Bronza davrida Elam va Oks sivilizatsiyasi o'rtasidagi madaniy aloqalar: gliptika materiallari asosida qiyosiy ikonografik tahlil
Authors/Creators
- 1. Tarix fanlari bo'yicha falsafa doktori (PhD), Termiz davlat universiteti
Description
Mazkur maqolada Oks sivilizatsiyasi, xususan, Baqtriya–Marg'iyona arxeologik kompleksi (BMAC) gliptikasi va qadimgi Elam gliptikasi qiyosiy-ikonografik jihatdan tahlil qilinadi, hayvonlar tasviri, "hayvonlar hukmdori" kompozitsiyasi, antropozomorf va zomorf gibrid mavjudotlar, ilon-ajdar obrazlari, qanotli hayvonlar hamda geometrik belgilar tizimining ikonografik xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda BMAC gliptikasi bo'yicha Silviya Vinkelman, V.Sarianidi, A.Shaydullayevlarning tipologik va ikonografik tahlillari, Elam gliptikasi bo'yicha Pyer Amit, Holly Pitman, Enriko Askalon va boshqa tadqiqotchilarning ishlari, shuningdek, Suza arxeologik materiallari asosiy qiyosiy baza sifatida foydalanildi. Muayyan arxeologik namunalar, jumladan, Suza akropolidan topilgan proto-Elam davri muhr izlari, hayvonlarning insoniy holatda tasvirlangan kompozitsiyalari va hayvonlar o'rtasidagi kurash sahnalari tahlil qilindi. Natijalar BMAC va Elam gliptikasi o'rtasidagi o'xshashliklarni to'g'ridan-to'g'ri bir tomonlama ta'sir natijasi sifatida emas, balki Eron platosi, Mesopotamiya, Markaziy Osiyo va Hind vodiysini bog'lagan keng transregional aloqalar doirasida shakllangan ikonografik almashinuv sifatida baholash zarurligini ko'rsatadi.
Cultural contacts between Elam and the Oxus civilisation in the Bronze Age: a comparative iconographic analysis based on glyptic material
This article presents a comparative iconographic analysis of the glyptic art of the Oxus Civilization, particularly the Bactria–Margiana Archaeological Complex (BMAC), and ancient Elam. It examines the iconographic characteristics of animal representations, the "Master of Animals" composition, anthropo-zoomorphic and zoomorphic hybrid creatures, serpent-dragon imagery, winged animals, and systems of geometric signs. The study draws primarily on the typological and iconographic analyses of BMAC glyptic art by Silvia Winkelmann, V. Sarianidi, and A. Shaydullaev; the works of Pierre Amiet, Holly Pittman, Enrico Ascalone, and other scholars on Elamite glyptic art; as well as archaeological materials from Susa. Specific archaeological examples are analyzed, including Proto-Elamite seal impressions discovered on the Susa Acropolis, compositions depicting animals in anthropomorphic postures, and scenes of combat between animals. The results suggest that the similarities between BMAC and Elamite glyptic traditions should not be interpreted as the result of direct, one-way influence, but rather as evidence of iconographic exchange that developed within a broad network of transregional interactions linking the Iranian Plateau, Mesopotamia, Central Asia, and the Indus Valley.
В статье проводится сравнительно-иконографический анализ глиптики Оксской цивилизации, в частности Бактрийско-Маргианского археологического комплекса (БМАК), и древнего Элама. Рассматриваются иконографические особенности изображений животных, композиции «владыка животных», антропозооморфных и зооморфных гибридных существ, образов змей-драконов, крылатых животных, а также системы геометрических знаков. Основной сравнительной базой исследования послужили типологические и иконографические исследования Сильвии Винкельман, В. Сарианиди и А. Шайдуллаева по глиптике БМАК, труды Пьера Амиета, Холли Питтман, Энрико Аскалоне и других исследователей по эламской глиптике, а также археологические материалы Суз. Проанализированы конкретные археологические образцы, в том числе оттиски печатей протоэламского периода, обнаруженные на акрополе Суз, композиции с изображениями животных в антропоморфных позах и сцены борьбы между животными. Результаты исследования показывают, что сходства между глиптикой БМАК и Элама следует рассматривать не как результат прямого одностороннего влияния, а как проявление иконографического обмена, сформировавшегося в рамках широких трансрегиональных связей, объединявших Иранское плато, Месопотамию, Центральную Азию и долину Инда.
Notes
Files
rbampat-32.pdf
Additional details
Related works
- Is identical to
- Conference paper: https://terdu.milliyconf.uz/index.php/rbampat/article/view/rbampat-32 (URL)