Rola urzędu biskupiego w kształtowaniu jedności eklezjalnej według św. Cypriana z Kartaginy
Authors/Creators
Description
Artykuł przedstawia historyczno-teologiczną analizę roli urzędu biskupiego w kształtowaniu i zabezpieczaniu widzialnej jedności Kościoła w myśl św. Cypriana z Kartaginy (†258). Głównym przedmio¬tem badań jest traktat De catholicae ecclesiae unitate oraz korespondencja biskupa Kartaginy. Metodą ana¬lizy jest połączenie perspektywy historycznej, uwzględniającej realia kryzysu eklezjalnego połowy III wieku (prześladowania Decjusza, schizmy laksystyczne i rygorystyczne), z teologiczną egzegezą kluczowych po¬jęć Cyprianowych. Sekcje analityczne opisują transformację struktury pierwotnych gmin chrześcijańskich w kierunku zinstytucjonalizowanego „Kościoła biskupów”, w którym ordynariusz staje się centralnym kryte¬rium prawowierności i zbawienia. Artykuł szczegółowo omawia koncepcję kolegialności episkopatu (in soli¬dum) oraz kwestię autonomii biskupów w kontekście sporu z papieżem Stefanem. Wnioski wskazują, że choć Cyprianowy model absolutnej równości biskupów ustąpił na Zachodzie centralizacji rzymskiej, jego koncepcja organicznej jedności eklezjalnej opartej na episkopacie stanowi do dziś normatywny fundament teologii patrystycznej, szczególnie w tradycji chrześcijaństwa wschodniego.
Abstract (English)
The article presents a historical-theological analysis of the role of the episcopal office in shaping and safeguarding the visible unity of the Church according to St. Cyprian of Carthage (†258). The primary subject of research is the treatise De catholicae ecclesiae unitate and the correspondence of the Bishop of Carthage. The method of analysis combines a historical perspective, considering the realities of the ecclesial crisis of the mid-3rd century (the Decian persecution, laxist and rigorist schisms), with a theological exegesis of key Cyprianic concepts. The analytical sections describe the transformation of early Christian community structures toward an institutionalized "Church of bishops", where the ordinary becomes the central criterion of orthodoxy and salvation. The article examines in detail the concept of the collegiality of the episcopate (in solidum) and the issue of episcopal autonomy in the context of the controversy with Pope Stephen. Conclusions indicate that although Cyprian's model of the absolute equality of bishops gave way to Roman centralization in the West, his concept of an organic ecclesial unity based on the episcopate remains a normative foundation of patristic theology, particularly in the Eastern Christian tradition.
Files
SA_035-Murzyn_M.-Rola_urzędu_biskupiego_w_kształtowaniu_jedności_eklezjalnej.pdf
Additional details
Additional titles
- Translated title (English)
- The Role of the Episcopal Office in Shaping Ecclesial Unity According to St. Cyprian of Carthage
References
- Brändli, A. (2016). Inimica amicitia: Friendship and the notion of exclusion in early Christian Latin literature. University of Oxford.
- Czuj, J. (1937). Pisma Ojców Kościoła: św. Cyprian, Pisma I, Traktaty (t. XIX) (J. Czuj, tłum.). Księgarnia Uniwersytecka
- Drączkowski, F. (2007). Patrologia. Bernardinum.
- Küry, U. (1996). Kościół starokatolicki: Historia – nauka – dążenia. Chrześcijańska Akademia Teologiczna.
- Lane, T. (2001). Wiara – rozum – świadectwo: Dzieje myśli chrześcijańskiej. Augustana.
- Olszewski, D. (1999). Dzieje chrześcijaństwa w zarysie. Znak.
- Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu: w przekładzie z języków oryginalnych. (2016). (Oprac. zespół biblistów polskich z inicjatywy Benedyktynów Tynieckich). Wydawnictwo Pallottinum.
- Simon, M. (1992). Cywilizacja wczesnego chrześcijaństwa. Państwowy Instytut Wydawniczy.
- Uglorz, M. (1995). Od samoświadomości do świadectwa wiary: Wprowadzenie do dogmatyki ewangelickiej. Chrześcijańska Akademia Teologiczna.
- Wołodkiewicz, W., & Zabłocka, M. (2026). Prawo rzymskie: Instytucje. C.H. Beck.
- Deredziuk, E. (1984). Postawa chrześcijan Afryki Rzymskiej podczas aresztowania i uwięzienia. Vox Patrum, 6(1984), 81–100. https://doi.org/10.31743/vp.10366
- Dołganiszewska, E. (2011). Cyprian – biskup Kartaginy i jego refleksje o wierze. Wrocławski Przegląd Teologiczny, 19(2011), 41–57. https://doi.org/10.52097/wpt.3021
- Naumowicz, J. (2025). Jedność Kościoła i synodalność: perspektywa patrystyczna. W L. Jakoniuk & A. Proniewski (Red.), Dziedzictwo synodalności (s. 53–78). Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku. https://doi.org/10.15290/ds.2025.04
- Pietrusiak, P. (2011). Kościół jako "fraternitas" według Cypriana z Kartaginy. Rocznik Teologii Katolickiej, 10(2011), 67–87.
- Wysocki, M. (2010). Przebaczenie w pismach św. Cypriana. Verbum Vitae, 18(2010), 187–211. https://doi.org/10.31743/vv.2019
- Katechizm Kościoła Katolickiego. (1994). Wydawnictwo Pallottinum.