Ermeni Harfli Türkçe Edebiyat Çalışmaları için Transkripsiyon Standartları Önerisi

Introducing Transcription Standards for Armeno-Turkish Literary Studies

Ermeni harfli Türkçe edebiyat, 14. yüzyıldan kalma geniş bir elyazması külliyatı ile 18. ve 20. yüzyıllar arasında basılmış matbu malzemeden oluşmaktadır. Kitaplar geniş bir coğrafyada kaleme alınmış olmakla birlikte içerikleri tek dilli veya iki dilli olup Türkçe (ve Ermenice) konuşan Osmanlı Ermenileri tarafından oluşturulmuştur. Bu nedenle, Ermeni harfli Türkçe metin üretimi, çeşitli türler ve farklı metin çeşitleri de dâhil olmak üzere, Ermeni ve Türk kültürleri arası etkileşimler yoluyla sağlanan metinsel üretimi temsil eder. Ermeni harfli Türkçe metin üretiminin kapsamı çok geniş olmasına rağmen, üniversitelerde Ermeni harfli Türkçe metinlerle akademik olarak incelenmesi ancak 2000’li yıllardan itibaren belirgin bir şekilde ortaya çıkmıştır. Bu geç ve sınırlı angajmanın en önemli nedeni, yazının ve dilin melez (veya hibrit) doğasının, Ermeni harfli Türkçe edebiyatın Türk ve Ermeni edebiyatı çalışmalarında bir yer edinmesine engel teşkil etmesi olabilir. Bu araştırma notunun amacı, Ermeni harfli Türkçe metinlerin Latin harfleriyle transkripsiyonu için bir standart önermektir. Uzun vadeli bir perspektifle, kapsayıcı (“inclusive”) edebiyat araştırmaları yapmayı ve Ermeni harfli Türkçe edebiyatı (Osmanlı-)Türk edebiyatı çerçevesinde incelemeyi hedefliyoruz.

Abstract

Turkish literature in Armenian script comprises a large corpus of manuscripts dating from the 14th century together with printed material published between the 18^th and 20^th centuries. Books were written in a wide geographical area and their contents were pruduced by mono- and bilingual Turkish- (and Armenian)-speaking Ottoman Armenians. Therefore, Armeno-Turkish text production represents the textual output enabled through Armenian and Turkish cross-cultural interactions, including various genres and different types of text. Although the scope of Armeno-Turkish text production is extensive, scholarly engagement with Armeno-Turkish texts at universities has only been markedly evident since the 2000s. The most significant reason for this late and limited engagement may lie in the obstacle of the hybrid nature of the script and the language, whereby Armeno-Turkish literature has a place neither in Turkish nor in Armenian literary studies. The aim of this research note is to propose a standard for the transcription of Turkish texts in Armenian script. In a longue durée perspective, we aim to conduct inclusive literary studies and examine Armeno-Turkish literature within the greater framework of (Ottoman) Turkish literature.