O'ZBEKISTONDA MARKETPLACE'LAR VA AN'ANAVIY SAVDO KANALLARINING IQTISODIY QIYOSI

Mazkur maqolada O'zbekistonda elektron savdo marketplace'lari va an'anaviy savdo kanallarining iqtisodiy xususiyatlari, afzalliklari, cheklovlari hamda raqobatbardoshlik omillari qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotning dolzarbligi savdo jarayonlarining raqamlashtirilishi, iste'molchilarning xarid qilish xulq-atvori o'zgarishi va kichik biznesning yangi savdo kanallariga kirish imkoniyatlari kengayib borayotgani bilan belgilanadi. Tadqiqotda rasmiy statistik ma'lumotlarni tavsifiy tahlil qilish, qiyosiy tahlil, tizimli yondashuv va savdo kanallari iqtisodiyotini baholashga asoslangan konseptual modeldan foydalanildi. O'zbekiston Milliy statistika qo'mitasining ochiq ma'lumotlari elektron tijorat savdo hajmi 2024-yildagi 15,2 trillion so'mdan 2025-yilda 31,6 trillion so'mga yetganini ko'rsatadi. Shu bilan birga, an'anaviy chakana savdo aylanmasi ham katta miqyosni saqlab qolmoqda. Tahlil marketplace'larning bozorga kirish xarajatlarini kamaytirish, kengroq auditoriyaga chiqish va savdo jarayonlarini raqamli boshqarish imkoniyatlarini; an'anaviy savdoning esa mahsulotni bevosita ko'rish, tezkor xarid, shaxsiy muloqot va ayrim tovarlar bo'yicha ishonchni mustahkamlash afzalliklarini ko'rsatadi. Maqolada har ikki kanal samaradorligini yalpi savdo aylanmasi bilan cheklamasdan, barcha tegishli xarajatlar hisobga olingan sof hissa, rentabellik, mijozni jalb qilish xarajati, qaytarishlar va zaxiralar aylanuvchanligi orqali baholash taklif etiladi. Tadqiqot natijalari savdo korxonalari uchun ko'p kanalli biznes modelini rivojlantirish, kichik biznesni raqamli ko'nikmalar bilan ta'minlash va savdo samaradorligini taqqoslanadigan ko'rsatkichlar asosida o'lchash zarurligini asoslaydi.