The Study of Developing Iranian's Clothing with Social Semiotic Approach (Case Study: The Second Half of Qajar Era and the first Half of Pahlavi Period)

خوانش تحولات پوشش ایرانیان با رویکرد نشانه‌شناسی اجتماعی

( نمونه موردی : نیمه دوم دوره قاجار و پهلوی اول)          

چکیده

پوشش به مثابه یک پراتیک اجتماعی قبل از هر چیز دلالت بر موقعیت فرد به لحاظ فرهنگی داشته و او را به صورت ایجابی، زیر مجموعه‌ی یک گروه اجتماعی خاص تعریف نموده، و همزمان او را به شکل سلبی از سایر گروه‌های اجتماعی جدا می‌نماید. هر فرد با نوع پوشش خود، رمزگان نشانه‌ای تولید می‌کند که معرف خود و طبقه اجتماعی فرهنگی که به آن تعلق دارد، می‌باشد. امروزه نشانه‌شناسی به عنوان رویکردی نوین، یکی از ابزارهای  ضروری خوانش نظام پوشاک  به مثابه «متن» می‌باشد. با این وجود به جز رد پای اندکی، بحث‌های مربوط به آن در فضای مد و پوشاک کشورمان دیده نمی‌شود و این در حالی است که با تکیه بر نظریه‌های نشانه‌شناسی می‌توان  پوشش را به مثابه بازتابی از بستر فرهنگی  و اجتماعی مورد تحلیل قرار داد. از این رو پژوهش حاضر  با هدف شناخت نشانه‌ها و رمزگان نشانه‌ای لباس در نیمه دوم دوره قاجار و پهلوی اول در پی پاسخ به این پرسش است که چگونه نظام پوشاک به مثابه متن، می‌تواند در گذر از سنت قاجاری به مدرنیته پهلوی، طبق نظریات نشانه‌شناسی اجتماعی مورد خوانش و تجزیه و تحلیل قرار گیرد؟  در واقع این پژوهش با روش توصیفی _ تحلیلی، رمزگان نشانه‌ای پوششی و دلالت‌های اجتماعی موجود در رمزگان پوششی را با تکیه بر نظریات چهار سبک زندگی لاندوفسکی و مسئله امنیت و عدم امنیت نشانه‌ای کلن کن برگ مورد واکاوی قرار می‌دهد. در نتیجه با ذکر مثال‌های متفاوت (کلامی و تصویری) برگرفته از شرایط اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و ... بر امکان تحلیل پوشش در دوره‌های مورد بحث طبق این دو نظریه صحه می‌گذارد.

واژگان کلیدی: پوشش^[3]، نشانه^[4]، نشانه‌شناسی^[5]، قاجار^[6]، پهلوی^[7]

The Study of Developing Iranian’s Clothing with Social Semiotic Approach

(Case Study: The Second Half of Qajar Era and the first Half of Pahlavi Period)

Abstract

Clothing as a social practice mainly implies a person's cultural position and defines him positively as a subset of a particular social group, while separating her/him from the other social groups. Each person, with her/his type of clothing, produces sign codes that represent her/him and the social class to which s/he belongs. Nowadays, semiotics as a modern approach is considered as one of the critical instruments used to decode clothes system in the form of text. However, the literature on this topic in Iran’s fashion and clothing industry is scarce, while by relying on semiotics theories, we’d be able to analyze clothes as a reflection of cultural and social context. Therefore, the present study aims to identify the signs and codes of dress patterns in the second half of the Qajar era and the first half of Pahlavi period in an attempt to answer the question that how the garment system as a “text” which passes from the Qajar tradition to Pahlavi's modernity can be read and analyzed according to social semiotic theory?

This research uses the descriptive-analytical method to analyze the clothing sign codes and social implications in the clothing codes based on two fundamental ideas of the four lifestyles introduced by Eric Landowski and the problem of presence or absence of security stated by Klinkenberg. As a result, it is possible to analyze the clothing in the periods under discussion according to these two theories by illustrating different (verbal and visual) examples based on social, cultural, political conditions 

Keywords: Clothing, Sign, Semiotic, Qajar, Pahlavi.