Published September 30, 2019 | Version v1
Book chapter Open

Nieletnie dziewczęta dzisiaj – stare trendy i nowe zjawiska

Authors/Creators

  • 1. Uniwersytet Warszawski

Description


Zainteresowanie tematem przestępczości i zachowań dewiacyjnych nieletnich w polskiej kryminologii jest dość ustabilizowanym zjawiskiem. Każdego roku pojawiają się nowe artykuły i opracowania dotyczące tego zagadnienia. Jednak na ogół dotyczą one problematyki etiologii zachowań kryminalnych i dewiacyjnych nieletnich, praktyki rozwiązań prawnych na gruncie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich czy też środków wychowawczych i poprawczych wymierzanych przez sądy. W ostatnich latach zdecydowanie mniej jest opracowań odnoszących się do sylwetki współczesnego nieletniego.

Files

Woźniakowska-Fajst.pdf

Files (470.0 kB)

Name Size Download all
md5:0ab5a83fd89bdb8e4d4323ea491fac71
470.0 kB Preview Download

Additional details

References

  • Zob. szczegółowe wyjaśnienie na stronie policji: Przestępczość nieletnich 1990–2013, statystyka.policja.pl, http://statystyka.policja.pl/st/wybrane-statystyki/ przestepczosc-nieletni/50256,Przestepczosc-nieletnich-1990-2013.html [dostęp: 28.03.2019].
  • J. Czapiński, T. Panek (red), Diagnoza Społeczna 2005. Warunki i jakość życia Polaków, Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania, Warszawa 2006, s. 177–178, www.diagnoza.com/files/diagnoza2005/raport_diagnoza2005_110106.pdf [dostęp 20.02.2019]; D. Krzemionka-Brózda, Pokolenie transformacji – żeńskie tsunami, "Charaktery" 2005, nr 12.
  • J. Jasiński, Kształtowanie się przestępczości nieletnich w Polsce w latach 1951–1960 w świetle statystyki sądowej, "Archiwum Kryminologii" 1964, t. II, s. 69.
  • J. Silcox, Are Canadian girls becoming more violent? An examination of Integrated Criminal Court Survey statistics, "Criminal Justice Policy Review" 2019, t. 30, nr 3, s. 493; A. Jasińska, Joanna Szostak: Młode dziewczyny są coraz bardziej brutalne, Dziennik Łódzki, 4.08.2013, https://dzienniklodzki. pl/joanna-szostak-mlode-dziewczyny-sa-coraz-bardziej-brutalne/ar/959474 [dostęp: 2.04.2019]; Agresja u młodych dziewcząt rośnie. Dlaczego?, "Dziennik Zachodni", 15.05.2017, https://dziennikzachodni.pl/agresja-u-mlodych-dziewczat-rosnie-dlaczego/ar/12074892 [dostęp: 2.04.2019]; Skąd bierze się agresja u młodych dziewcząt?, Gazeta Współczesna, 24.03.2017, https:// wspolczesna.pl/skad-bierze-sie-agresja-u-mlodych-dziewczat/ar/11914138 artykuł dostępny na stronie internetowej [dostęp: 2.04.2019].
  • J. Silcox, Are Canadian..., op. cit., s. 477.
  • K. Ostrowska, Agresywne zachowania uczniów w świetle badań porównawczych z 1997 i 2003 roku [w:] M. Libiszowska-Żółtkowska, K. Ostrowska (red.), Agresja w szkole. Diagnozowanie i profilaktyka, Difin, Warszawa 2008, s. 27–28.
  • J.K. Gierowski, Relacje między płcią psychologiczną a agresywnością na tle czynników ryzyka przemocy nieletnich dziewcząt i chłopców [w:] B. Gulla, M. Wysocka-Pleczyk (red.), Przestępczość nieletnich. Dziecko jako ofiara i sprawca przemocy, Wydawnictwo UJ, Kraków 2009, s. 48.
  • A. Kossowska, Przestępczość i zachowania dewiacyjne współczesnej młodzieży polskiej (badania typu self-report), "Archiwum Kryminologii" 2005–2006, t. XXVIII, s. 223–225.
  • Statystyka Ministerstwa Sprawiedliwości za r. 2004 nie zawierała danych odnośnie do art. 157 k.k. (średni i lekki uszczerbek na zdrowiu). Podaję ją za pozycją: D. Woźniakowska-Fajst, Nieletnie. Niebezpieczne, niegrzeczne, niegroźne?, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2010, s. 55. Brakujące dane uzupełniłam za dostępny obecnie w statystyce r. 2008. W związku z tym zabiegiem odsetki dla r. 2004 sumują się do 100 bez uwzględnienia danych z r. 2008.
  • Art. 278 k.k. oraz 119 k.w.
  • D. Woźniakowska-Fajst, Nieletnie..., op. cit., s. 53.
  • D. Woźniakowska-Fajst, Nieletnie..., op. cit., s. 53.
  • Lata 2016 i 2017 stanowiły wyjątek. Środki wychowawcze orzeczono odpowiednio wobec 30 i 29 dzieci.
  • Stalking jest w Polsce przestępstwem od połowy 2011 r. W kolejnych latach udział dziewcząt w grupie nieletnich, wobec których zastosowano środki wychowawcze za ten czyn wynosił 34% w 2012 r., 35% w 2013 r., 30% w 2014 r., 43% w 2015 r., 27% w 2016 r. i 30% w 2017 r.
  • W 2012 r. dziewczęta stanowiły 4 spośród 7 osób odpowiadających za ten czyn, w 2015 – aż 16 na 22, ale już w 2016 r. – tylko 6 na 22 osoby. Za to w 2017 r. było ich 10 na 24 nieletnich.
  • Badania aktowe pokazują, że chodzi tu przede wszystkim o przerabianie legitymacji szkolnych, głównie w celu wykazania, że jest się osobą pełnoletnią.
  • Por. B. Orłowska-Zielińska, Etiologia przestępczości dziewcząt w wieku gimnazjalnym, ElSet, Olsztyn 2014; J. Ryba, Problematyka przestępczości nieletnich dziewcząt [w:] J. Nyćkowiak, J. Leśny (red.), Prawo, cz. 3, Młodzi Naukowcy, Poznań 2017.
  • Zjawisko to dotyczy zarówno dzieci, które uczyły się w gimnazjum, jak i – w jeszcze większym stopniu – tych, którym przyszło kontynuować naukę w klasach 7 i 8 szkoły podstawowej.
  • B. Orłowska-Zielińska, Etiologia…, op. cit., s. 137.
  • K. Stadnik, A. Wójtewicz, Anielice czy diablice. Dziewczęta w szponach seksualizacji i agresji w perspektywie socjologicznej, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2009, s. 72.
  • C. Carlsson, J. Sarnecki, An Introduction to Life-Course Criminology, Sage, 2015, s. 84.
  • Ibidem.
  • F. Estrada, A. Nilsson, Does it cost more to be a female offender? A life-course study of childhood circumstances, crime, drug abuse, and living conditions, "Feminist Criminology" 2012, t. 7, nr 3, s. 198, 208.
  • B. Orłowska-Zielińska, Etiologia…, op. cit., s. 132.
  • W przypadku chłopców jest odwrotnie: chłopcy z rodzin egalitarnych są kontrolowani lepiej niż chłopcy z rodzin patriarchalnych i popełniają mniej przestępstw niż oni.
  • L.J. Siegel, Criminology. Theories, Patterns and Typologies, West Publishing Company, St. Paul 1992, s. 269–270.
  • Nie oznacza to jednak, że nie pojawiły się w tej statystyce zastanawiające wyjątki, takie jak wysoki udział przestępczości kobiet na Malcie (23%) i w Grecji (20%), o których to krajach trudno powiedzieć, że są liderami równouprawnienia płci. Przestępczość kobiet w tych państwach wzrosła znacząco od 2003 r., w którym wynosiła w Grecji 13%, a na Malcie 12%. Zob. M.F. Aebi [et al.], European Sourcebook of Crime and Criminal Justice Statistics – 2006, Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum, Den Haag 2006, s. 67.
  • Idem, European Sourcebook of Crime and Criminal Justice Statistics – 2014, European Institute for Crime Prevention and Control, Helsinki 2014, s. 79.
  • A. Caspi, D. Lynam, T.E. Moffitt, P.A. Silva, Unraveling girls' delinquency. Biological, dispositional, and contextual contributions to adolescent misbehavior, "Developmental Psychology" 1993, t. 29, nr 1, s. 24.
  • F. Estrada, A. Nilsson, Does it cost…, op. cit., s. 212.
  • D.P. Farrington, Criminal career research in the United Kingdom, "The British Journal of Criminology" 1992, t. 32, nr 4, s. 521.
  • Por. A.R. Piquero, D.P. Farrington, A. Blumstein, The Criminal Career Paradigm, "Crime and Justice" 2003, t. 30.
  • A. Goldweber, L.M. Broidy, E. Cauffman, Interdisciplinary perspectives on persistent female offending. A review of theory and research [w:] J. Savage (red.), The Development of Persistent Criminality, Oxford University Press, Oxford 2009, s. 229.
  • Zastanawiające jest, że z danych Ministerstwa Sprawiedliwości wynika, że orzeczenia odnośnie do czynów karalnych były wydawane także w stosunku do dzieci, które nie skończyły jeszcze 13 lat. Ta kwestia wymagałaby oddzielnej analizy, ponieważ zgodnie z ustawą o postępowaniu w sprawach nieletnich z 1982 r. (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 969) za czyny karalne odpowiadają wyłącznie dzieci, które mają ukończone 13 lat. Młodsze dopuszczają się wyłącznie czynów zabronionych, które są traktowane jako przejaw demoralizacji.
  • Zob. J. Brzezińska, On the phenomenon of female juvenile delinquency, "Nowa Kodyfikacja Prawa Karnego" 2018, t. XLVII, s. 76.
  • R. Kong, K. AuCoin, Female Offenders in Canada, Statistics Canada, Ottawa 2008, cyt. za: J. Silcox, Are Canadian…, op. cit., s. 478.
  • Posługuję się nieco już odległymi czasowo danymi z 2012 r. z uwagi na to, że jest to ostatni rocznik, w którym policja prowadziła pełną statystykę podejrzanych nieletnich. Jeśli chodzi o skazania, to Ministerstwo Sprawiedliwości nie publikuje statystyki skazań w podziale na płeć sprawców.
  • Dla jaśniejszego obrazu pominęłam przestępstwa występujące niezwykle rzadko: zgwałcenia (w obu grupach wiekowych była to zaledwie jedna osoba) oraz zabójstwo (w przypadku nieletnich dziewcząt: 2 osoby, w przypadku młodych kobiet: 5).