Published August 29, 2025
| Version v1
Journal article
Open
Inson ruhiyatini aks ettirishning milliy o'ziga xosligi
Authors/Creators
Description
Inson ruhiyatining o'ziga xos xususiyatlarini tabiiy tilda aks ettiruvchi leksik material ba'zan o'zaro to'g'ridan-to'g'ri qarama-qarshilikka kirishadigan psixologik va lingvistik deb ataluvchi ikki yondashuvga asoslanib tuziladi. Psixologiyada shaxs xususiyatlarini tuzishda qo'llaniladigan usullar, ularning ruhiy xususiyatlarni ifodalovchi so'zlar o'rtasidagi semantik yaqinlikka asoslanishi, aslida ularning lingvistik leksikologiya, semasiologiya va leksikografiya bilan juda kam aloqaga ega ekanligiga qaramay, ba'zan "leksikografik" deb ataladi. Asosiy farq so'zning muhim xususiyati sifatida uning qanday semantikasini asos qilib olish kerakligini aniqlashda, ya'ni so'zlarning lug'atdagi ta'riflarda aks ettirilgan leksik mazmuninimi yoki ma'lum bir til egalarining ongida paydo bo'ladigan so'zlarning bir- biri bilan assotsiativ bog'lanishlari asosida anglanadigan semantikasinimi, bu borada tilshunoslar birinchi yondashuvga tayanadilar, psixologlar esa ikkinchi turdagi semantikaning muhim rolini ta'kidlashda "psixosemantika" atamasi ostida mavjud bo'lgan tushunchaga tayanadilar. Psixologlarning fikriga ko'ra, bu semantika, odamning kundalik ongi va uning paradokslarini tushuntirishda, mantiqiy-lisoniy tuzilmalar va normativ lug'at ma'nolariga qaraganda yaxshiroq yordam beradi.
Abstract (Russian)
Лексический материал, отражающий особенности психики человека в естественном языке, формируется на основе двух подходов, иногда называемых психологическим и лингвистическим, которые находятся в прямой оппозиции друг к другу. Методы, используемые в психологии для составления характеристик личности, основанные на семантической близости слов, выражающих психологические черты, иногда называют «лексикографическими», несмотря на то, что они фактически имеют весьма слабое отношение к лингвистической лексикологии, семасиологии и лексикографии. Основное различие заключается в определении того, какую семантику следует брать за основу для важного признака слова: лексическое содержание слов, отраженное в словарных определениях, или семантику, понимаемую на основе ассоциативных связей слов друг с другом, возникающих в сознании носителей данного языка. В связи с этим лингвисты опираются на первый подход, в то время как психологи, подчёркивая важную роль второго типа семантики, опираются на понятие, существующее под термином «психосемантика». По мнению психологов, эта семантика помогает лучше, чем логико-лингвистические конструкции и нормативные словарные значения, объяснить обыденное сознание человека и его парадоксы.Abstract (English)
The lexical material that reflects the distinctive features of the human psyche in natural language is constructed on the basis of two approaches, sometimes termed psychological and linguistic, which stand in direct opposition to each other.Files
son.2025.011.art10.pdf
Additional details
Additional titles
- Translated title (Russian)
- Национальная специфика отражения человеческой психики
- Translated title (English)
- National specificity of reflecting human psyche
Related works
- Is identical to
- https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.011.art10/ (URL)
- Is part of
- 10.5281/zenodo.23059574 (DOI)
- 2181-4465 (ISSN)