NOMOS GBO — Generative Behavior Optimization (Türkçe Baskı, v1.0.0)

Yapay zekâ ajanlarının yalnızca yararlı yanıtlar üretmesi yetmez; açık yetkiye, güvenli sınırlara ve güvenilir bir durdurma yoluna da ihtiyaçları vardır. Generative Behavior Optimization (GBO), altı dilde yayımlanan bu kitapta bir ajanın kimin adına hareket ettiğini, ne yapabildiğini, ne zaman işlem yapabileceğini ve insan denetiminin nasıl korunacağını ele alan bir tasarım ve yönetişim çerçevesi olarak önerilir.

Yapay Zekânın Sadece Ne Söylediğini Değil, Ne Yaptığını da Tasarlamak

Bir yapay zekâ ajanının görevi tamamlaması, doğru davrandığını göstermez. Kimin adına hareket ettiği, neyi gerçekten yapabildiği, hangi koşullarda işlem yapabileceği ve nasıl durdurulacağı da bilinmelidir. Bu kitap, teknik ekiplerle kurum yöneticilerinin bu soruları aynı çerçevede tartışabilmesi için yazıldı.

NOMOS GBO burada önerilen bir tasarım ve yönetişim çerçevesidir. Kitaptaki sözleşmeler, kapılar, ölçüler ve olgunluk düzeyleri; kabul edilmiş bir uluslararası standardı, sertifikayı veya uygulanmış bir ürünün güvenlik garantisini temsil etmez. Bir şemanın varlığı da şemadaki kuralların teknik olarak uygulandığını kanıtlamaz.

İlk üç bölüm bulunma, temsil ve eylem arasındaki farkı kurar. Dördüncü bölümden sekizinci bölüme kadar beş temel davranış sözleşmesi ele alınır. Son dört bölüm, bunların kurumda nasıl yönetileceğini, nasıl ölçüleceğini, manipülasyona karşı nasıl korunacağını ve insanın kontrolü nasıl geri alacağını tartışır.

Bu baskı, yazarın sağladığı on dört bölüm dosyasından hazırlanmıştır. Metnin düzenlenmesinde, tutarlılık ve kaynak kontrollerinde yapay zekâ destekli editörlük araçlarından yararlanılmıştır. Kapak görseli üretken yapay zekâ ile hazırlanmış, yazıları ayrıca dizilmiştir. Bu açıklama bağımsız insan editör incelemesi veya akademik hakem değerlendirmesi yapıldığı anlamına gelmez.

© 2026 Kaan Muraz. Bu eser Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası (CC BY 4.0) lisansı ile sunulmaktadır. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/