Kentsel Donatı Alanlarının Erişilebilirlik Analizi: Mardin Kızıltepe Örneği
Description
Erişilebilirlik fiziksel mekânda yaşayan nüfusun yapılı çevrede var olan ulaşabilme ve bu hizmetlerden faydalanabilme kolaylığını gösteren bir ölçüdür. Kentlerde yaşayan insanların hayatlarına katkı sağlayabilmek, kolaylaştırabilmek ve ihtiyaçlarının giderebilmek için kentsel mekânda donatı alanlarından yararlanması gerekmektedir. İnsanlara hizmet etmesi amacıyla kentsel alanda ayrılan donatı alanlarının uygun büyüklük ve erişilebilir konumda olması oldukça önem arz etmektedir. Günümüz planlama çalışmalarında kentsel donatı alanlarının planlanmasında ve belirlenmesinde coğrafi bilgi sistemleri kullanılmamaktadır. Bu tür araçların kullanılmaması karar vericiler tarafından erişilebilirliğin daha etkin ve gerçekçi olarak ölçülmesinin önüne geçmektedir. Buna bağlı olarak donatı alanlarında zaman ve mesafe ölçütlerin tutturulamaması, nüfus dağılımının doğru ve etkin bir şekilde yapılamaması ve bunun gibi sorunlar ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada temel amaç coğrafi bilgi sistemlerinde kullanılan farklı erişilebilirlik analiz tekniklerini belirli kentsel donatılar üzerinden, mekânsal (İlkokul alanları) ve zamansal (Aile sağlığı merkezleri) erişilebilirlik konseptinde karşılaştırmalı olarak değerlendirmektir. Belirlenen amaç çerçevesinde Esri ArcGIS programında kullanılan yedi analiz tekniği (tampon, yoğunluk, servis alanı, en yakın tesis, OD maliyet matrisi, konum tahsisi ve balık ağı) Mardin ili Kızıltepe ilçesi örnekleminde test edilmiştir. Zaman ve mesafe yönünde yapılan tüm analiz çalışmalarında Kızıltepe ilçesinde yer alan ilkokul ve aile sağlığı merkezlerinin erişilebilir konumda, mesafede ve yeterlilikte olmadığı tüm analiz tekniklerinin ortak bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır.
Files
Kentsel Donati Alanlari_Tango_Topcu.pdf
Files
(1.7 MB)
| Name | Size | Download all |
|---|---|---|
|
md5:9b1c521431ac8a6637af7c3910ef6274
|
1.7 MB | Preview Download |
Additional details
Related works
- Is published in
- Journal article: https://dergipark.org.tr/tr/pub/tucbis/issue/65820/944795 (URL)
References
- Ali E (2020). Geographic Information System (GIS): Definition, development, applications and components , https://www.academia.edu/42329737/Geographic _Information_System_GIS_Definition_Development_ Applications_and_Components, [Erişim Tarihi: 24 Kasım 2020].
- Afacan Y, (2015). Yaşanabilir kentsel mekanlar için erişilebilirliğin önemi: Çukurambar kentsel dönüşüm örneği. Dosya 36: Mekanda Erişilebilirlik, Kullanılabilirlik ve Yaşanabilirlik, Ankara, Türkiye, 20-25.
- Bach L (1981). The problem of Aggregation and Distance For Analyses of Accessibility and Access Opportunity in Location-Allocation Models, Environment and Planning A, 13, 955– 978.
- Baral C R (2020). Buffering in geographic information systems, https://www.academia.edu/11832680/What_do_y ou_mean_by_buffer_in_GIS, [Erişim Tarihi: 22 Ekim 2020].
- Cbsakademi (2019). CBS'nin tarihsel gelişimi, https://cbsakademi.org/genel/cbsnin-tarihselgelisimi/507/ [Erişim Tarihi: 10 Ekim 2020].
- Chakraborty J & Armstrong M P (1997). Exploring the Use of Buffer Analysis for the Identification of İmpacted Areas in Environmental Equity Assessment, Cartography and Geographic Information Systems, 24(3), 145–157
- Çevre ve Şehircilik Bakanlığından Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi: 14/06/2014 ve Sayısı: 29030 Tertip:5,
- Dalvi M Q & Martin K M (1976). The Measurement of Accessibility: Some Preliminary Results, Transportation 5,17-42.
- Elliott J S (2012). Using Geographic Information Systems to Analyze Accessibility in The West Bank. Master's Thesis, Clemson University City, Regional Planning, United State America, 170s
- Ertuğay K (2018). 3.Ulusal Engellileştirilenler "Evrensel Tasarım İle Düşünmek" Panel ve Çalıştayı, http://www.ukem.org/StaticFiles/SiteFiles/file//E ris_ebilirliksempozyum_Kivanc_ERTUGAY.pdf [Erişim Tarihi: 09 Eylül 2020].
- Esri (2020a). https://desktop.arcgis.com/en/arcmap/10.3/tools /spatial-analyst-toolbox/kernel-density.htm [Erişim Tarihi: 09 Kasım 2020].
- Esri (2020b). https://desktop.arcgis.com/en/arcmap/latest/exte nsions/network-analyst/service-area.htm [Erişim Tarihi: 10 Kasım 2020].
- Esri (2020c). https://desktop.arcgis.com/en/arcmap/latest/exte nsions/network-analyst/closest-facility.htm [Erişim Tarihi: 10 Kasım 2020].
- Esri, 2020d, https://desktop.arcgis.com/en/arcmap/latest/exte nsions/network-analyst/od-cost-matrix.htm [Erişim Tarihi: 10 Kasım 2020].
- Esri (2020e). https://desktop.arcgis.com/en/arcmap/latest/exte nsions/network-analyst/location-allocation.htm [Erişim Tarihi: 10 Kasım 2020].
- Gaudry M (2000). The Four Approaches to OriginDestination Matrix Estimation for Consideration by the Mystic Research Consortium, https://www.researchgate.net/publication/23693 415_The_Four_Approaches_to_OriginDestination_Matrix_Estimation_for_Consideration_b y_the_MYSTIC_Research_Consortium [Erişim Tarihi: 20 Kasım 2020].
- Gupta P, Jain N, Sikdar P K & Kumar K (2009). Geographical Information System in Transportation Planning, Geospatial World, https://www.geospatialworld.net/article/geograp hical-information-system-in-transportationplanning/, [Erişim Tarihi: 10 Nisan 2021].
- Gülhan G (2014). Toplu Taşıma Planlaması ve Ağ Tasarımında Erişilebilirlik Ölçütlerinin Kullanılabilirliğinin Araştırılması. Doktora tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, 157s.
- Güray E & Kemeç S (2016). Van Metropolitan Alanında Bulunan Okul Öncesi, İlk ve Orta Dereceli Okulların Mekânsal Erişilebilirlik Analizi. 6.Uzaktan AlgılamaCBS Sempozyumu (UZAL-CBS 2016) , Adana, Türkiye, 582-588.
- Hansen W G (1959). How Accessibility Shapes Land Use, Journal of the American Planning Association, 25 (2), 73-76.
- 3194 Sayılı İmar Kanunu, 1985, Yayınlandığı Resmi Gazete Tarihi 09.05.1985 ve Sayısı: 18749) Tertip:5,
- Kloog I, Haim A & Portnov B A (2009). Using Kernel Density Function as an Urban Analysis Tool: Investigating the Association Between Nightlight Exposure and the Incidence of Breast Cancer in Haifa Israel, Computers, Environment and Urban Systems, 33(1), 55–63.
- Muğan G (2015). Alışveriş merkezi (Avm) tasarımlarında erişilebilir, kullanılabilir ve yaşanabilir tasarım yaklaşımları. Dosya 36: Mekanda Erişilebilirlik, Kullanılabilirlik ve Yaşanabilirlik, 2015 (3), 43-53.
- Nicoară P S & Haidu I (2014). A GIS Based Network Analysis for the Identification of Shortest Route Access to Emergency Medıcal Facilities. Geographia Technica, 09(2), 60-67
- Olcan H (2007). Kentsel Planlamada Çevre Düzeni Plan Sürecinde CBS'nin Kullanım Olanaklarının Değerlendirmesi. Yüksek lisans tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye, 145s.
- Osmanlı N (2012). İlköğretim Okulu Donatı Erişebilirliğinin Coğrafi Bilgi Sistemleri Platformunda Değerlendirilmesi. Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya, Türkiye, 150s.
- Isabella T (2013). 12 GIS Vector Raster Images, http://www.newdesignfile.com/post_gis-vectorraster_132170/ [Erişim Tarihi: 05 Ekim 2020].
- Rushton G (1988) The Roepke Lecture in Economic Geography Location Theory Location-Allocation Models and Service Development Planning İn The Third World. Economic Geography, 64(2), 97-120.
- Slideplayer (2018). GIS Coğrafi Bilgi Sistemleri Mimarisi ve Em Uygulamaları, https://slideplayer.biz.tr/slide/13637172/ [Erişim Tarihi: 20 Mayıs 2021].
- Svanerud V (2017). Taking the Bus to the Park?-A Study of Accessibility to Green Areas in Gothenburg Through Different Modes of Transport. Masteer's Thesis, Lud University Department, Physical Geography and Ecosystem Science, Sweden, 74s
- Şimşek A (2015). Erişilebilir Şehirler ve Bölgeler: Erişilebilirliğin Bölgesel Kalkınmaya Etkisi ve İller Bazında Erişilebilirlik Endeksinin Geliştirilmesi, T.C. Kalkınma Bakanlığı, ISBN 978-605-9041-59-1.
- Töreyen G, Özdemir İ & Kurt T (2010) ArcGIS 10 Desktop Uygulama Dokümanları, Coğrafi Bilgi Sistemleri Mühendislik ve Eğitim Ltd. Şti., ISBN: 978‐9944‐ 5863‐6‐8.
- UNFPA (2021). Urbanization, https://www.unfpa.org/urbanization#readmoreexpand [Erişim Tarihi: 20 Eylül 2021].
- Ünal M & Uslu C (2016) Gis-Based Accessibility Analysis of Urban Emergency Shelters: The Case of Adana City. 3rd International GeoAdvances Workshop, İstanbul, 95-101.
- Weibull J W (1980). On the Numerical Measurement of Accessibility. Environment and Planning A, 12, 53 – 67.