Published September 30, 2019 | Version v1
Book chapter Open

Prostytucja – praca, dewiacja czy eksploatacja?

Authors/Creators

  • 1. Uniwersytet Jagielloński

Description

Mimo zmieniających się podejść zjawisko prostytucji wciąż pozostaje w kręgu zainteresowania kryminologii. Współczesna kryminologia odeszła od traktowania osób trudniących się prostytucją jako degeneratów, chociaż samo zjawisko nadal jest lub bywa uznawane za rodzaj patologii społecznej – typowej dla patriarchalnego porządku społecznego, która – mimo awansów w zakresie równouprawnienia kobiet w warunkach kapitalistycznej i zglobalizowanej gospodarki – dynamicznie się rozwija wraz ze wszystkimi możliwymi towarzyszącymi jej negatywnymi zjawiskami. Jednak w polskiej debacie publicznej oraz naukach społecznych dało się zaobserwować przejście od traktowania prostytucji jako dewiacji ku modelowi pracy seksualnej, który, zdaje się, miał być remedium na stygmatyzujący dyskurs o prostytucji i prostytutkach jako patologii społecznej i kobietach trudniących się nierządem.

Files

Grzyb.pdf

Files (206.6 kB)

Name Size Download all
md5:ac6076c855bd5af59837d8d5f305306b
206.6 kB Preview Download

Additional details

References

  • Rozważania o tym, czy np. tzw. sponsoring jest prostytucją podejmuje M. Fuszara, Sponsorship. A form of prostitution or a form of traditional gender relations?, "Oñati Socio-Legal Series" 2018, t. 8, nr 8, https://ssrn.com/abstract=3276009 [dostęp: 9.04.2019].
  • K. Imieliński, Manowce seksu. Prostytucja, Res Polona Wydawnictwo Edukacyjne, Łódź 1990, s. 11–14.
  • J. Sztobryn-Giercuszkiewicz, Psychologiczne aspekty prostytucji, Wydawnictwo Dajas, Łódź 2004, s. 30.
  • C. Lombroso, G. Ferrero, Kobieta jako zbrodniarka i prostytutka. Studia antropologiczne poprzedzone biologią i psychologią kobiety normalnej, przeł. I.I. Szenhak, nakł. H. Cohna, Warszawa 1895. W dalszej części tekstu będę odwoływać się do tego wydania.
  • Ibidem, s. 505.
  • M. Płatek, Genderowe ujęcie zjawiska prostytucji. Aspekty kryminologiczne [w:] M. Mozgawa (red.), Prostytucja, Wolters Kluwer, Warszawa 2014, s. 226–256.
  • C. Lombroso, G. Ferrero, Kobieta…, op. cit., s. 449–452.
  • Ibidem, s. 453.
  • Ibidem, s. 458.
  • Ibidem, s. 470.
  • Ibidem, s. 461.
  • Ibidem, s. 458.
  • Ibidem, s. 488–489.
  • Ibidem, s. 489.
  • Ibidem, s. 493–494.
  • Ibidem, s. 495–497.
  • Doskonałym przykładem naukowej prezentacji typologii kobiet (podziału na madonny i dziwki) jest praca z początku XX w. austriackiego uczonego O. Weiningera, Płeć i charakter, Sagittarius, Warszawa 1994.
  • K. Imieliński, Manowce…, op. cit., s. 103.
  • Ibidem, s. 25–27.
  • Ibidem, s. 61–62; F.S. Pierre Dufour, Historia prostytucji, t. 1, Czasy przedchrześcijańskie, cesarstwo rzymskie, Uraeus, Gdynia 1997, s. 192 i n.
  • K. Imieliński, Manowce…, op. cit., s. 28.
  • Por. D. Steffensmeier, E. Allan, Gender and crime. Toward a gendered theory of female offending, "Annual Review of Sociology" 1996, t. 22, s. 459–487.
  • O. Pollak, The Criminology of Woman, University of Pennsylvania Press, Philadelphia 1950, s. 92, cyt. za: K. Pospiszyl, Psychologia kobiety, PWN, Warszawa 1986, s. 154.
  • E. Lemert, Social Pathology. A Systematic Approach to the Theory of Sociopathic Behavior, McGraw-Hill, New York 1951, cyt. za: K. Pospiszyl, Psychologia…, op. cit., s. 155.
  • K.E. Rosenblum, Female deviance and the female sex role. A preliminary investigation, "The British Journal of Sociology" 1975, t. 26, nr 2, s. 169–185, cyt. za: K. Pospiszyl, Psychologia…, op. cit., s. 156.
  • K. Pospiszyl, Psychologia…, op. cit., s. 169.
  • Więcej zob. M. Fajst, Prostytucja w Polsce, "Archiwum Kryminologii" 2005– 2006, t. XXVIII, s. 149–168.
  • M. Antoniszyn, A. Marek, Prostytucja w świetle badań kryminologicznych, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1985; M. Jasińska, Proces społecznego wykolejania młodocianych dziewcząt, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1967; J. Moczydłowska, Warunki materialne rodziny a prostytuowanie się nieletnich dziewcząt, "Problemy Alkoholizmu" 1997, nr 6, s. VI–VIII; M. Kowalczyk-Jamnicka, Społeczno- kulturowe uwarunkowania prostytucji w Polsce, Wydawnictwo Uczelniane WSP, Bydgoszcz 1998; I. Surmacka, Czynniki prostytucji oraz charakterystyka prostytutek. Ankieta zebrana wśród prostytutek warszawskich, WOSiZPZM, Warszawa 1939; J. Pabian, Psychospołeczne i biologiczne uwarunkowania prostytucji, "Problemy Kryminalistyki" 1973, nr 105, s. 542–556.
  • Podsumowanie na podstawie: J. Sztobryn-Giercuszkiewicz, Psychologiczne…, op. cit., s. 67; I. Ślęzak, Praca kobiet świadczących usługi seksualne w agencjach towarzyskich, Wydawnictwo UŁ, Łódź 2013, s. 59.
  • Zob. I. Ślęzak, Praca…, op. cit.; B. Błońska, Wyniki badań terenowych nad zjawiskiem prostytucji w Polsce, "Archiwum Kryminologii" 2011, t. XXXIII, s. 57–161.
  • Por. M. Fajst, Prostytucja…, op. cit.
  • Więcej o modelach regulacji prostytucji: J. Derlich-Mielczarek, Zjawisko prostytucji a prawo karne, "Archiwum Kryminologii" 2011, t. XXXIII, s. 39–56.
  • Por. C. MacKinnon, Trafficking, prostitution, and inequality, "Harvard Civil Rights-Civil Liberties Law Review" 2011, t. 46, nr 2, s. 271–309.
  • Omówienie tej perspektywy: I. Ślęzak, Praca…, op. cit., s. 65–68.
  • C. MacKinnon, Trafficking…, op. cit., s. 274.
  • Postulaty ruchu abolicjonistycznego sprowadzają się do: zwalczania zjawiska prostytucji jako takiego, odejścia od jakichkolwiek form penalizowania czy kontrolowania, rejestrowania osób trudniących się prostytucją, podejmowania działań profilaktycznych mających na celu ochronę jednostek przed wchodzeniem na drogę prostytucji, działań resocjalizacyjnych wobec osób już trudniących się prostytucją, minimalizowania szkodliwych skutków prostytucji na poziomie indywidualnym i społecznym, podnoszenia świadomości społecznej w dziedzinie higieny osobistej oraz kryminalizowania różnych form eksploatacji prostytucji przez osoby trzecie.
  • Tzw. konwencja z Lake Success, ratyfikowana na podstawie ustawy z dnia 29 lutego 1952 r., Dz. U. z 1952 r. Nr 41, poz. 278.
  • Por. I. Ślęzak, Praca…, op. cit., s. 122. Pracownice agencji towarzyskich z wykonanej "usługi" otrzymują zaledwie połowę kwoty, którą zapłacił klient, a nierzadko jeszcze mniej.
  • Badania z różnych krajów wskazują, że odsetek prostytutek, które doświadczyły przemocy seksualnej w dzieciństwie, to 59–94%. Prawidłowość ta została potwierdzona również w polskich badaniach. Więcej zob. J. Sztobryn-Giercuszkiewicz, Psychologiczne…, op. cit., s. 105 i n.; M. Grzyb, Czy prostytucja to (też) przemoc wobec kobiet?, 2019 (tekst w druku).
  • J. Sztobryn-Giercuszkiewicz, Psychologiczne…, op. cit., s. 113.