TURAR JOY HUDUDLARINI REJALASHTIRISHDA AERATSIYA MAROMINI OPTIMALLASHTIRISHNING SHAHARSOZLIK USULLARI (SIAN SHAHRI TAJRIBASI ASOSIDA)
Authors/Creators
- 1. Toshkent arxitektura-qurilish universiteti tayanch doktoranti
Description
ANNOTATSIYA. Ushbu tezisda turar joy hududlarida aeratsiya maromini shakllantirishning zamonaviy shaharsozlik yondashuvlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda Xitoyning Sian shahri misolida ishlab chiqilgan takomillashtirilgan aeratsiyani baholash (RAV) modeli, shahar iqlim xaritasi (UCMap), mahalliy iqlim zonalari (LCZ) hamda aeratsion koridorlarni aniqlash usullari ko‘rib chiqilgan. Bino balandligi va zichligi, yashil hududlar, suv obyektlari, yo‘l tarmoqlari va relyefning shahar aeratsiyasiga ta’siri tahlil qilinadi. Sian shahri bo‘yicha aniqlangan miqdoriy ko‘rsatkichlarning Toshkent shahriga bevosita ko‘chirilishi emas, balki ularni mahalliy iqlim va shaharsozlik sharoitlariga moslashtirish zarurligi asoslab beriladi. Natijalar Toshkent shahrining turar joy hududlarida aeratsiya sharoitini baholash, shamol yo‘nalishlarini hisobga olish va aeratsion koridorlarni shakllantirish uchun metodik asos sifatida taklif etiladi.
KALIT SO'ZLAR: Shaharsozlik, aeratsiya maromi, shamol koridorlari, yer yuzasi shahar issiqlik oroli (SUHI), mikroiqlim, shamollatishni baholash (RAV) modeli, turar joy hududlari, shahar iqlim xaritasi (UCMap), mahalliy iqlim zonalari (LCZ).
АННОТАЦИЯ. В данных тезисах анализируются современные градостроительные подходы к формированию режима аэрации в жилых районах. На примере города Сиань (Китай) рассмотрены усовершенствованная модель оценки вентиляции (RAV), городская климатическая карта (UCMap), локальные климатические зоны (LCZ) и методы определения аэрационных коридоров. Анализируется влияние высоты и плотности застройки, зеленых насаждений, водных объектов, дорожных сетей и рельефа на городскую аэрацию. Обосновывается необходимость не прямого переноса количественных показателей, определенных для Сианя, на город Ташкент, а их адаптации к местным климатическим и градостроительным условиям. Результаты предлагаются в качестве методической основы для оценки условий аэрации, учета направлений ветра и формирования аэрационных коридоров в жилых районах Ташкента.
КЛЮЧЕВЫЕ СЛОВА: Градостроительство, режим аэрации, ветровые коридоры, поверхностный городской остров тепла (SUHI), микроклимат, усовершенствованная модель оценки вентиляции (RAV), жилые районы, городская климатическая карта (UCMap), локальные климатические зоны (LCZ).
ABSTRACT. This thesis analyzes modern urban planning approaches to shaping the aeration regime in residential areas. Based on the case study of Xi'an, China, the research examines the Refined Assessment of Ventilation (RAV) model, Urban Climatic Map (UCMap), Local Climate Zones (LCZ), and methods for identifying aeration corridors. The impact of building height and density, green spaces, water bodies, road networks, and topography on urban aeration is analyzed. It is substantiated that the quantitative indicators determined for Xi'an should not be directly transferred to Tashkent but must be adapted to local climatic and urban planning conditions. The results are proposed as a methodological basis for evaluating aeration conditions, considering wind directions, and forming aeration corridors in the residential areas of Tashkent.
KEYWORDS: Urban planning, aeration regime, wind corridors, surface urban heat island (SUHI), microclimate, refined assessment of ventilation (RAV) model, residential areas, urban climatic map (UCMap), local climate zones (LCZ).