Published September 30, 2019 | Version v1
Book chapter Open

Przestępczość cudzoziemców w Polsce od transformacji ustrojowej po kryzys migracyjny

Authors/Creators

  • 1. Uniwersytet w Białymstoku

Description

Zmiany polityczno-ustrojowe, jakie zaszły w Polsce po 1989 r., a przede wszystkim otwarcie granic spowodowały napływ cudzoziemców do Polski, którego konsekwencją była także ich aktywność przestępcza. Spowodowało to, że od r. 1991 następował stopniowy, ale istotny wzrost liczby podejrzanych cudzoziemców, który utrzymywał się do 1997 r. (w roku tym liczba podejrzanych cudzoziemców osiągnęła liczbę 8 306 – najwyższą w analizowanym okresie). Autorka podejmuje się przedstawienia zagadnienia przestępczości cudzoziemców w ujęciu retrospektywnym od początku transformacji ustrojowej w Polsce aż po ostatnie istotne wydarzenie, jakim był kryzys migracyjny, którego największa fala dotarła do Europy głównie w 2015 r.

Files

Perkowska.pdf

Files (212.4 kB)

Name Size Download all
md5:5c59ed734241dbb6a5e7e0b186a60eca
212.4 kB Preview Download

Additional details

References

  • I. Rzeplińska, Cudzoziemcy w systemie międzynarodowej ochrony praw człowieka[w:] Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Szkoła Praw Człowieka. Teksty wykładów, Wydawnictwo EXIT, Warszawa 1996, s. 356–362; M. Nowicki, I. Rzeplińska, Ochrona praw cudzoziemców w orzecznictwie organów Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, "Palestra" 1998, nr 9–10, s. 99–119.
  • I. Rzeplińska, Przestępczość cudzoziemców w Polsce, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2000.
  • Projekt "SIC – Modułowy wielozadaniowy System Identyfikacji Cudzoziemców wraz z modułem analizy ryzyka ofiar przestępstwa handlu ludźmi" nr DOBR- -BIO4/055/13127/2013 finansowany był przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, a realizowany przez Instytut Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk w partnerstwie z Uniwersytetem w Białymstoku oraz firmą Medcore sp. z o.o.
  • I. Rzeplińska, Przestępczość…, op. cit., s. 18; eadem, Offences by foreigners [w:] A. Siemaszko (red.), Crime and Law Enforcement in Poland on the Threshold of the 21st Century, Oficyna Naukowa, Warszawa 2000, s. 152.
  • Por. A.J. Szwarc, J. Piskorski, Przestępczość cudzoziemców w Polsce [w:] A.J. Szwarc (red.), Przestępczość przygraniczna. Postępowanie karne przeciwko cudzoziemcom w Polsce, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2000, s. 13; W. Klaus, Integracja – marginalizacja – kryminalizacja, czyli o przestępczości cudzoziemców w Polsce, "Archiwum Kryminologii" 2011, t. XXXII, s. 83.
  • M. Perkowska, Przestępczość graniczna cudzoziemców, C.H. Beck, Warszawa 2013, s. 37.
  • W Policyjnym Systemie Statystyki Przestępczości "Temida" – zgodnie z Zarządzeniem nr 350 Komendanta Głównego Policji z dnia 1 lipca 2003 r. w sprawie zbierania, gromadzenia, przetwarzania i opracowywania danych statystycznych o przestępczości oraz zamachach samobójczych i wypadkach tonięcia (Dz. Urz. KGP z 2003 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.) informacje o obywatelstwie podejrzanych gromadzone były na druku "STP-3" w polu "XXXII. Zajmowane stanowisko". Pole to służyło do określania (wg katalogu symboli cyfrowych stanowiącego załącznik do ww. zarządzenia) stanowiska zajmowanego przez podejrzanego (w przypadku obywateli polskich) lub obywatelstwa podejrzanego (w przypadku obcokrajowców). Pole powyższe nie zawierało elementów zapewniających dodatkową walidację (kontrolę) przy wypełnianiu danych. Z dniem 31 stycznia 2013 r. mocą zarządzenia nr 5 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 stycznia 2013 r. zostało uchylone zarządzenie nr 350 i funkcję źródła informacji o charakterze statystycznym za czas od 1 stycznia 2013 r. przejął System Analityczny umożliwiający generowanie danych na podstawie danych z Krajowego Systemu Informatycznego Policji, gdzie w przypadku przestępstwa wykrytego i rejestracji informacji o podejrzanym pole z informacją o obywatelstwie musi zostać wypełnione w każdym przypadku. Informacja z 3 sierpnia 2015 r. dotycząca rejestrowania danych o przestępczości cudzoziemców przygotowana przez Biuro Służby Kryminalnej Komendy Głównej Policji, Wydział Obsługi Informacyjnej.
  • Ibidem, s. 41; K. Laskowska, Przestępczość cudzoziemców w Polsce w latach 1989–2007 w świetle statystyk policyjnych – skala, dynamika, prognozy zagrożeń po wejściu do strefy Schengen [w:] M. Zdanowicz (red.), Polska w Schengen, Temida 2, Białystok 2009, s. 241; B. Gruszczyńska, Przestępczość w Polsce w okresie transformacji w świetle danych statystycznych [w:] J. Widacki, I. Czapska (red.), Bezpieczny obywatel, bezpieczne państwo, Wydawnictwo KUL, Lublin 1998, s. 29; I. Rzeplińska, J. Włodarczyk-Madejska, Przestępczość cudzoziemców w Polsce – na podstawie policyjnych statystyk przestępczości [w:] W. Klaus, K. Laskowska, I. Rzeplińska (red.), Przestępczość cudzoziemców. Aspekty prawne, kryminologiczne i praktyczne, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2017, s. 22–24; I. Rzeplińska, Przestępczość migrantów w Polsce – historia i współczesność [w:] B. Namysłowska-Gabrysiak, K. Syroka-Marczewska, K. Walczak-Żochowska (red.), Prawo wobec problemów społecznych. Księga Jubileuszowa profesor Eleonory Zielińskiej, C.H. Beck, Warszawa 2016, s. 299–300.
  • M. Perkowska, Przestępczość…, op. cit.
  • I. Rzeplińska, Przestępczość cudzoziemców…, op. cit., s. 20–21.
  • Zachowanie penalizowane na podstawie nieobowiązującej już Ustawy z dnia 2 grudnia 1993 r. o oznaczaniu wyrobów znakami skarbowymi akcyzy, Dz. U. z 1993 r. Nr 127, poz. 584.
  • Art. 178a k.k. dodany do Kodeksu karnego Ustawą z dnia 14 kwietnia 2000 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny, Dz. U. z 2000 r. Nr 48, poz. 548.
  • M. Perkowska, Przestępczość…, op. cit., s. 42.
  • Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 124 ze zm.
  • D. Woźniakowska-Fajst, Cudzoziemcy jako sprawcy przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu [w:] W. Klaus, K. Laskowska, I. Rzeplińska (red.), Przestępczość…, op. cit., s. 38–64.
  • M. Perkowska, Przestępczość…, op. cit., s. 83–91.
  • I. Rzeplińska, Foreigners crime in Poland, "Polish Yearbook of International Law" 1997–1998, nr 23, s. 281.
  • I. Rzeplińska, J. Włodarczyk-Madejska, Przestępczość…, op. cit., s. 22–23.
  • Podobną tendencję odnotowały Pomorski i Śląski Oddział Straży Granicznej na granicy zachodniej. Zob. O. Iwaszkiewicz, Problem przestępczości na pograniczu polsko-niemieckim przed i po wejściu do strefy Schengen [w:] J. Jańczak, M. Musiał-Karg, L. Wojnicz (red.), Pogranicze polsko-niemieckie na tle granic i pograniczy europejskich, Wydawnictwo Naukowe WNPiD UAM, Poznań 2010, s. 51–52; J. Szymanek, Przestępczość graniczna. Ocena i zagrożenia, "Opolskie Studia Administracyjno-Prawne" 2006, nr III, s. 141.
  • Szerzej zob. M. Perkowska, Dynamika i struktura przestępczości granicznej cudzoziemców w Polsce na podstawie danych statystycznych Komendy Głównej Straży Granicznej [w:] W. Klaus, K. Laskowska, I. Rzeplińska (red.), Przestępczość…, op. cit., s. 117–165.
  • Mniej szczelna granica polsko-białoruska, "Biuletyn Migracyjny" 2012, nr 36, s. 1.
  • Frontex, Annual Risk Analysis 2013, Warsaw 2013, s. 20.
  • Por. M. Perkowska, Prawne i kryminologiczne aspekty abolicji dla cudzoziemców, "Państwo i Prawo" 2015, nr 4, s. 33–49.
  • Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Raport o stanie bezpieczeństwa w Polsce w 2015 r., Warszawa 2016, s. 97, https://archiwumbip.mswia.gov. pl/bip/raport-o-stanie-bezpie/18405,Raport-o-stanie-bezpieczenstwa.html [dostęp: 9.05.2019].
  • Por. M. Perkowska, Nielegalna migracja w Europie – aspekty prawne i kryminologiczne, "TEKA Komisji Politologii i Stosunków Międzynarodowych" 2017, t. 12, nr 3, s. 59–75.
  • Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Raport…, op. cit., s. 99.
  • W tabeli nie ujęto roku 1991 ze względu na brak danych.
  • Szerzej zob. M. Perkowska, Prawne i kryminologiczne aspekty dekryminalizacji przestępstwa nielegalnego przekroczenia granicy [w:] S. Pikulski, M. Romańczuk- -Grącka (red.), Granice kryminalizacji i penalizacji, Pracownia Wydawnicza "ElSet", Olsztyn 2013, s. 505–515.
  • Szerzej zob. K. Laskowska, Zorganizowany przemyt przez granice Rzeczypospolitej Polskiej, "Prokurator" 2003, nr 1, s. 45.
  • Eadem, Kryminologiczne aspekty przestępczości granicznej, "Archiwum Kryminologii" 2001–2002, t. XXVI, s. 172.
  • R. Woźniak, Formy przemytu, skala zjawiska i poziom ujawnień [w:] E.W. Pływaczewski, E. Kowalewska-Borys (red.), Zwalczanie przemytu. Zbiór dobrych praktyk. Różne perspektywy – wspólny cel, Difin, Warszawa 2013, s. 43.
  • Frontex, Eastern Borders Annual Overwiew 2012, Warsaw 2012, s. 23.
  • Podobnie M. Leciak, Stan przestępczości cudzoziemców w Polsce w dobie tak zwanego kryzysu migracyjnego [w:] A.J. Szwarc (red.), Panorama prawnych aspektów wielokulturowości społeczeństwa, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu, Poznań 2017, s. 201.