Published September 30, 2019 | Version v1
Book chapter Open

Ustalenie obecności alkoholu, środka odurzającego lub substancji psychotropowej w organizmie odbywającego karę pozbawienia wolności. Zagadnienia proceduralne oraz konsekwencje prawne

Authors/Creators

  • 1. Uniwersytet Wrocławski

Description

Osoby przebywające w zakładach karnych i aresztach śledczych, a pozostające pod wpływem alkoholu lub innej niedozwolonej substancji, rodzą dla funkcjonowania tych placówek szereg negatywnych następstw o różnym ciężarze gatunkowym. W tej sytuacji wydawać by się mogło, że ze zrozumieniem zostanie przyjęte odrębne unormowanie w Kodeksie karnym wykonawczym (dalej: k.k.w.) mechanizmów prawnych, które miałyby sprzyjać ujawnieniu takich przypadków. Przedmiotem niniejszego opracowania będą próba analizy, na ile uzasadniona była samodzielna regulacja tej kwestii w art. 116b k.k.w., ocena zapisanej tam procedury pod kątem zarówno jej skuteczności, jak i ochrony praw osób jej poddanych oraz odtworzenie istniejących, a tym bardziej propozycja zbudowania skutecznych konsekwencji prawnych, z którymi zmierzy się skazany, jeśli w wyniku zastosowania tego trybu w jego organizmie wykazana zostanie obecność niedozwolonych substancji.

Files

Kwieciński.pdf

Files (159.3 kB)

Name Size Download all
md5:c4b0b06aa0f9bca788456c801109bcfa
159.3 kB Preview Download

Additional details

References

  • K. Postulski, Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2018, s. 635.
  • Uzasadnienie projektu ustawy z 9 października 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny wykonawczy, druk sejmowy nr 3961, http://orka.sejm.gov.pl/ Druki6ka.nsf/0/316ED99E8FA7FC79C12578550032952A/$file/3961.pdf [dostęp: 8.05.2019].
  • K. Postulski, Kodeks…, op. cit.
  • Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 stycznia 2012 r. w sprawie sposobu przeprowadzania badań na obecność alkoholu, środków odurzających lub substancji psychotropowych w organizmie skazanego pozbawionego wolności, ich dokumentowania oraz weryfikacji, Dz. U. z 2012 r. poz. 135 ze zm.
  • Zgodnie z brzmieniem tego przepisu podmioty lecznicze inne niż podmioty lecznicze dla osób pozbawionych wolności współdziałają z tymi podmiotami w zapewnieniu skazanym świadczeń zdrowotnych, zwłaszcza gdy konieczne jest: natychmiastowe udzielenie świadczeń zdrowotnych, ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia skazanego; przeprowadzenie specjalistycznych badań, leczenia lub rehabilitacji skazanego; zapewnienie świadczeń zdrowotnych skazanemu, który korzysta z przepustki lub czasowego zezwolenia na opuszczenie zakładu karnego.
  • W Ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (art. 129i ust. 3 i art. 129j ust. 4) taka odmowa zastrzeżona jest tym, że badanie na obecność określonych substancji zostanie wykonane również w razie braku zgody badanego, o czym trzeba go wcześniej poinformować. W takim przypadku możliwe jest użycie siły fizycznej, aby umożliwić pobranie krwi do badań.
  • Interesującą analizę wymogu odrębnej zgody pacjenta na pobieranie krwi w kierunku obecności wirusa HIV przeprowadziła Agnieszka Fiutak. Autorka stawia tezę, że taka zgoda nie jest potrzebna m.in. w przypadkach, gdy badanie jest obowiązkowe i wynika z przepisów prawa karnego, tj. – jej zdaniem – z art. 116b k.k.w. Warto jednak mieć na uwadze, że ratio legis wprowadzenia tego przepisu i tym samym motywy podejmowania takich badań i pobierania do nich materiału biologicznego od skazanych były inne. Por. A. Fiutak, Odpowiedzialność karna za wykonanie zabiegu leczniczego bez zgody pacjenta, Wolters Kluwer, Warszawa 2016.
  • Wydaje się, że ten temat z racji swojego skomplikowania i doniosłości w zakresie określenia statusu prawnego osoby pozbawionej wolności zasługuje na odrębne opracowanie.
  • Podstawą pociągnięcia skazanego do odpowiedzialności dyscyplinarnej w tym przypadku będzie art. 116a k.k.w. Przepis ten w punkcie 4 wymienia zakaz spożywania alkoholu oraz używania środków odurzających lub substancji psychotropowych. Zakaz ten ma charakter bezwzględny, a przypadki odstępstw od niego mogą dotyczyć jedynie kwestii prowadzonego postępowania leczniczego (leczenie substytucyjne), kiedy przyjmowanie tych środków następuje na podstawie zalecenia lekarskiego, a więc ma charakter legalny. Por. Uzasadnienie…, op. cit.