Published August 28, 2024 | Version v1

Alisher Navoiyning tasavvufiy qarashlari

Description

Mir Alisher Navoiy musulmon olamida XV asrning atoqli, mashhur shoiri va mutafakkiri hisoblanadi. Navoiy asarlaridan s o'fiylik ta'limotini ko'plab topish mumkin. Navoiy o'z asarlarida tasavvufiy ilmga ko'plab murojaat qilgan. So'fiylar hamda Islom ta'limoti Islom jamiyatida azaldan muhim o'rin tutib kelgan. Bu ta'limotlar odamlarning idroki va botiniga ta'sir k o'rsatib, insonparvarlik xatti- harakatlarining asosi bo'ldi. So'fiylar, shoir va mutafakkirlar tasavvufiy ta'limotlarni taqdim etish orqali odamlarning tafakkuri va faollik darajasini yuksaltirishga harakat qilganlar. Alisher Navoiy hijriy X asrning koʻzga koʻringan mu sulmon shoiri va mutafakkirlaridan biri sifatida, uning qarashlarida, asarlarida yaqqol k o'rinib turadiki, u o'z davri jamiyatida hukmronlik qilgan an'ana, islom ta'limoti va madaniyatidan to'liq xabardor b o'lgan. Ammo uning asarlarida tasavvufiy ta' limotlar bormi? Uning asarlarida qaysi s o'fiylik ta'limotiga k o'proq ur g'u berilgan? Tasavvufiy tushunchalarni qayta talqin qilishda uning ahamiyati va hissasi qanday? Shoir g'azallarida maqom va holatlarni (Maqomot va Ahvol) hamda k o'plab tasavvufiy unsurlarni ishlatgan. Navoiy tasavvufiy istilohotlar yordamida, riyokorlikni tanqid qilish, ilohiy ishq tushunchasini tushuntirish, xudbinlik moyilligidan xalos b o'lish, qayg'ulardan qutulish, Xudoga yaqinlik, fano va shuhudni izohlaydi. Ushbu maqolada Navoiy asarlarida keltirilgan tasavvufiy ta'limotlar, xususan, amaliy tasavvuf davri va uni to'la namoyon etuvchi tavba tushunchasidan tortib, fano (y o'qlik) tushunchasigacha ifodalashga harakat qilingan.

Abstract (Russian)

Мир Алишер Навои – известный поэт и мыслитель в мусульманском мире XV века. В творчестве Навои можно найти Суфизм, в его произведениях много элементов суфизма. Суфии и исламские учения всегда занимали важное место в исламском обществе. Эти учения повлияли на восприятие и сердце людей и стали основой гуманного поведения. Суфии, поэты и мыслители пытались поднять уровень мышления и активности людей, представляя мистические учения. Алишер Навои, как один из выдающихся мусульманских поэтов и мыслителей Х века хиджры, в его взглядах и произведениях ясно видно, что он в полной мере осознавал традиции, учение и культуру ислама, господствовавшего в обществе его времени. Но есть ли в его произведениях мистические учения? Какому суфийскому учению уделяется больше внимания в его произведениях? Каково его значение и вклад в переосмысление мистических концепций? В его стихах поэт использовал статусы и ситуации (Макамат и Ахвал), а также множество мистических элементов. С помощью мистических терминов Навои критикует лицемерие, объясняет понятие божественной любви, избавляется от эгоизма, избавляется от скорбей, близости к Богу, смерти и мученичества. В данной статье предпринята попытка выразить мистические учения, представленные в творчестве Навои, в частности, от периода практического мистицизма и концепции покаяния, полностью его проявляющей, до концепции фано (отсутствия).

Abstract (English)

Mir Alisher Navoi is a well-known poet and thinker of the 15th century in the Muslim world. Sufism can be found in the works of Navoi. In his works, Navoi made many references to mystical science. Sufis and Islamic teachings have always occupied an important place in Islamic society. These teachings influenced the perceptions and hearts of people and became the basis for human behavior. Sufis, poets and thinkers tried to raise the level of thinking and activity of people by presenting mystical teachings. As one of the outstanding Muslim poets and thinkers of the 10th century Hijri, Alisher Navoi's views and works make it clear that he was fully aware of the traditions, teachings and culture of Islam that dominated the society of his time. But are there mystical teachings in his works? Which Sufi teaching is given more attention in his works? What is its significance and contribution to the rethinking of mystical concepts? In his poems, the poet used statuses and conditions (Maqamat and Ahval), as well as many mystical elements. Using mystical terms, Navoi criticizes hypocrisy, explains the concept of divine love, closeness to God, death and martyrdom, eliminates selfishness and sorrows. This article attempts to express the mystical teachings presented in Navoi's work, particularly from the period of practical mysticism and the concept of repentance, fully manifesting it, to the concept of fano (absence).

Files

al-buxoriy-3-2024-art02.pdf

Files (909.9 kB)

Name Size
md5:e74595fad34915fa4dce43b69a66e550
909.9 kB Preview Download

Additional details

Additional titles

Translated title (Russian)
Взгляды Алишера Навои на суфизм
Translated title (English)
Alisher Navoi's views on Sufism

Related works

Is identical to
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2024.003.art02/ (URL)
Is part of
10.5281/zenodo.23059372 (DOI)
3030-3273 (ISSN)