KITOBXONLIK MADANIYATINING YOSHLAR MA'NAVIY HAYOTIDAGI AHAMIYATI

Yoshlar orasida mutolaa odatining sustlashuvi ma'naviy tarbiya, qadriyatlarni oʻzlashtirish va nutqiy tafakkur rivojiga bevosita ta'sir koʻrsatayotgan dolzarb muammo sifatida qaraldi. Tadqiqotning maqsadi kitobxonlik madaniyati bilan yoshlar ma'naviy hayoti oʻrtasidagi semantik va diskursiv bogʻlanishni aniqlash hamda bu bogʻlanishning asosiy koʻrsatkichlarini tavsiflashdan iborat boʻldi. Metod sifatida lingvistik tahlil, korpus tadqiqoti, qiyosiy til tahlili va diskurs tahlili qoʻllanildi; uch qatlamli diskurs materiallari leksik ragʻbat, baholovchi birliklar va qadriyat ifodalari boʻyicha kodlandi. Tahlil natijalari leksik ragʻbatning ustunligi 68,0 % ekanini, qolgan segmentlarda esa me'yoriy baholash va ma'naviy leksikaning barqaror birikmasi kuzatilganini koʻrsatdi. Qiyosiy tahlil kitob oʻqish bilan bogʻliq birliklar faqat axborot uzatish vazifasini bajarmasdan, yoshlar ongida ijobiy oʻzini anglash, mas'uliyat va ma'naviy intizomni faollashtirishini aniqladi. Shu bilan birga, mutolaa odatini ifodalovchi freymlar matn ichida koʻproq tavsiflovchi emas, yoʻnaltiruvchi funksiyada namoyon boʻldi.

Tadqiqotning ilmiy hissasi uch qatlamli diskurs uchun tematik kodlar tizimini taklif etish, kitobxonlik madaniyatini ma'naviy hayot bilan bogʻlovchi lingvistik mexanizmlarni ajratish va bu mexanizmlarni keyingi korpus kengaytmasi uchun aniq modelga aylantirishdan iboratdir.