Published September 30, 2019
| Version v1
Book chapter
Open
Radykalizacja i deradykalizacja "samotnych wilków" w świetle teorii i praktyki
Description
W literaturze przez pojęcie „samotnego wilka” rozumie się osobę, która oderwana od jakiegokolwiek wpływu organizacji czy innych osób samoradykalizuje się, w efekcie czego postanawia dokonać zamachu terrorystycznego. Jak się jednak okazuje, w praktyce pojęcia tego używa się do określania wielu różnych kategorii osób. Być może słusznie – przyglądając się bowiem życiorysom poszczególnych sprawców trudno nie dojść do wniosku, że radykalizacja przebiegająca w całkowitej izolacji jest absolutnym wyjątkiem.
Files
Gutkowska.pdf
Files
(216.6 kB)
| Name | Size | Download all |
|---|---|---|
|
md5:44501713dcb6ed0918c3811897b350ba
|
216.6 kB | Preview Download |
Additional details
References
- Zob. np. Center for Terroranalyse, The threat from solo terrorism and lone wolf terrorism, 5.04.2011, https://www.pet.dk/~/media/Engelsk/the_threat_from_ solo_terrorism_and_lone_wolf_terrorism_-_engelsk_version_pdf.ashx [dostęp: 12.04.2019] czy E. Bakker, B. de Graaf, Preventing lone wolf terrorism. some CT approaches addressed, "Perspectives on Terrorism" 2011, t. 5, nr 5–6, s. 43–50.
- Na przykład tzw. solo terrorystów (osób, które działają bez kontroli organizacji, co nie znaczy, że nigdy nie miały z nią związków), sprawców-emisariuszy powiązanych z organizacją terrorystyczną i "oddelegowanych" do samotnego przeprowadzenia ataku czy uśpionych terrorystów (tzw. sleepers), którzy mogą zacząć działać dopiero po latach od dnia, kiedy organizacja wysłała ich na misję.
- Być może jedynym prawdziwie samotnym sprawcą był Ted Kaczynski, znany jako Unabomber.
- P. Gill, J. Horgan, P. Deckert, Bombing alone. Tracing the motivations and antecedent behaviors of lone-actor terrorists, "Journal of Forensic Science" 2014, t. 59, nr 2, s. 425–435.
- Szerzej zob. S. Malthaner, L. Lindekilde, Analyzing pathways of lone-actor radicalization. A relational approach [w:] M. Stohl, S. Englund, R. Burchill (red.), Constructions of Terrorism, University of California Press, Los Angeles 2017, s. 163–180; L. Lindekilde, F. O'Connor, B. Schuurman, Radicalization patterns and modes of attack planning and preparation among lone-actor terrorists. An exploratory analysis, "Behavioral Sciences of Terrorism and Political Aggression" 2019, t. 11, nr 2, s. 113–133, https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080 /19434472.2017.1407814 [dostęp: 12.04.2019]; L. Lindekilde, S. Malthaner, F.P. O'Connor, Embedded and peripheral. Relational patterns of lone-actor radicalization, "Dynamics of Asymmetric Conflict" 2019, t. 12, nr 1, s. 20–41, https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/17467586.2018.1551557?- journalCode=rdac20 [dostęp: 12.04.2019].
- Projekt PRIME (Preventing, Interdicting and Mitigating Extremism: Defending Against Lone Actor Extremist Events) realizowany był w latach 2014–2017 w ramach 7. Programu Ramowego Komisji Europejskiej i poświęcony tematyce tzw. terrorystów "samotnych wilków". Realizowany był przez konsorcjum 6 uniwersytetów: University College London, King's College London, Hebrew University of Jerusalem, University of Leiden, Aarhus University oraz Uniwersytet Warszawski (z ramienia UW badania prowadzili dr K. Gradoń, dr A. Gutkowska oraz mgr P. Karasek).
- Badania dotyczyły przede wszystkim radykalizacji występującej w społeczności muzułmańskiej.
- Zakłada się, że listonosze jako osoby, które mają regularny kontakt z rezydentami obsługiwanego przez siebie obszaru, mają szansę dostrzeżenia zmian w zachowaniu poszczególnych mieszkańców, zaobserwowania, czy na ich terenie pojawiają się nowe osoby i jakiego typu kontakty utrzymują oni ze stałymi mieszkańcami, a nawet zauważenia zmian w wyglądzie budynków czy otoczenia.
- W poszczególnych miejscowościach wąwozu Pankisi funkcjonują obok siebie dwa meczety – tradycyjny, w którym modlą się starsi, i wahabicki, radykalny, do którego przychodzą młodzi. Podobne sytuacje mają miejsce także wśród muzułmanów w Europie.
- Zob. np. C. Picart, "Jihad cool/Jihad chick". The roles of the internet and imagined relations in the self-radicalization of Collen LaRose, "Societies" 2015, t. 5, nr 2, s. 354–383.
- United Nations Counter-Terrorism Implementation Task Force, Countering Use of the Internet for Terrorist Purposes. Working Group Report. February 2009, United Nations, New York 2011, http://www.un.org/en/terrorism/ctitf/pdfs/ ctitf_internet_wg_2009_report.pdf [dostęp: 12.04.2019]. Ciekawym przykładem takich działań jest chociażby projekt Abdullah X, kreskówka, w której występuje przeciętny muzułmański chłopak, konfrontujący się z problemami typowymi dla nastolatków czy bieżącymi wydarzeniami.
- Podczas wywiadów jako powody wyjazdów młodych Czeczenów do Syrii wskazywano: chęć uzyskania bojowego przeszkolenia przed powrotem do Czeczenii, obiecywanym przez walczących tam czeczeńskich emirów, i walką o niepodległość swojego kraju; chęć wsparcia muzułmanów zabijanych przez reżim Baszszara al-Asada (wsparcie innych członków ummy); chęć prowadzenia walki z największym wrogiem, czyli Rosją, tam gdzie to aktualnie możliwe; wskazywano także motywację czysto finansową.
- O.J.J. Lane, Austria bans foreign funding for Mosques, forces imams to speak German, Breitbart, 26.02.2015, http://www.breitbart.com/london/2015/02/26/ austria-bans-foreign-funding-for-mosques-forces-imams-to-speak-german/ [dostęp: 12.04.2019].
- E. Bryant, In France, lessons in secularism to confront radical Islam, DW, 14.04.2015, https://www.dw.com/en/in-france-lessons-in-secularism-to-confront- radical-islam/a-18380166 [dostęp: 14.04.2019]; J. Bamat, France wants imams to learn secular values as part of new anti-radicalisation push, France 24, 27.02.2015, https://www.france24.com/en/20150227-france-danger-secularism- civic-training-imams-islam [dostęp: 14.04.2019].
- Dokładniej na temat tych mechanizmów zob. A. Gutkowska, Konformizm i nonkonformizm w społeczeństwie rzeczywiście wielokulturowym – zagadnienia teoretyczne i empiryczne, "Archiwum Kryminologii" 2016, t. XXXVII, s. 347–424.
- "I'm so against the Pakistani system where you can't ask questions. I say, from day one, you can ask me any question you like" – D. Wroe, Women in national security. How Feriha Peracha deradicalised nearly 200 potential terrorists, The Sydney Morning Herald, 5.04.2017, http://www.smh.com.au/federal-politics/ political-news/women-in-national-security-how-feriha-peracha-deradicalised- nearly-200-potential-terrorists-20170404-gvddun.html [dostęp: 5.03.2019].
- Bardzo wymownym (i dość typowym) przykładem jest historia dwóch braci, którzy z Pankisi trafili jako uchodźcy do Austrii, osiedlili się tam na stałe i otrzymali austriackie obywatelstwo. Początkowo zafascynowani Europą i jej wartościami, ostatecznie w efekcie "szklanego sufitu" zaczęli coraz aktywniej uczestniczyć w życiu religijnym w jednym z bardziej radykalnych meczetów. Ostatecznie obaj wyjechali do Syrii i tam zginęli. Bardzo wnikliwie ich historia została przedstawiona w książce W. Jagielskiego, Wszystkie wojny Lary, Znak, Kraków 2015.
- Mowa tu o czymś na kształt zaabsorbowania, o jakim pisał T. Hirschi. Zob. np. A. Kossowska, Zachowania dewiacyjne w świetle teorii kontroli społecznej [w:] M. Porowski (red.), IPSiR dzisiaj. Księga jubileuszowa, Uniwersytet Warszawski. Instytut Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji, Warszawa 1998, s. 189.
- M. Hamm, R. Spaaij, Lone Wolf Terrorism in America. Using Knowledge of Radicalization Pathways to Forge Prevention Strategies, 2015, https://www.ncjrs. gov/pdffiles1/nij/grants/248691.pdf [dostęp: 15.03.2019].
- Jako przykład można wskazać tych Czeczenów, którzy pobyt w Syrii traktują w kategoriach szkolenia bojowego przed planowanym przez nich powrotem na Kaukaz i walką o wyzwolenie Czeczenii. Kiedy okazuje się, że możliwość prowadzenia takich walk nie nastąpi w najbliższej przyszłości, niekiedy decydują się na wyjazd z Syrii i powrót do normalnego życia.
- P. Bertelsen, Danish preventive measures and de-radicalization strategies. The Aarhus model, "Panorama: Insights into Asian and European Affairs" 2015, nr 1, s. 241–253.
- "We don't spend a lot of energy fighting ideology. We don't try to take away your jihadist beliefs. You are welcome to dream of the Caliphate. But there are some means that you cannot use according to the penal code here. You can be al-Shabab all you like, as long as you don't actually do al-Shabab" – S. Hooper, Denmark introduces rehab for Syrian fighters, Aljazeera, 7.09.2014, https:// www.aljazeera.com/indepth/features/2014/09/denmark-introduces-rehab-syrian- fighters-201496125229948625.html [dostęp: 3.03.2019].
- Taki cel stawiał sobie realizowany w Niemczech projekt HAYAT, adresowany zarówno do osób zaangażowanych w radykalne grupy salafickie, osób ulegających radykalizacji, w tym także do osób wyjeżdżających do Syrii i innych stref konfliktów, jak i ich krewnych. Inną ciekawą inicjatywą jest SAVE to Mothers of Foreign Fighters, której celem jest stworzenie przestrzeni aktywności dla matek, których dzieci wyjechały walczyć do Syrii. Zob. Women without Borders Change the World, http://www.women-without-borders.org [dostęp: 12.04.2019].
- W czasie badań pojawiły się historie o mieszkających w europejskich miastach rodzinach, w których młode kobiety, wdowy po bojownikach ISIS, wychowują swoich kilkuletnich synów w kulcie bohaterskich ojców na kontynuatorów ich "dzieła". Dobrym przykładem mogą być też wspomniani wyżej starsi reprezentanci gruzińskich muzułmanów w Adżarii.
- Odpowiedzialność karną za tego typu wyjazdy, nawet bez konieczności wykazania udziału w formacji zbrojnej, przewiduje prawo gruzińskie.
- R. Borum, Radicalization into violent extremism II. A review of conceptual models and empirical research, "Journal of Strategic Security" 2012, t. 4, nr 4, s. 49.
- Analizę dotyczącą tych czynności z punktu widzenia ich efektywności, łatwości wykorzystania i kosztów związanych z ich użyciem zob. np. u K. Gradoń, Countering lone actor terrorism. Preliminary findings of the prime project, "Problemy Współczesnej Kryminalistyki" 2016, t. XX, s. 45–57.
- Np. Law of Georgia on combating terrorism of 27.06.2007 czy Ustawa z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych, Dz. U. z 2016 r. poz. 904.
- Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2, Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284.
- Przykładem jest sprawa duchowego przywódcy europejskiej Al-Kaidy, Abu Qatada, o którego deportację rząd brytyjski starał się przez 10 lat. Zob. np. R. Booth, Sh. Malik, Abu Qatada arrives in Jordan after eight-year deportation battle, The Guardian, 7.07.2013, https://www.theguardian.com/world/2013/jul/07/abu- -qatada-jordan-deportation-battle [dostęp: 28.03.2019].