Kamu ve Özel Sektörde Çalışan İSG Profesyonellerinin İstihdam, Görev ve Ücret Yapılarının Mukayeseli Analizi

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, kamu ve özel sektör ayrımı gözetmeksizin tüm çalışanları kapsayan normatif bir çerçeve kurmuş; ancak kanunun yürürlük takvimi ve uygulama biçimleri, iki sektörde çalışan iş güvenliği uzmanları ile işyeri hekimlerinin istihdam, görev ve ücret yapılarında belirgin farklılıklar yaratmıştır. Bu çalışma, kamu kurumlarında ve özel sektörde görevlendirilen İSG profesyonellerinin görevlendirilme biçimlerini, ücretlendirme mekanizmalarını, sorumluluk rejimlerini ve hizmet kalitesine etkilerini karşılaştırmalı olarak analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda ilgili mevzuat hükümleri uygulama sonuçlarıyla birlikte değerlendirilmiş; sektörel farklılıklar organizasyon yapıları ve çalışma koşulları üzerinden incelenmiş, güncel saha araştırmaları ve literatür bulgularıyla desteklenmiştir. Bulgular, kanunun kamu kurumlarına tanıdığı ardışık ertelemelerin iki sektör arasında yaklaşık sekiz yıllık bir uygulama asimetrisi yarattığını; kamuda İSG görevlendirmesinin asli ücrete eklenen ikincil bir görev olarak kurgulandığını ve ödemenin gösterge–katsayı sistemine bağlandığını ortaya koymaktadır. Özel sektörde ise doğrudan firma bünyesinde görevlendirme ile ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet alımı modellerinin; sertifika sınıfı, tehlike sınıfı ve piyasa rekabeti eksenlerinde ücret düzeyini ve hizmet kalitesini farklılaştırdığı; standardize edilmiş bir asgari ücret politikasının bulunmaması nedeniyle ücret aşınması, kayıt dışı ödeme pratikleri ve hizmetin işlevsizleştirilmesi risklerinin yaygınlaştığı tespit edilmiştir. Ayrıca iş güvencesi açıklarının her iki sektörde de profesyonellerin risk bildirim işlevini sınırladığı ve denetim mekanizmalarının yetersizliğinin bu sorunları derinleştirdiği görülmüştür.

Çalışma, tespit edilen ücret adaletsizlikleri ve iş güvencesi sorunlarının giderilmesine yönelik olarak; TMMOB taban ücret modelinin yasal bağlayıcılıkla işlevselleştirilmesi, fon sistemi ve ücret havuzunun kurulması, iş güvencesinin istihdam modelinden bağımsızlaştırılması ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı denetim mekanizmalarının bu düzenlemelerle entegrasyonu gibi somut politika önerileri sunmaktadır.