MEHNAT XAVFSIZLIGINI TA'MINLASHDA INSON OMILINING O'RNI VA AHAMIYATI
Authors/Creators
Description
Mehnat faoliyatidagi baxtsiz hodisalarni tekshirishda inson omili tez-tez tilga olinadi, biroq uning mazmuni ko‘pincha xodimning xatosigacha toraytiriladi. Ushbu maqolada shaxsning individual imkoniyatlari, ish joyidagi talablar, jamoaviy munosabatlar va tashkilot boshqaruviga oid qarorlar mehnat xavfsizligiga qanday o‘zaro ta’sir ko‘rsatishi tahlil qilinadi. Tadqiqotda maqsadli tanlangan 15 ta ilmiy va institutsional manba asosida narrativ adabiyotlar sharhi o‘tkazilib, xalqaro hamda AQShdagi o‘lim bilan yakunlangan ishlab chiqarish hodisalari statistikasi grafik shaklda taqdim etildi. Tahlil xavfsiz xulq-atvor, mehnat talablari, xavfsizlik muhiti, dastlabki ogohlantiruvchi belgilar orqali o‘rganish va xavfni boshqarish choralari iyerarxiyasi yo‘nalishlarida tashkil etildi. Ilmiy manbalarga ko‘ra, bilim va motivatsiya muhim bo‘lsa-da, ular vaqt bosimi, kadrlar ta’minoti, vazifalarni loyihalash, rahbarlik hamda muammolar haqida jazodan qo‘rqmasdan xabar berish imkoniyatidan ajralgan holda ishlamaydi. Tadqiqotlar belgilangan qoidalarga rioya qilishni xavflarni aniqlash va bartaraf etishda faol ishtirok etishdan farqlaydi. Taklif etilgan konseptual yondashuv inson faoliyatini xatoning o‘zi bilan izohlash o‘rniga, umumiy mehnat tizimi doirasida ko‘rib chiqadi. O‘lim statistikasi kasbiy xavf ko‘lamini ko‘rsatadi, ammo inson xatosi sabab bo‘lgan holatlar ulushini aniqlamaydi. Xodimlar ishtiroki, tuzatish choralarining bajarilishi, himoya vositalarining samaradorligi va jarohatlanish ko‘rsatkichlarini birlashtiruvchi baholash mezonlari taklif etiladi. Asosiy xulosa shuki, tashkilotlar mehnat sharoitlarini qayta loyihalash, himoya qatlamlarini mustahkamlash va xodimlar tajribasidan uzluksiz takomillashtirish manbai sifatida foydalanish orqali xavfsiz qarorlar qabul qilinishini qo‘llab-quvvatlashi mumkin. Ushbu modelning sababiy samaradorligi amaliy ish joylarida istiqbolli tadqiqotlar bilan tekshirilishi lozim.