Published August 17, 2025 | Version v1

Moliyaviy monitoring tizimlarida sun'iy intellekt yordamida shubhali operatsiyalarni aniqlash va to'xtatish

Description

Maqolada moliyaviy monitoring tizimlarida sun'iy intellekt (SI) texnologiyalaridan foydalanib, firibgarlik, pul yuvish va boshqa shubhali moliyaviy operatsiyalarni aniqlash hamda ularning oldini olish imkoniyatlari atroflicha tahlil qilinadi. Raqamli iqtisodiyot sharoitida banklar, moliyaviy institutlar va d avlat nazorat organlari SI algoritmlariga asoslangan avtomatlashtirilgan tizimlarni faol joriy etmoqda. Maqolada mashinaviy o'qitish, chuqur o'qitish va anomaliyani aniqlashga asoslangan algoritmik yondashuvlar, shuningdek, real vaqtli monitoring va prognozlash metodlari ko'rib chiqiladi. Ushbu texnologiyalarning O'zbekiston Respublikasi bank sektorida qo'llanilishi, xususan, xavf tahlili va moliyaviy xavfsizlikni ta'minlashdagi samaradorligi misollar orqali tahlil qilinadi. Tadqiqotda statistik ma'lumotlar, jadvallar, grafiklar va amaliy "case study" usullar asosida natijalar keltiriladi. Shuningdek, SI asosidagi tizimlarning afzalliklari, cheklovlari va kelajakdagi rivojlanish istiqbollari muhokama qilinadi. Tadqiqot natijalari moliyaviy xavfsizlikni mustahkamlash va noqonuniy operatsiyalarni minimallashtirishda SI'ning strategik ahamiyatini ko'rsatadi.

Abstract (Russian)

Статья посвящена всестороннему анализу возможностей технологий искусственного интеллекта (ИИ) в системах финансового мониторинга для выявления и предотвращения мошенничества, отмывания денег и других подозрительных финансовых операций. В условиях цифровой экономики банки, финансовые институты и государственные органы контроля активно внедряют автоматизированные системы, основанные на алгоритмах ИИ. В статье рассматриваются алгоритмические подходы, включая машинное обучение, глубокое обучение и методы выявления аномалий, а также технологии мониторинга в реальном времени и прогнозирования. Применение данных технологий в банковском секторе Республики Узбекистан анализируется с акцентом на их эффективность в оценке рисков и обеспечении финансовой безопасности на примерах практического применения. Результаты исследования подкреплены статистическими данными, таблицами, графиками и примерами из практики («case studies»). Кроме того, обсуждаются преимущества, ограничения и перспективы развития систем на основе ИИ. Результаты подчеркивают стратегическую важность ИИ в укреплении финансовой безопасности и минимизации незаконных операций.

Abstract (English)

The article comprehensively analyzes the capabilities of artificial intelligence (AI) technologies in financial monitoring systems for detecting and preventing fraudulent activities, money laundering, and other suspicious financial operations. In the context of the digital economy, banks, financial institutions, and state regulatory authorities are actively implementing automated systems based on AI algorithms. The study examines algorithmic approaches, including machine learning, deep learning, and anomaly detection, as well as real-time monitoring and predictive methods. The application of these technologies in the banking sector of the Republic of Uzbekistan is analyzed, with a focus on their effectiveness in risk assessment and ensuring financial security, illustrated through practical examples. The research presents findings supported by statistical data, tables, charts, and case studies. Furthermore, the advantages, limitations, and future development prospects of AI-based systems are discussed. The results highlight the strategic importance of AI in strengthening financial security and minimizing illicit operations.

Files

son.2025.003.art04.pdf

Files (669.5 kB)

Name Size
md5:534516b637fc19573eef587482fcf1df
669.5 kB Preview Download

Additional details

Additional titles

Translated title (Russian)
Использование искусственного интеллекта для выявления и пресечения подозрительных операций в системах финансового мониторинга
Translated title (English)
Financial monitoring systems for detecting and preventing suspicious transactions using artificial intelligence

Related works

Is identical to
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.003.art04/ (URL)
Is part of
10.5281/zenodo.23059481 (DOI)
3060-5474 (ISSN)