تطور تاریخی چیستی مشهورات نزد منطق دانان مسلمان

اين پژوهش در صدد بررسي تطور تاريخي چيستي مشهورات نزد منطق دانان مسلمان است. حاصل بررسي اين است که فارابي و ابن سينا براي مفهوم کالجنس براي مشهورات به راي ظني قائل هستند و هر دو در بيان خاصه به نقش غايي مشهورات در حوزه عمل اشاره مي کنند. منطق دانان بعدي، قضيه را به عنوان مفهوم کالجنس براي مشهورات برگزيده اند که مي تواند نشان دهنده تغيير موضع آنان در مفهوم قضيه و دامنه آن باشد. منطق دانان قبل از قرن هفتم، تعاريفي مشابه النجاه و الاشارات ارائه کرده اند. منطق دانان قرن هفتم از قيد «يحکم» استفاده نموده اند که چنين رويکردي حاصل مباحث وجوب تصديق، ملاک و عوامل مشهورات در طرح فطرت محسوب مي شود. در اين ميان، ديدگاه خواجه طوسي و علامه حلي به علت وضع جديد در اقسام و پي بردن به اشتراک لفظي معناي مشهوره از ويژگي منحصر به فردي برخوردار است. مهم ترين رويکردها در تعاريف شارحان الرساله الشمسيه مشاهده مي شود. آن ها مهم ترين مسائل را از ديدگاه خود در تعريف مشهورات اخذ کرده اند. قطب رازي به اولين واکنش مردمي در قبال اين آرا (اعتراف همگاني) اشاره مي کند. تفتازاني به تفاوت اعتبار ميان يقينيات و مشهورات اهميت مي دهد و سيالکوتي با مطالعه شارحان الشمسيه و با سبک جديدي به بيان نظريه خود مي پردازد.