Published August 29, 2025 | Version v1

Qo'lyozmalar diplomatiyasi: Amir Haydar buyurtma qilgan diniy asarlar taqdiri

Description

Ushbu maqolada Buxoro amiri Amir Haydar (1800 -1826) tomonidan Usmoniylar xalifasi Mahmud II dan fiqhiy q o'lyozmalarning Buxoroga olib kelinishi va ularning keyingi taqdiri tahlil etiladi. Amir Haydarn ing buyrug'i bilan 1816-yilda Bag'dod kutubxonasidan Eron va Afg'oniston orqali 32 jild fiqhiy asarlar, shuningdek, 1819 -yilda 35 jild kitob Buxoroga yetkazilgan. Amir Haydar ushbu jarayonni turk sultoni, uning bosh vaziri, Bag'dod hokimi Dovud podsho, Eron hukmdori Fathalishoh (1803 -1884) va uning bosh vaziri, Afg'oniston hukmdori Shujo ul-mulk, shuningdek, Hirot hokimi, Zamonshohning o'g'li, shahzoda Feruziddin (1804 -1820) kabi davlat arboblariga maktublar y o'llash orqali shaxsan nazorat qilgan. Buxoroga keltirilgan bu asarlarga o'z muhrini bosib, ularni vaqf etgan. Fiqhiy masalalarni o'rganish va hal etish maqsadida ushbu kitoblar Buxoro ulamolariga hamda madrasa kutubxonalariga tarqatilganligi qayd etilgan. Hozirgi kunda ushbu kitoblarning bir qismi O'zbekiston Fanlar Akademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti qo'lyozmalar fondida saqlanmoqda.

Abstract (Russian)

В данной статье анализируется передача юридических рукописей от османского халифа Махмуда II в Бухару эмиром Бухары Амиром Хайдаром (1800–1826) и их дальнейшая судьба. По приказу Амира Хайдара в 1816 году из Багдадской библиотеки в Бухару через Иран и Афганистан были доставлены 32 тома юридических сочинений, а в 1819 году – ещё 35 томов книг. Амир Хайдар лично контролировал этот процесс, отправляя письма различным государственным деятелям, включая турецкого султана и его премьер-министра, правителю Багдада Дауду-паше, иранскому правителю Фатали-шаху (1803–1884) и его премьер-министру, правителю Афганистана Шудже аль-Мульку, а также правителю Герата, сыну Заман-шаха, принцу Феруз ад-Дину (1804–1820) и другим. Он поставил свою печать на этих трудах, привезённых в Бухару, и сделал их вакфом. Сообщается, что эти книги были распространены среди бухарских учёных и в библиотеки медресе для изучения фикха и решения различных проблемных вопросов. В настоящее время установлено, что часть этих книг хранится в рукописном фонде Института востоковедения имени Абу Райхана Беруни Академии наук Республики Узбекистан.

Abstract (English)

This article analyzes the transfer of legal manuscripts from the Ottoman Caliph Mahmud II to Bukhara by the Emir of Bukhara, Amir Haydar (1800 - 1826), and their subsequent fate. By Amir Haydar's order, 32 volumes of legal works were delivered to Bukhara from the Baghdad library via Iran and Afghanistan in 1816, and an additional 35 volumes of books were brought in 1819. Amir Haydar personally supervised this process by sending letters to various state figures, including the Turkish Sultan and his Grand Vizier, the Governor of Baghdad Davud Padshah, the Iranian ruler Fath -Ali Shah (1803 -1884) and his Prime Minister, the Afghan ruler Shuja ul -Mulk, as well as the Governor of Herat, Zaman Shah's son, Prince Feruziddin (1804 -1820), and others. He affixed his seal to these works brought to Bukhara and endowed them as waqf. It is noted that these books were distributed to Bukhara scholars and madrasah libraries for the study of fiqh and the resolution of various problematic issues. Currently, some of these books are preserved in the manuscript fund of the Abu Rayhan Beruni Institute of Oriental Studies of the Academy of Sciences of the Republic of Uzbekistan.

Files

son.2025.005.art08.pdf

Files (882.1 kB)

Name Size
md5:213f957bdf8bc9c8d65aaa27aeff806b
882.1 kB Preview Download

Additional details

Additional titles

Translated title (Russian)
Рукописная дипломатия: судьба религиозных произведений, заказанных амиром Хайдаром
Translated title (English)
Manuscript diplomacy: The fate of religious works commissioned by Amir Haydar

Related works

Is identical to
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.005.art08/ (URL)
Is part of
10.5281/zenodo.23059491 (DOI)
3030-3273 (ISSN)