BOLALARDA O'TKIR GERPETIK STOMATIT: KLINIK BELGILARI VA DIAGNOSTIKASI

Dolzarbligi. O‘tkir gerpetik stomatit bolalarda og‘iz bo‘shlig‘i shilliq qavatining keng tarqalgan virusli zararlanishlaridan biri bo‘lib, ko‘pincha isitma, holsizlik, diffuz gingivit, limfadenopatiya, ko‘p sonli vezikula va eroziya-yarali elementlar bilan namoyon bo‘ladi. Kasallikning klinik belgilari ayrim boshqa og‘iz shilliq qavati kasalliklariga o‘xshash bo‘lishi mumkinligi sababli to‘g‘ri differensial tashxis muhim ahamiyatga ega. Zamonaviy adabiyotlarda tipik holatlarda tashxis asosan klinik belgilar asosida qo‘yilishi, laborator tekshiruvlar esa atipik, og‘ir, immunosupressiyali yoki differensial tashxis murakkab bo‘lgan holatlarda qo‘llanishi qayd etilgan.¹⁻⁵ Maqsad. Bolalarda o‘tkir gerpetik stomatitning asosiy klinik belgilarini va zamonaviy diagnostika usullarini tahlil qilish. Material va usullar. Tahlil klinik diagnostika, differensial diagnostika, polimeraza zanjir reaksiyasi (PCR), nuklein kislotalarni amplifikatsiya qilish testlari (NAAT), sitologik, serologik va virusologik usullar, shuningdek, zamonaviy point-of-care diagnostika texnologiyalariga oid ilmiy adabiyotlar asosida amalga oshirildi. Manba korpusini shakllantirishda 9 ta qidiruv va 1 ta iqtiboslar tarmog‘i tahlili natijasida aniqlangan 3,7 milliondan ortiq ilmiy yozuvlar orasidan 818 ta tegishli ish saralangan va yakuniy tahlilga 50 ta asosiy manba kiritilgan. Bolalarda_otkir_gerpetik_stomat… Natijalar. Tipik o‘tkir gerpetik stomatitda klinik tashxis asosiy diagnostik yondashuv bo‘lib qolmoqda. Prodromal isitma va holsizlikdan keyin diffuz gingivit, shishgan va qonovchan milklar, ko‘p sonli vezikulalar hamda ularning tezda og‘riqli eroziya va yaralarga aylanishi xarakterli belgilar hisoblanadi.¹⁻⁵,¹⁴,¹⁵ Zararlanishlar til, lab, yonoq, tanglay hamda boshqa shilliq qavat sohalarini qamrab olishi mumkin.¹⁵,¹⁶ PCR/NAAT faol HSV infeksiyasini tasdiqlash zarur bo‘lgan holatlarda eng sezgir laborator usullardan biri sifatida ajralib turadi.⁹⁻¹¹ Bunda faol lezyondan olingan surtma namunasi amaliy jihatdan muhim hisoblanadi.¹⁹,²⁰ Serologik tekshiruvlar, Tzanck sitologiyasi va virusologik ekishning diagnostik imkoniyatlari cheklangan.¹¹⁻¹³ Zamonaviy LAMP, mikrofluidik va CRISPR asosidagi texnologiyalar istiqbolli bo‘lsa-da, ularning bolalardagi og‘iz bo‘shlig‘i lezyonlarida muntazam klinik qo‘llanishi uchun yetarli dalillar mavjud emas.²²,²³,²⁹ Xulosa. Bolalarda o‘tkir gerpetik stomatitni aniqlashda klinik belgilarni kompleks baholash asosiy o‘rin tutadi. PCR/NAAT tekshiruvi atipik, og‘ir yoki differensial tashxisi murakkab holatlarda klinik tashxisni tasdiqlash uchun muhim vosita hisoblanadi. Kelajakdagi tadqiqotlarda pediatrik bemorlarda turli diagnostik usullarni bir xil klinik guruhda bevosita taqqoslash zarur.