Published April 28, 2026 | Version v1

Mirzo Ulug'bek va Muhammad Xorazmiyning "yetti iqlim" nazariyasiga doir qarashlari qiyosiy tahlili

Description

Ushbu maqolada buyuk o'zbek qomusiy olimlari Mirzo Ulug'bek Muhammad Tarag'ay (1394-1449) va Abu Abdulloh Muhammad ibn Muso Xorazmiy (783-850) ijodidagi "Yetti iqlim" nazariyasiga doir qarashlar o'zaro qiyosiy tahlil qilinadi. Muhammad Xorazmiy musulmon olimlari orasida "Yetti iqlim" nazariyasining asoschisi, geografiyaga doi r bir qancha asarlar muallifi, Turonda bu ilm rivojiga tamal toshini qo'ygan shaxs sanaladi. Shu tufayli uning bu sohadagi ilmiy merosi nisbatan yaxshi o'rganilgan. Biroq bu mutafakkir boshlab bergan g'oyalarni Ikkinchi Uyg'onish chog'ida davom ettirgan Mi rzo Ulug'bekning ijodidagi geografik qarashlar ancha kamroq tadqiq etilgan. Umuman, Muhammad Xorazmiy va Mirzo Ulug'bekning "Yetti iqlim" nazariyasiga doir qarashlarini qiyosiy o'rganish O'zbekistonda geografiya ilmining tarixiy rivojlanishini tadqiq etish da dolzarb ahamiyatga egadir.

Abstract (Russian)

В данной статье представлен сравнительный анализ взглядов на теорию «семи климатов» в трудах великих узбекских энциклопедистов Мирзы Улугбека Мухаммада Тарагая (1394 –1449) и Абу Абдуллы Мухаммада ибн Мусы аль-Хорезми (783–850). Мухаммад аль-Хорезми считается среди мусульманских ученых основателем теории «семи климатов», автором нескольких работ по географии и человеком, заложившим основы развития этой науки в Туране. В связи с этим его научное наследие в этой области относительно хорошо изучено. Однако географические взгляды в работах Мирзы Улугбека, который в эпоху Второго Ренессанса продолжил идеи, начатые этим мыслителем, изучены гораздо меньше. В целом, сравнительное изучение взглядов Мухаммада аль-Хорезми и Мирзы Улугбека на теорию «семи климатов» имеет большое значение при изучении исторического развития географической науки в Узбекистане.

Abstract (English)

This article provides a comparative analysis of the views on the theory of the "Seven Climates" in the works of the great Uzbek encyclopedists Mirza Ulughbek Muhammad Taraghai (1394 –1449) and Abu Abdullah Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi (783-850). Muhammad Al-Khwarizmi is considered among Muslim scholars to be the founder of the theory of the "Seven Climates", the author of several works on geography, and the person who laid the foundation for the development of this science in Turan. Because of this, his scientific legacy in this field has been relatively well studied. However, geographical views in the works of Mirza Ulughbek, who continued during the Second Renaissance the ideas started by this thinker, have been much less studied. In general, a comparative study of the views of Muhammad al-Khwarizmi and Mirza Ulughbek on the theory of the "Seven Climates" is of great importance in studying the historical development of geographical science in Uzbekistan.

Files

son.2026.003.art14.pdf

Files (890.3 kB)

Name Size
md5:200a6c67674f453e1b36f4a1642dda95
890.3 kB Preview Download

Additional details

Additional titles

Translated title (Russian)
Сравнительный анализ взглядов Мирзо Улугбека и Мухаммада аль-Хорезми на теорию «семи климатов»
Translated title (English)
A comparative analysis of the views of Mirzo Ulugbek and Muhammad al-Khwarizmi on the theory of the "seven climes"

Related works

Is identical to
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.003.art14/ (URL)
Is part of
10.5281/zenodo.23059641 (DOI)
3030-3273 (ISSN)