Published December 23, 2025 | Version v1

Komparativlik vositalarining fors va o'zbek tillarida ifodalanishi hamda ularning madaniy va ijtimoiy-lingvistik talqinlari

Description

Ushbu maqolada fors va o'zbek tillarida komparativlik vositalarining lingvistik tabiati, ularning shakl va mazmun jihatdan ifodalanish xususiyatlari hamda madaniy va ijtimoiy-lingvistik omillar ta'sirida shakllangan semantik o'ziga xosliklari tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida har ikki tilda o'xshatish, qiyoslash va taqqoslash ifodalarining grammatik hamda uslubiy ko'rinishlari qiyosiy- lisoniy yondashuv asosida o'rganilgan. Shuningdek, komparativ birliklarning xalq dunyoqarashi, milliy-madaniy qadriyatlar va til tafakkuri bilan bog'liqligi aniqlanadi. Maqolada fors va o'zbek tillarida komparativlikning metaforik, poetik va nutqiy darajalarda namoyon bo'lishi, shuningdek, ularning ijtimoiy-lingvistik konnotatsiyalari tahlil etiladi. Tadqiqot natijalari ikki tildagi komparativlik vositalarining o'zaro umumiy va farqli jihatlarini aniqlash, shuningdek, tarjima jarayonida ularning adekvat ekvivalentlarini topish uchun ilmiy asos yaratadi.

Abstract (Russian)

В данной статье анализируется лингвистическая природа средств компаративности в персидском и узбекском языках, особенности их выражения в формальном и семантическом аспектах, а также семантическая специфика, сформировавшаяся под влиянием культурных и социолингвистических факторов. В ходе исследования на основе сравнительно-лингвистического подхода изучены грамматические и стилистические формы выражения сравнения, сопоставления и уподобления в обоих языках. Кроме того, выявляется связь компаративных конструкций с мировоззрением народа, национально-культурными ценностями и языковым мышлением. В статье также рассматриваются проявления компаративности на метафорическом, поэтическом и речевом уровнях, а также их социолингвистические коннотации. Результаты исследования создают научную основу для выявления общих и различительных черт средств компаративности в двух языках, а также для поиска их адекватных эквивалентов в процессе перевода.

Abstract (English)

This article analyzes the linguistic nature of comparative devices in the Persian and Uzbek languages, their formal and semantic features, as well as the semantic specificity shaped under the influence of cultural and sociolinguistic factors. Based on a comparative-linguistic approach, the study examines the grammatical and tylistic forms of expressing similarity, comparison, and analogy in both languages. Furthermore, the connection between comparative constructions and the worldview of the people, national and cultural values, and linguistic thinking is revealed. The article also discusses the manifestation of comparativeness at metaphorical, poetic, and discourse levels, as well as its sociolinguistic connotations. The research results provide a scientific basis for identifying the common and distinctive features of comparative means in the two languages and for finding their adequate equivalents in the process of translation.

Files

son.2025.006.art01.pdf

Files (888.8 kB)

Name Size
md5:7feb4e27d9ab52719aad119098a87fba
888.8 kB Preview Download

Additional details

Additional titles

Translated title (Russian)
Выражение средств компаративности в персидском и узбекском языках и их культурно-социолингвистическая интерпретация
Translated title (English)
The expression of comparative devices in Persian and Uzbek languages and their cultural and sociolinguistic interpretation

Related works

Is identical to
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.006.art01/ (URL)
Is part of
10.5281/zenodo.23059514 (DOI)
3030-3273 (ISSN)