XORAZM VILOYATI SHAROITIDA ILMIY-TADQIQOT VA INNOVATSION MARKAZLARNI JOYLASHTIRISHNING SHAHARSOZLIK VA IQLIMIY TAMOYILLARIXORAZM VILOYATI SHAROITIDA ILMIY-TADQIQOT VA INNOVATSION MARKAZLARNI JOYLASHTIRISHNING SHAHARSOZLIK VA IQLIMIY TAMOYILLARI
Authors/Creators
- 1. Arxitektura kafedrasi Mustaqil tadqiqotchi, PhD Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti,
Description
ANNOTATSIYA. Maqolada Xorazm viloyati sharoitida ilmiy-tadqiqot va innovatsion markazlarni shakllantirish hamda hududiy joylashtirishga ta’sir qiluvchi shaharsozlik, infratuzilmaviy va tabiiy-iqlimiy omillar tahlil qilindi. Zamonaviy ilmiy parklar va innovatsion hududlarning rivojlanish tendensiyalari, oliy ta’lim, ilmiy tadqiqot, startap, tajriba-ishlab chiqarish hamda xizmat ko‘rsatish funksiyalari o‘rtasidagi fazoviy aloqalar o‘rganildi. Issiq-quruq iqlim sharoitida ilmiy markazlar arxitekturasini shakllantirishda soyalanish, tabiiy shamollatish, yashil infratuzilma, kompakt hajmiy-rejaviy yechim va energiya samarador tashqi qobiqdan foydalanishning ahamiyati asoslandi. Tadqiqot natijasida Xorazm viloyati uchun “ta’lim – ilmiy tadqiqot – innovatsiya – tajriba-ishlab chiqarish” tizimiga asoslangan konseptual ilmiy-innovatsion markaz modeli taklif qilindi.
Kalit so‘zlar: ilmiy-tadqiqot markazi, innovatsion markaz, shaharsozlik, innovatsion hudud, Xorazm viloyati, issiq-quruq iqlim, energiya samaradorlik, infratuzilma, barqaror rivojlanish, arxitektura-rejalashtirish.
АННОТАЦИЯ. В статье рассмотрены градостроительные, инфраструктурные и природно-климатические факторы, влияющие на формирование и территориальное размещение научно-исследовательских и инновационных центров в условиях Хорезмской области. Проанализированы современные тенденции развития научных парков и инновационных районов, пространственная взаимосвязь между высшим образованием, научными исследованиями, стартапами, опытным производством и общественными функциями. Обоснована необходимость применения солнцезащитных средств, естественной вентиляции, зелёной инфраструктуры, компактных объёмно-планировочных решений и энергоэффективной оболочки здания в условиях жаркого и сухого климата. В результате исследования предложена концептуальная модель научно-инновационного центра для Хорезмской области, основанная на системе «образование – научные исследования – инновации – опытное производство».
Ключевые слова: научно-исследовательский центр, инновационный центр, градостроительство, инновационный район, Хорезмская область, жаркий сухой климат, энергоэффективность, инфраструктура, устойчивое развитие, архитектурно-планировочное решение.
ABSTRACT. The article examines urban planning, infrastructural and climatic factors influencing the formation and spatial location of research and innovation centers in the Khorezm Region. Contemporary development trends of science parks and innovation districts are analyzed, with particular attention to the spatial interaction between higher education, research activities, start-ups, experimental production and public functions. The study substantiates the importance of solar shading, natural ventilation, green infrastructure, compact spatial planning and energy-efficient building envelopes under hot-arid climatic conditions. As a result, a conceptual model of a research and innovation center for the Khorezm Region is proposed based on the integrated system of “education – research – innovation – experimental production”.
Keywords: research center, innovation center, urban planning, innovation district, Khorezm Region, hot-arid climate, energy efficiency, infrastructure, sustainable development, architectural planning.