"Segah" Makam Muğam Destgâhlarında Modülasyon Özelliği Taşıyan Şube Ve Guşelerin Teorik-Analitik İncelenmesi

Makalede, Azerbaycan muğam sanatının önemli örneklerinden biri olan “Segah” muğamının yapısal ve modülasyon özellikleri incelenmektedir. Araştırmanın temel amacı, “Segah” muğamının farklı türlerinin şube ve guşe yapısını belirlemektir. Bunun yanı sıra, söz konusu şube ve guşelerin diğer muğamlarla olan makam-entonasyon ilişkilerinin ortaya konulması amaçlanmaktadır.

Konunun güncelliği, “Segah” muğamının iç yapısının ve modülasyon olanaklarının sistematik biçimde incelenmesi gerekliliğinden kaynaklanmaktadır. Muğam destgâhlarında şube ve guşeler arasındaki işlevsel ilişkiler önemli bir kuramsal değer taşımaktadır. Bu ilişkilerin incelenmesi, Azerbaycan makam sisteminin zenginliğinin daha açık biçimde ortaya konulmasına olanak sağlamaktadır. Araştırmanın önemi, “Segah” muğamının diğer muğam aileleriyle olan ilişkilerinin belirlenmesiyle bağlantılıdır. Elde edilen sonuçlar, muğam kuramının ve icra pratiğinin incelenmesi açısından da önem taşımaktadır.

Araştırmada karşılaştırmalı, yapısal-işlevsel ve kuramsal-analitik yöntemlerden yararlanılmıştır. Çeşitli bilimsel kaynaklarda yer alan bilgiler karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. “Zabul Segah”, “Mirza Hüseyin Segahı” ve “Haric Segah”ın şube ve guşe yapıları incelenmiştir. Makalede sunulan karşılaştırmalı tablolar ve nota örnekleri, mugamın gerek icra gerekse kuramsal açıdan derinlikli katmanlarını ortaya koymaktadır.

Analizler, “Segah” muğamının farklı türlerinin şube ve guşelerin sayısı ve sıralanışı bakımından birbirinden farklılaştığını göstermektedir. “Zabul Segah”ın “Mayeyi-Zabul”, “Zil Zabul”, “Manendi-Hisar” ve “Manendi-Muhalif” şubeleri sırasıyla “Mahur-Hindi”, “Şur”, “Çahargâh” ve “Şüşter” muğamlarıyla modülasyon ilişkisi oluşturmaktadır. “Haric Segah”da ise “Manendi-Hisar”, “Manendi-Muhalif” ve “Şikesteyi-Fars” şubeleri diğer muğam ailelerine geçiş olanaklarıyla öne çıkmaktadır. Sonuç olarak “Segah” muğamı, zengin ve dinamik bir makam yapısıyla karakterize edilmektedir. Şube ve guşeleri, farklı muğam sistemleri arasında geçiş için önemli işlevsel olanaklar sağlamaktadır. Araştırma sonuçları, “Segah” muğamının yapısal özelliklerinin ve modülasyon ilişkilerinin daha kapsamlı biçimde incelenmesine katkı sağlamaktadır.