Published September 24, 2026 | Version v1
Conference paper Open

GENERATIV SUN'IY INTELLEKT BILAN TARJIMA MULOQOTIDA MADANIY MA'NONI SAQLASHNING LINGVISTIK MEZONLARI

Authors/Creators

  • 1. Qo'qon universiteti Andijon filiali, Tibbiyotda tillarni o'qitish kafedrasi o'qituvchisi

Description

Maqolada generativ sun’iy intellekt vositasida amalga  oshiriladigan tarjima muloqotida madaniy mazmunni saqlash muammosi o‘zbek  tilidagi “mahalla”, “hashar” va “andisha” birliklari misolida o‘rganiladi. Tadqiqot  materiali sifatida elektron izohli lug‘atda qayd etilgan ma’nolar, qo‘llanish namunalari  va ular asosida ishlab chiqilgan inglizcha tarjima variantlari tanlandi. Komponent,  kontekstual va tarjimaviy tahlil yordamida madaniy birlikning nomini saqlash bilan  uning matndagi vazifasini qayta ifodalash o‘rtasidagi farq ochib berildi.Tahlilda  referentning almashishi, ijtimoiy munosabatning umumlashtirilishi va xulq motivining  asossiz aniqlashtirilishi ma’no o‘zgarishining uch ko‘rinishi sifatida ajratildi.

Files

Abduraximova 115-122.pdf

Files (1.4 MB)

Name Size
md5:f4fbbe8fc88bd45dcceb767255afae4d
1.4 MB Preview Download

Additional details

References

  • 1. Franco Aixelá J. Culture-specific Items in Translation // Álvarez R., Vidal M. C.-Á. (eds.). Translation, Power, Subversion. Clevedon: Multilingual Matters, 1996. P. 52–78.
  • 2. Li C., Chen M., Wang J., Sitaram S., Xie X. CultureLLM: Incorporating Cultural Differences into Large Language Models. 2024. P. 69–98.
  • 3. Opaluwah A. Prompt-oriented Output of Culture-Specific Items in Translated African Poetry by Large Language Model: An Initial Multi-layered Tabular Review. 2025. Preprint. Elektron manba.
  • 4. Izoh.uz. Mahalla. O'zbek tilining elektron izohli lug'ati. Lug'at maqolasi.
  • 5. Izoh.uz. Hashar. O'zbek tilining elektron izohli lug'ati. Lug'at maqolasi.