Published August 29, 2025
| Version v1
Journal article
Open
Bolalar va o'smirlar uchun sxematerapiya: niqobli rol o'yinlari va ifodali guruh mashqlarini qo'llash
Authors/Creators
Description
Sxema-terapiya – Jeffrey Young tomonidan kognitiv-xulq-atvor terapiyasining kengaytmasi sifatida ishlab chiqilgan bo'lib, erta hayot tajribasi va qondirilmagan asosiy ehtiyojlardan kelib chiqqan chuqur kognitiv-emotsional sxemalarni aniqlash hamda o'zgartirishga qaratilgan. Ushbu maqolada bolalar va o'smirlar bilan ishlashda emotsional regulyatsiya va shaxslararo munosabatlarni yaxshilashga yo'naltirilgan tajribaviy usullar yoritilgan. Asosiy tamoyillar – sxemalarni aniqlash, kelib chiqishini tahlil qilish, nosog'lom munosabatlarni o'zgartirish va yangi ko'nikmalarni rivojlantirish – batafsil bayon etilgan. Birlamchi va ikkilamchi his-tuyg'ularni ajratishga alohida e'tibor qaratilib, innovatsion intervansiyalar – sxema rejimlarini tashqiylashtirish uchun "niqobli rol o'yinlari", munosabat dinamikasini o'rganish uchun guruh mashqlari va g'azabni xavfsiz ifodalash uchun o'yin usullari ("qalamlar urushi", "qor to'plari") – taqdim etilgan. Ushbu yoshga mos strategiyalar zaif bola rejimlariga kirishni osonlashtiradi, qochish/kompensatsiya reaksiyalarini kamaytiradi va ijobiy xulq-atvor repertuarini shakllantiradi. Sxema-terapiya yoshlarda hissiy barqarorlikni oshirish, sog'lom strategiyalarni rivojlantirish va munosabatlarni tiklashda yuqori samaradorlik ko'rsatadi.
Abstract (Russian)
Схема-терапия – это психотерапевтический подход, направленный на выявление и изменение глубинных, долгосрочных когнитивно-эмоциональных схем личности, сформированных в результате неудовлетворённых базовых потребностей и раннего жизненного опыта. Метод был разработан Джеффри Янгом и основан на расширении когнитивно-поведенческой терапии. В тексте рассматриваются основные принципы схемной терапии: идентификация схем, понимание их происхождения, трансформация дезадаптивных установок и развитие новых навыков. Особое внимание уделено работе с детьми и подростками, эмоциональными состояниями, первичными и вторичными чувствами, а также терапевтическим техникам — масочной терапии, групповым упражнениям и игровым методам («война карандашами», «снежки»). Схема-терапия демонстрирует эффективность в улучшении эмоциональной устойчивости, формировании здоровых стратегий поведения и восстановлении межличностных отношений.Abstract (English)
Schema Therapy, developed by Jeffrey Young as an extension of cognitive-behavioral therapy, targets deep-rooted cognitive-emotional schemas arising from early life experiences and unmet core needs. This article examines experiential techniques for children and adolescents to improve emotional regulation and interpersonal relationships. Core principles—schema identification, origin analysis, maladaptive pattern modification, and skill development—are detailed. Special attention is given to differentiating primary and secondary emotions, alongside innovative interventions: mask-based role-play to externalize schema modes, group exercises to explore relational dynamics, and play methods ("pencil battles" and "snowball fights") for safe anger expression. These age-appropriate strategies facilitate access to vulnerable child modes, reduce avoidance/compensatory responses, and build adaptive behavioral repertoires. Schema Therapy demonstrates high efficacy in enhancing emotional stability, fostering healthy strategies, and restoring relationships in youth.Files
son.2025.011.art14.pdf
Additional details
Additional titles
- Translated title (Russian)
- Схема-терапия для детей и подростков: Масочные ролевые игры и экспрессивные групповые упражнения
- Translated title (English)
- Schema therapy for children and adolescents: Mask role-play and expressive group exercises
Related works
- Is identical to
- https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.011.art14/ (URL)
- Is part of
- 10.5281/zenodo.23059574 (DOI)
- 2181-4465 (ISSN)