Mistyka Jana Władysława Dawida – zerwanie czy ciągłość?

In this article I try to present the views of Jan Władysław Dawid regarding mysticism and to describe the processes behind the mystical breakthrough that took place in his life. Contrary to traditional interpretations, I believe that the death of the thinker's wife was not the only reason that caused this change. Important factors also include the tendencies inherent in Warsaw's positivism and Dawid's early works. During the mystical period, the thinker was influenced by Bergson's concept of intuition. In the initial phase, Dawid emphasized the relationship between mysticism, moral knowledge, and occult phenomena. At a later stage of this work, there is a tendency to show that mystical states are different from other phenomena.

Celem niniejszego artykułu jest ukazanie poglądów Jana Władysława Dawida dotyczących mistyki oraz prześledzenie mechanizmów stojących za przełomem mistycznym, który dokonał się w jego życiu. Wbrew tradycyjnej interpretacji uważam, że śmierć żony myśliciela nie była jedynym powodem, który wywołał wspomnianą przemianę. Do istotnych czynników należy zaliczyć również tendencje tkwiące w warszawskim pozytywizmie oraz wczesnej twórczości Dawida.

W okresie mistycznym myśliciel pozostawał pod wpływem Bergsonowskiej koncepcji intuicji. W początkowej fazie Dawid akcentował związek między mistyką, poznaniem moralnym i stanami paranormalnymi. W późniejszej fazie jego twórczości widać tendencję do ukazywania odmienności stanów mistycznych od innych zjawisk.