Published September 30, 2019 | Version v1
Book chapter Open

Ryzyko, prewencja, kryminologia, prawo karne

Authors/Creators

  • 1. Uniwersytet Jagielloński

Description

We współczesnej kryminologii pojęcie „ryzyka” związane jest najczęściej z dążeniem do „kontroli przestępczości przy wykorzystaniu oficjalnego dyskursu i technik zarządzania ryzykiem, przede wszystkim w ramach tzw. sprawiedliwości aktuarialnej (actuarial justice)”. Czysto penologiczne podejście do kwestii prewencji zaczęło zmieniać się wraz z rozpowszechnianiem się przekonania, że zapobieganie przestępczości to nie tylko polityka karna realizowana w ramach prewencji trzeciego stopnia (tertiary prevention), tj. reakcji na fakt popełnienia przestępstwa za pomocą środków represyjnych stosowanych z myślą o prewencji.

Files

Krajewski.pdf

Files (194.9 kB)

Name Size Download all
md5:52907a7f94855fb7b98babeab20170d4
194.9 kB Preview Download

Additional details

References

  • M. Orłowski, Patryk Jaki: Stefan W. powinien dostać wyższy wyrok. Prezes Iustitii odpowiada, Gazeta Wyborcza, 17.01.2019, http:// wyborcza.pl/7,75398,24372067,patryk-jaki-stefan-w-nie-powinien-wyjsc- -z-wiezienia-wyrok.html [dostęp: 29.03.2019].
  • Pomijam to, czy Stefan W. nawet w USA zostałby skazany na kilkadziesiąt lat pozbawienia wolności. Ostatecznie używał atrapy broni palnej, szkoda nie była drastycznie wysoka (według doniesień prasowych wyniosła ok. 15 000 zł) i było to jego pierwsze skazanie, a więc nie kwalifikowałby się do schematu three strikes and you are out.
  • I. Rzeplińska, Recydywiści w okresie nadzoru ochronnego, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1985, s. 74.
  • W. Wróbel, A. Zoll, Polskie prawo karne. Część ogólna, Znak, Kraków 2010, s. 35.
  • K. von Birkmeyer, Was läßt von Liszt vom Strafrecht Übrig? Eine Warnung Vor der Mordernen Richtung im Strafrecht, C.H. Beck, München 1907.
  • U. Beck, Społeczeństwo ryzyka. W drodze do innej nowoczesności, przeł. S. Cieśla, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2002. Por. także A. Giddens, Socjologia, przeł. A. Szulżycka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005, szczególnie s. 87–91 oraz 696–697.
  • Por. I. Loader, R. Sparks, Contemporary landscapes of crime, order, and control. Governance, risk, and globalization [w:] M. Maguire, R. Morgan, R. Reiner (red.), The Oxford Handbook of Criminology, wyd. 4, Oxford University Press, Oxford 2007, s. 78–101.
  • Por. np. H. Kemshal, Understanding Risk in Criminal Justice, Open University Press, Maidenhead–Philadelphia 2003.
  • P. O'Malley, Crime and Risk, Sage Publications, London 2010, s. 2.
  • Idem, Risk [w:] E. McLaughlin, J. Muncie (red.), The SAGE Dictionary of Criminology, Sage Publications, London 2001, s. 363.
  • W przeciwieństwie do angielskiego w języku polskim termin ten raczej nie występuje w formie przymiotnikowej, natomiast osoba mająca kwalifikacje do szacowania ryzyka ubezpieczeniowego określana jest oficjalnie mianem "aktuariusza".
  • Por. M. Feeley, J. Simon, The new penology. Notes on the emerging strategy of corrections and its implications, "Criminology" 1992, t. 30, nr 4, s. 449–474; eidem, Actuarial justice. The emerging new criminal law [w:] D. Nelken (red.), The Futures of Criminology, Sage Publications, London 1994, s. 173–201.
  • D. Robert, Actuarial Justice [w:] M. Bosworth (red.), The Encyclopedia of Prisons & Correctional Facilities, vol. 1, Sage Publications, Thousand Oaks 2005, s. 11–14.
  • F. von Liszt, Der Zweckgedanke im Strafrecht, "Zeitschrift für die gesamte Strafrechtswissenschaft" 1883, t. 3, s. 1–47. Por. także W. Naucke, Die Kriminalpolitik des Marburger Programms 1882, "Zeitschrift für die gesamte Strafrechtswissenschaft" 1982, t. 94, s. 525–564.
  • Por. A. Kossowska, Sytuacyjne zapobieganie przestępczości, "Archiwum Kryminologii" 1994, t. XX, s. 7–20.
  • Na temat rozróżnienia pojęć polityki karnej i polityki kryminalnej por. J. Szumski, O przedmiocie i zakresie pojęcia polityki kryminalnej, "Państwo i Prawo" 1979, nr 6, s. 93–102.
  • F. von Liszt, Strafrechtliche Aufsätze und Vorträge, t. 2, J. Guttentag, Berlin 1905, s. 146, cyt. za: H.-D. Schwind, Kriminologie und Kriminalpolitik. Eine praxisorientierte Einführung mit Beispielen, Kriminalistik Verlag, Heidelberg 2016, s. 112.
  • Por. np. J.Q. Wilson, Thinking about Crime, Vintage Books, New York 1975.
  • Por. np. M. Felson, Routine activities and crime prevention in the developing metropolis, "Criminology" 1987, t. 25, s. 911–931.
  • L. Zedner, Pre-crime and post-criminology?, "Theoretical Criminology" 2007, t. 11, nr 2, s. 262.
  • J. Simon, The 'society of captives' in the era of hyper-incarceration, "Theoretical Criminology" 2000, t. 4, nr 3, s. 285–308.
  • M.E. Wolfgang, R.M. Figlio, T. Sellin, Delinquency in a Birth Cohort, University of Chicago Press, Chicago 1972.
  • Por. B. Szamota, O koncepcji tzw. "uniemożliwienia" w amerykańskiej doktrynie kryminologicznej, "Państwo i Prawo" 1990, nr 4, s. 82–96.
  • Por. np. F.E. Zimring, G. Hawkins, S. Kamin, Punishment and Democracy. Three Strikes and You Are Out in California, Oxford University Press, Oxford 2001.
  • Por. D. Garland, The limits of the sovereign state. Strategies of crime control in contemporary society, "The British Journal of Criminology" 1996, t. 36, nr 4, s. 445–471. W języku polskim rozróżnienia te dobrze mogą też oddawać, idąc za T. Torańską, określenia "kryminologia «onych»" i "kryminologia naszych".
  • Por. J. Young, The Exclusive Society. Social Exclusion, Crime and Difference in Late Modernity, Sage Publications, London 1999.
  • Por. C. Prittwitz, Risiko und Strafrecht. Untersuchungen zu Krise von Strafrecht und Kriminalpolitik in der Risikogesellschaft, Vittorio Klostermann, Frankfurt am Main 1993.
  • G. Jakobs, Kriminalisierung im Vorfeld einer Rechtsgutverletzung, "Zeitschrift für die gesamte Strafrechtswissenschaft" 1985, nr 97, s. 751–785.
  • Por. także M. Cancio Meliá, Feind"strafrecht"?, "Zeitschrift für die gesamte Strafrechtswissenschaft" 2005, nr 117, s. 267–289.
  • F. von Liszt, Strafrechtliche Aufsätze und Vorträge, t. 2, J. Guttentag, Berlin 1905, s. 80, cyt. za: D. Janicka, Makarewicz a Liszt. Próba analizy porównawczej, "Czasopismo Prawno-Historyczne" 2015, t. LXVII, s. 111.
  • G. Jakobs, Bürgerstrafrecht und Feindstrafrecht, "Onlinezeitschrift für Höchstrichterliche Rechtsprechung zum Strafrecht" 2004, nr 3, s. 88–95, https://www. hrr-strafrecht.de/hrr/archiv/04-03/hrrs-3-04.pdf [dostęp: 22.03.2019].
  • Por. S. Snacken, E. Dumortier (red.), Resisting Punitiveness in Europe? Welfare, Human Rights and Democracy, Routledge, London 2012.