Published December 23, 2025 | Version v1

Xarakter aksentuatsiyasi va uning ijtimoiy moslashuvga ta'siri

Description

Xarakter aksentuatsiyasi – shaxsning sog'lomlik va patologiya chegarasidagi o'ziga xos xulq-atvor urg'usi bo'lib, ayrim xarakter xususiyatlarining haddan tashqari kuchayishi bilan tavsiflanadi. Maqolada bu konsepsiya Karl Leonhard (1968) va A.E. Lichko (1983) nazariyalari asosida tahlil qilinadi. Leonhardning 12 turdagi tasnifi (gipertimik, distimik, tsikloid, affektiv-ekzaltatsiyalangan, emotiv, anxioz, demonstrativ, pedantik va boshqalar) batafsil yoritilgan bo'lib, har bir tipning kundalik hayotdagi namoyon bo'lishi va ijtimoiy munosabatlardagi o'ziga xos xususiyatlari misollar orqali ko'rsatilgan. Aksentuatsiyalar shaxsning ijtimoiy moslashuviga ham ijobiy (yetakchilik, mas'uliyat, hamdardlik), ham salbiy (hissiy beqarorlik, moslashuvchanlikning pasayishi, konfliktga moyillik) ta'sir ko'rsatadi. Maqola xarakter aksentuatsiyasini tushunish va to'g'ri boshqarish shaxsiy rivojlanish va jamiyatda samarali moslashuv uchun muhim ekanligini ta'kidlaydi.

Abstract (Russian)

Акцентуация характера представляет собой специфическое акцентирование поведения, находящееся на границе между психической нормой и патологией, характеризуется чрезмерным усилением отдельных черт характера. В статье концепция анализируется на основе теорий Карла Леонгарда (1968) и А.Е. Личко (1983). Подробно рассматривается классификация Леонгарда из 12 типов (гипертимный, дистимный, циклоидный, аффективно-экзальтированный, эмотивный, тревожный, демонстративный, педантичный и др.), с примерами, показывающими проявление каждого типа в повседневной жизни и особенности в межличностных отношениях. Акцентуации оказывают как положительное (лидерство, ответственность, эмпатия), так и отрицательное (эмоциональная нестабильность, снижение гибкости, склонность к конфликтам) влияние на социальную адаптацию личности. В статье подчёркивается, что понимание и правильное управление акцентуациями характера имеют важное значение для личностного развития и эффективной адаптации в обществе.

Abstract (English)

Character accentuation is defined as a specific behavioral emphasis located at the borderline between psychological normality and pathology, characterized by an excessive strengthening of certain character traits. The concept is analyzed based on the theories of Karl Leonhard (1968) and A.E. Lichko (1983). Leonhard's classification of 12 types (hyperthymic, dysthymic, cycloid, affectively exalted, emotive, anxious, demonstrative, pedantic, and others) is described in detail, with examples illustrating how each type manifests in everyday life and influences interpersonal relationships. Accentuations exert both positive (leadership, responsibility, empathy) and negative (emotional instability, reduced flexibility, conflict proneness) effects on an individual's social adaptation. The article emphasizes that understanding and proper management of character accentuation are essential for personal development and effective adaptation in society.

Files

son.2025.012.art16.pdf

Files (509.7 kB)

Name Size
md5:b7168116274e5fd641f9ceffd6859aab
509.7 kB Preview Download

Additional details

Additional titles

Translated title (Russian)
Акцентуация характера и её влияние на социальную адаптацию
Translated title (English)
Character accentuation and its impact on social adaptation

Related works

Is identical to
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.012.art16/ (URL)
Is part of
10.5281/zenodo.23059593 (DOI)
2181-4465 (ISSN)