Published December 23, 2025 | Version v1

"O'zbek" nomining kelib chiqishi haqida ba'zi ma'lumotlar

Description

Mazkur maqolada "o'zbek" atamasining kelib chiqishi va uning etnonim sifatida shakllanish jarayoni tarixiy manbalar hamda zamonaviy ilmiy tadqiqotlar asosida tahlil qilingan. Muallif "o'zbek" so'zi dastlab shaxs ismi sifatida qo'llanilganini, keyinchalik esa Oltin O'rda hukmdori O'zbekxon nomi va uning siyosiy faoliyati bilan bog'liq holda umumiy etnosiyosiy nomga aylanganini asoslaydi. Maqolada shuningdek, turli tadqiqotchilar, sharq, rus va g'arb olimlarining fikrlari taqqoslab ko'rsatilgan. Xulosa qilib aytganda, "o'zbek" atamasi dastlab antroponim sifatida paydo bo'lib, XIV-XV asrlarda Dashti Qipchoq hududida yashagan turkiy- mo'g'ul qabilalar birligini bildiruvchi umumiy etnik nom sifatida mustahkamlangan.

Abstract (Russian)

В статье рассматривается происхождение термина «узбек» и процесс его формирования в качестве этнонима на основе исторических источников и современных научных исследований. Автор показывает, что слово «узбек» первоначально употреблялось как личное имя, а позднее, в связи с деятельностью хана Узбека - правителя Золотой Орды, стало обозначать этнополитическое объединение. В работе сопоставлены взгляды восточных, русских и западных исследователей. В заключение делается вывод, что термин «узбек» возник как антропоним и к XIV-XV векам утвердился как общий этноним для тюрко-монгольских племён Дешт-и-Кыпчака.

Abstract (English)

This article explores the origin and historical development of the term "Uzbek" and its transformation into an ethnonym. The study demonstrates that the term "Uzbek" was initially used as a personal name and later became an ethno-political designation associated with Uzbek Khan, the ruler of the Golden Horde. The paper compares the perspectives of Eastern, Russian, and Western scholars, highlighting various interpretations of the term's emergence. It concludes that "Uzbek" originated as an anthroponym and by the 14th-15th centuries evolved into a collective ethnonym referring to the Turkic-Mongol tribes of the Dasht-i Qipchaq region.

Files

son.2025.006.art10.pdf

Files (625.8 kB)

Name Size
md5:41ce408e9b4031e10e73cdd417e0733e
625.8 kB Preview Download

Additional details

Additional titles

Translated title (Russian)
Некоторые сведения о происхождении названия «узбек»
Translated title (English)
Some information about the origin of the name "Uzbek"

Related works

Is identical to
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.006.art10/ (URL)
Is part of
10.5281/zenodo.23059514 (DOI)
3030-3273 (ISSN)