym działaniom godzącym w interesy Wspólnoty (1999/396/WE, EWWiS, Euratom), Dz.Urz. WE L 149, 16.06.1999, s. 57.
  • Rozporządzenie (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2000 r. o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych, Dz.Urz. WE L 8, 12.01.2001, s. 1.
  • Decyzja ramowa Rady 2003/568/WSISW z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie zwalczania korupcji w sektorze prywatnym, Dz.Urz. WE L 192, 31.07.2003, s. 54–56.
  • Traktat z Amsterdamu zmieniający traktat o Unii Europejskiej, traktaty ustanawiające Wspólnoty Europejskie i niektóre związane z nimi akty, Dz.U. 2004 Nr 90, poz. 864.
  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1638/2006 z dnia 24 października 2006 r. określającym przepisy ogólne w sprawie ustanowienia Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa, Dz.Urz. WE L 310, 9.11.2006, s. 1.
  • Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, Dz.Urz. WE L 347, 11.12.2006, s. 1–118.
  • Protokół nr 2 w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności, Dz.Urz. UE C 115, 9.05.2008, s. 206–209.
  • Decyzja ramowa Rady 2008/841/WSiSW z dnia 24 października 2008 r. w sprawie zwalczania przestępczości zorganizowanej, Dz.Urz. UE L 300, 11.11.2008, s. 42.
  • Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/64/UE z dnia 20 października 2010 r. w sprawie prawa do tłumaczenia ustnego i tłumaczenia pisemnego w postępowaniu karnym, Dz.Urz. UE L 280, 26.10.2010, s. 1–7.
  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002, Dz.Urz. UE L 298, 26.10.2012, s. 1.
  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, EURATOM) nr 883/2013 z dnia 11 września 2013 r. dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzenie Rady (Euratom) nr 1074/1999, Dz.Urz. UE L 248, 18.09.2013, s. 1–22.
  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1316/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. ustanawiającym instrument "Łącząc Europę", zmieniającym rozporządzenie (UE) nr 913/2010 oraz uchylającym rozporządzenia (WE) nr 680/2007 i (WE) nr 67/2010, Dz.Urz. UE L 348, 20.12.2013, s. 129 ze zm.
  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006, Dz.Urz. UE L 347, 20.12.2013, s. 320–469.
  • Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/42/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zabezpieczenia i konfiskaty narzędzi służących do popełnienia przestępstwa i korzyści pochodzących z przestępstwa w Unii Europejskiej, Dz.Urz. UE L 127, 29.04.2014, s. 39–50.
  • Decyzja Rady z dnia 26 maja 2014 r. w sprawie systemu zasobów własnych Unii Europejskiej, 2014/335/UE, Euratom, Dz.Urz. UE L 168, 7.06.2014, s. 105.
  • Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/680 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez właściwe organy do celów zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych, wykrywania i ścigania czynów zabronionych i wykonywania kar, w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylająca decyzję ramową Rady 2008/977/WSiSW, Dz.Urz. UE L 119, 4.05.2016, s. 89.
  • Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Dz.Urz. UE C 202, 7.06.2016, s. 389.
  • Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1371 z dnia 5 lipca 2017 r. w sprawie zwalczania za pośrednictwem prawa karnego nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii, Dz.Urz. UE L 198, 28.07.2017, s. 29.
  • Rozporządzenie Rady (UE) 2017/1939 z dnia 12 października 2017 r. wdrażające wzmocnioną współpracę w zakresie ustanowienia Prokuratury Europejskiej, Dz.Urz. UE L 283, 31.10.2017, s. 1–71.
  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 2018/1046 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii, zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1296/2013, (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013, (UE) nr 1304/2013, (UE) nr 1309/2013, (UE) nr 1316/2013, (UE) nr 223/2014 i (UE) nr 283/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE, a także uchylające rozporządzenie (UE, Euratom) nr 966/2012, Dz.Urz. UE L 193, 30.07.2018, s. 1–222.
  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1727 z dnia 14 listopada 2018 r. w sprawie Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Wymiarów Sprawiedliwości w Sprawach Karnych (Eurojust) oraz zastąpienia i uchylenia decyzji Rady 2002/187/WSiSW, Dz.Urz. UE L 295, 21.11.2018, s. 138.
  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady 2018/1805 z dnia 14 listopada 2018 r. w sprawie wzajemnego uznawania nakazów zabezpieczenia i nakazów konfiskaty, Dz.Urz. UE L 303, 28.11.2018, s. 1.
  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2020/2092 z dnia 16 grudnia 2020 r. w sprawie ogólnego systemu warunkowości służącego ochronie budżetu Unii, Dz.Urz. UE L 433 I, 22.12.2020, s. 1–10.
  • Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2020/2223 z dnia 23 grudnia 2020 r. zmieniającego rozporządzenie (UE, Euratom) nr 883/2013 w odniesieniu do współpracy z Prokuraturą Europejską i skuteczności dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych, Dz.Urz. UE L 437, 28.12.2020, s. 49–73.
  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiającym wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej, Dz.Urz. UE L 231, 30.06.2021, s. 159.
  • Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, t.j. Dz.U. 2022, poz. 1166.
  • Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.
  • Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, tj. Dz.U. 2022, poz. 1138 ze zm.
  • Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, t.j. Dz.U. 2022, poz. 1375 ze zm.
  • Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe, t.j. Dz.U. 2022, poz. 2324 ze zm.
  • Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych, Dz.U. 1998 Nr 155, poz. 1015 ze zm.
  • Ustawa z dnia 10 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o działalności ubezpieczeniowej, Dz.U. 1998 Nr 155, poz. 1015.
  • Ustawa z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy, t.j. Dz.U. 2023, poz. 654.
  • Ustawa z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, t.j. Dz.U. 2017, poz. 1049.
  • Ustawa z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary, t.j. Dz.U. 2020, poz. 358 ze zm.
  • Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2003 r. w sprawie Pełnomocnika Rządu do Spraw Zwalczania Nieprawidłowości Finansowych na Szkodę Rzeczypospolitej Polskiej lub Unii Europejskiej, Dz.U. 2003 Nr 119, poz. 1113 ze zm.
  • Ustawa z dnia 24 lipca 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny skarbowy, Dz.U. 2003 Nr 162, poz. 1569.
  • Ustawa z dnia 30 lipca 2003 r. o uruchamianiu środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, Dz.U. 2003 Nr 166, poz. 1611.
  • Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, t.j. Dz.U. 2021, poz. 1672.
  • Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, Dz.U. 2021, poz. 685 ze zm.
  • Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, Dz.U. 2005 Nr 249, poz. 2104 ze zm.
  • Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, t.j. Dz.U. 2022, poz. 1634 ze zm.
  • Ustawa z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich, t.j. Dz.U. 2021, poz. 1342.
  • Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, t.j. Dz.U. 2023, poz. 615 ze zm.
  • Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2016 r. w sprawie wykazu środków publicznych niezaliczanych do środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 5c i 6 ustawy o finansach publicznych, t.j. Dz.U. 2021, poz. 1746.
  • Ustawa z dnia 10 lutego 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2017, poz. 244.
  • Zarządzenie Nr 13 Prezesa Rady Ministrów z dnia 21 lutego 2017 r. w sprawie nadania statutu Ministerstwu Finansów, M.P. 2017, poz. 213.
  • Ustawa z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2017, poz. 768.
  • Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, t.j. Dz.U. 2022, poz. 593 ze zm.
  • Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, t.j. Dz.U. 2023, poz. 742.
  • Ustawa z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych, t.j. Dz.U. 2022, poz. 1710 ze zm.
  • Ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021–2027, Dz.U. 2022, poz. 1079.
  • Ustawa z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2022, poz. 2600.
  • Ustawa z dnia 22 lipca 2022 r. o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania przestępczości środowiskowej, Dz.U. 2022, poz. 1726.
  • Ustawa z dnia 27 października 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Prawo o prokuraturze, Dz.U. 2022, poz. 2582.
  • Orzeczenie TS z 21 września 1989 r., 68/88, Komisja p. Grecji, ECR 2965.
  • Wyrok Wielkiej Izby TSUE z 26 lutego 2013 r., C-617/10, Åkerberg Fransson, ECLI:EU:C:2013:105.
  • Wyrok TSUE z 10 lipca 2003 r., C-11/00, Komisja p. EBC, ECLI:EU:C:2003:395.
  • Wyrok TSUE z 10 lipca 2003 r., C-15/00, Komisja p. EBC, ECLI:EU:C:2003:396.
  • Wyrok Wielkiej Izby TSUE z 8 września 2015 r., C-105/14, Taricco, ECLI:EU:C:2015:555.
  • Orzeczenie TSUE z 5 grudnia 2017 r., C42/17, M.A.S., M.B. (tzw. Taricco II), ECLI:EU:C:2017:936.
  • Wyrok TSUE z 16 lutego 2022 r., C156/21, Węgry p. PE i Radzie, ECLI:EU:C:2022:97.
  • Wyrok TSUE z 16 lutego 2022 r., C157/21, Polska p. PE i Radzie, ECLI:EU:C:2022:98.
  • Wyrok SN z 4 sierpnia 1978 r., Rw 285/78, OSNKW 1978, nr 10, poz. 118.
  • Wyrok SN z 4 lutego 2007 r., IV KK 276/07, LEX 351211.
  • Wyrok SA w Katowicach z 30 listopada 2007 r., II AKa 103/07, "Krakowskie Zeszyty Sądowe" 2008, nr 4, poz. 63.
  • Wyrok SA w Katowicach z 24 marca 2011 r., II AKa 49/11, LEX 846493.
  • Postanowienie SN z 19 maja 2011 r., I KZP 3/11, http://www.sn.pl/sites/ orzecznictwo/orzeczenia1/i%20kzp%203–11.pdf [dostęp: 8.01.2023].
  • Uchwała SN z 24 stycznia 2013 r., I KZP 24/12, OSNKW 2013, nr 2, poz. 12.
  • Uchwała SN z 18 grudnia 2013 r., I KZP 19/13, http://www.sn.pl/sites/ orzecznictwo/Orzeczenia3/I%20KZP%2019–13.pdf [dostęp: 8.01.2023].
  • Wyrok NSA z 26 listopada 2014 r., I FSK 1537/13, CBOSA.
  • Wyrok SA w Warszawie z 27 kwietnia 2015 r., II AKa 461/14, LEX 1771059.
  • Wyrok TK z 14 grudnia 2017 r., K 17/14, Dz.U. 2017, poz. 2405.
  • Wyrok SN z 27 lipca 2021 r., II KK 261/19, LEX 3305211.
  • Wyrok SA w Warszawie z 10 maja 2022 r., II AKa 59/21, LEX 3347797.
  • Amended proposal for a European Parliament and Council Directive on the criminal-law protection of the Community's financial interests, COM(2002)577 final, Dz.Urz. WE C 71 E, 25.03.2003, s. 1.
  • Communication from the Commission to the European Parliament, the Council and the National Parliaments on the review of the proposal for a Council Regulation on the establishment of the European Public Prosecutor's Office with regard to the principle of subsidiarity, in accordance with Protocol No 2, COM(2013)851, https://eur-lex.europa. eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52013DC0851 [dostęp: 10.01.2023].
  • Country Review Report of Poland. Review by Mauritius and Serbia of the implementation by Poland of articles 15–42 of Chapter III. "Criminalization and law enforcement" and articles 44–50 of Chapter IV. "International cooperation" of the United Nations Convention against Corruption for the review cycle 2010–2015, UN Office on Drugs and Crime 2015, http://www. unodc.org/documents/treaties/UNCAC/CountryVisitFinalReports/ FINAL_Country_Review_Report_Poland.pdf [dostęp: 8.01.2023].
  • Decyzja Kolegium Prokuratury Europejskiej (EPPO) z dnia 30 września 2020 r. w sprawie wewnętrznego systemu językowego (Decyzja Kolegium 002/2020), https://www.eppo.europa.eu/sites/default/files/2021–07/2020.002_EPPO_Language_decision_translation-PL. pdf [dostęp: 8.01.2023].
  • Drugie sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady z wdrażania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1371 z dnia 5 lipca 2017 r. w sprawie zwalczania za pośrednictwem prawa karnego nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii, COM(2022) 466 final, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=- CELEX:52022DC0466 [dostęp: 1.01.2023].
  • Explanatory Report on the Convention on the protection of the European Communities' financial interests (text approved by the Council on 26 May 1997), Dz.Urz. WE C 191, 23.06.1997, s. 1–10.
  • Explanatory Report on the Protocol to the Convention on the protection of the European Communities' financial interests (text approved by the Council on 19 December 1997), Dz.Urz. WE C 11, 15.01.1998.
  • Explanatory Report to the Criminal Law Convention on Corruption, Strasbourg, 27.01.1999, ETS 1999, nr 173.
  • Green Paper on Criminal-law Protection of the Financial Interests of the Community and the Establishment of a European Prosecutor, 11.12.2001, COM(2001)715 final, https://www.ab.gov.tr/files/ardb/ evt/1_avrupa_birligi/1_6_raporlar/1_2_green_papers/com2001_ green_paper_on_criminal_law_protection_of_financial_interests_ of_community.pdf [dostęp: 10.01.2023].
  • Internal Rules of Procedure of the European Public Prosecutor's Office, as Adopted by Decision 003/2020 of 12 October 2020 of the College of the EPPO and amended and supplemented by Decision 085/2021 of 11 August 2021 and Decision 026/2022 of 29 June 2022 of the College of the EPPO, https://www.eppo.europa.eu/sites/default/files/ 2022–08/2020.003–2022.026_IRP_Consolidated_version.pdf [dostęp: 8.01.2023].
  • Komunikat Komisji "Wytyczne dotyczące stosowania rozporządzenia (UE, Euratom) 2020/2092 w sprawie ogólnego systemu warunkowości służącego ochronie budżetu Unii", C/2022/1382, Dz.Urz. UE C 123, 18.3.2022, s. 12–37.
  • Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej przez prawo karne i w drodze dochodzeń administracyjnych "Zintegrowana polityka służąca ochronie pieniędzy podatników", COM(2011)293 final, 26.05.2011, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=- celex%3A52011DC0293 [dostęp: 3.01.2023].
  • Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów. Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości dla europejskich obywateli. Plan działań służący realizacji programu sztokholmskiego, Bruksela, 20.04.2010, KOM(2010)171 wersja ostateczna, https://eur-lex. europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:52010DC0171& from=EN [dostęp: 10.01.2023].
  • Opinia rzecznika generalnego A. Jacobsa z 3.10.2002 r., ECLI:EU:C: 2002:556.
  • Opinion of The Legal Service on the subject: Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council on the fightagainst fraud to the Union's financial interests by means of criminal law (12683/12DROIPEN 107 JAI 535 GAF 15 FIN 547 CADREFIN 349 CODEC 1924) – Legal basis, 15309/12, https://data.consilium.europa. eu/doc/document/ST-15309–2012-INIT/en/pdf [dostęp: 8.01.2023].
  • Poland. Review of Implementation of the Convention and 1997 Recommendation, OECD First Phase Report, 2001, https://www.oecd.org/poland/ 2020928.pdf [dostęp: 8.01.2023].
  • Preliminary Draft Commission Decision amending its Decision (1999/352/EC/ECSC, Euratom) of 28 April 1999 establishing the European Anti-fraud Office, SEK(2011)343 final, COM(2011)135 final, 17.03.2011, https://www.parlament.gv.at/PAKT/EU/XXIV/ EU/04/78/EU_47825/imfname_10009648.pdf [dostęp: 3.01.2022].
  • Program sztokholmski – Otwarta i bezpieczna Europa dla dobra i ochrony obywateli, Dz.Urz. UE C 115, 4.05.2010.
  • Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council on the criminal-law protection of the Community's financial interests, COM(2001)272 final, Dz.Urz. WE C 240 E, 28.08.2001, s. 125.
  • Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council on the fight against fraud to the Union's financial interests by means of criminal law, COM(2012)363 final, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ EN/ALL/?uri=celex:52012PC0363 [dostęp: 8.01.2023].
  • Raport wyjaśniający dotyczący Konwencji o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich (tekst zatwierdzony przez Radę w dniu 26 maja 1997 r.), Dz.Urz. WE C 191, 23.06.1997, s. 1–10.
  • Report from the Commission to the European Parliament and the Council "32nd Annual Report on the Protection of the European Union's financial interests. Fight against fraud 2020", Brussel 2021, https://anti- fraud.ec.europa.eu/system/files/2021–11/pif_report_2020_en.pdf [dostęp: 3.01.2023].
  • Report from the Commission to the European Parliament and the Council on the implementation of Directive (EU) 2017/1371 of the European Parliament and of the Council of 5 July 2017 on the fight against fraud to the Union's financial interests by means of criminal law, COM(2021)536 final, 6.09.2021, https://data.consilium.europa. eu/doc/document/ST-11630–2021-INIT/en/pdf [dostęp: 8.01.2023].
  • Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Prawo o prokuraturze, Druk sejmowy nr 2386, https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=2386 [dostęp: 8.01.2023].
  • Sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego "32. sprawozdanie roczne dotyczące ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej i zwalczania nadużyć finansowych" (2020 r.), Bruksela, 20.09.2021, COM(2021) 578 final, https://anti-fraud.ec.europa.eu/document/download/ c00ede98-e65e-4633-9545-fea2e7c7c619_pl?type:pdf [dostęp: 30.12.2022].
  • Sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego "33. sprawozdanie roczne dotyczące ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej i zwalczania nadużyć finansowych" (2021 r.), Bruksela, 23.09.2022, COM(2022) 482 final, https://anti-fraud.ec.europa.eu/ document/download/ac7fe82e-c7df-44c0-8df7-277f73032d4b_pl?filename= pif-report-2021_en_0.pdf [dostęp: 30.12.2022].
  • Sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego wdrażania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1371 z dnia 5 lipca 2017 r. w sprawie zwalczania za pośrednictwem prawa karnego nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii, 6.09.2021, COM(2021)536 final, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ TXT/HTML/?uri=CELEX:52021DC0536&from=EN [dostęp: 8.01.2023].
  • The OLAF Report 2021, https://anti-fraud.ec.europa.eu/about-us/reports/ annual-olaf-reports_en [dostęp: 1.10.2022].
  • Uzasadnienie do projektu ustawy z 15 czerwca 2007 r. o licencji syndyka, Druk sejmowy nr 1060, 13.10.2006, http://orka.sejm.gov.pl/Druki5ka. nsf/0/9605A59BEF10D8B5C1257211003D19DE/$file/1060-uzas.doc [dostęp: 8.01.2023].
  • Uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania przestępczości środowiskowej, Druk sejmowy nr 2371, 21.06.2022, https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/PrzebiegProc. xsp?id=2730B8CCCFB803DEC125886900316E12 [dostęp: 10.01.2023].
  • Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Oberlandesgericht Wien (Austria) w dniu 25 kwietnia 2022 r. – G.K., B.O.D. GmbH, S.L., C 281/22, Dz.Urz. UE C 318, 23.09.2019, s. 23.
  • Wniosek Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniające rozporządzenie (UE, Euratom) nr 883/2013 dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) w odniesieniu do współpracy z Prokuraturą Europejską i skuteczności dochodzeń prowadzonych przez OLAF, COM(2018)338 final, 2018/0170(COD), https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ TXT/?uri=CELEX:52018PC0338 [dostęp: 10.01.2023].
  • Wniosek Rozporządzenie Rady w sprawie ustanowienia Prokuratury Europejskiej (COM/2013/0534 final), https://eur-lex.europa.eu/legal- -content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:52013PC0534&from=IT [dostęp: 10.01.2023].
  • Chociej A., Ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej przez instytucje unijne i krajowe na przykładzie Polski [niepublikowana rozprawa doktorska], Białystok 2020.
  • Strzelecki M., Wyłudzanie środków Unii Europejskiej – studium kryminalistyczne [niepublikowana rozprawa doktorska], Poznań 2017.