Almanya'da Ana Dili Türkçe Öğretiminde Kullanılan Ders Kitaplarının İki Dillilik Bağlamında Karşılaştırılması: Sen ve Ben ve Benim Türkçem Örneği
Authors/Creators
Description
Almanya’da yaşayan Türk kökenli çocuklar, günlük yaşamlarında Türkçe ve Almancayı farklı bağlamlarda kullanan iki dilli bireyler olarak yetişmektedir. Bu durum, ana dili Türkçenin geliştirilmesi ve kültürel bağların sürdürülmesi açısından Türkçe öğretiminde kullanılan ders materyallerinin niteliğini önemli hâle getirmektedir. Bu bağlamda, ders kitaplarında yer alan metinlerin öğrencilerin Türkçe söz varlığını ve anlatım becerilerini destekleme biçimleri ile iki dilli ve iki kültürlü yaşam gerçekliklerini ne ölçüde yansıttıkları önem kazanmaktadır. Bu araştırmanın amacı, Almanya’da ana dili Türkçe öğretiminde kullanılan Sen ve Ben (5. Sınıf) ile Benim Türkçem (5. Sınıf) ders kitaplarını iki dilli öğrencilerin ana dili gelişimi ile dilsel ve kültürel gereksinimleri açısından karşılaştırmalı olarak incelemektir. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı doğrultusunda doküman incelemesi yöntemiyle gerçekleştirilmiş; ders kitaplarında yer alan metinler betimsel analiz yoluyla değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, Sen ve Ben ders kitabında Türkçenin doğal ve edebî kullanımını destekleyen söz varlığı, deyim ve kalıp sözler ile kültürel unsurların daha belirgin olduğunu göstermektedir. Benim Türkçem ders kitabında ise Türkçe-Almanca sözcük eşleştirmeleri, iki dilli başlık ve yönergeler ile Almanya’daki iki kültürlü yaşamı yansıtan içeriklerin öne çıktığı belirlenmiştir. Sonuç olarak iki ders kitabının ana dili öğretiminde farklı ancak birbirini tamamlayabilecek özellikler taşıdığı; iki dilli öğrencilere yönelik ders materyallerinde Türkçenin doğal ve zengin kullanımını destekleyen edebî metinlerle öğrencilerin iki dilli ve iki kültürlü yaşam gerçekliklerini dikkate alan unsurların dengeli biçimde bir araya getirilmesinin daha bütüncül bir yaklaşım sağlayabileceği değerlendirilmektedir.
Abstract (English)
Turkish-origin children living in Germany grow up as bilingual individuals who use Turkish and German in different domains of their daily lives. This situation increases the importance of the quality of instructional materials used in Turkish mother tongue education, particularly in terms of supporting the development of Turkish and maintaining cultural ties. In this context, how textbook texts support students’ Turkish vocabulary and expressive skills, as well as the extent to which they reflect students’ bilingual and bicultural life experiences, becomes particularly important. This study aims to comparatively examine Sen ve Ben (Grade 5) and Benim Türkçem (Grade 5), two textbooks used in teaching Turkish as a mother tongue in Germany, in terms of bilingual students’ mother tongue development as well as their linguistic and cultural needs. The study was conducted within a qualitative research approach using document analysis, and the texts included in the textbooks were evaluated through descriptive analysis. The findings indicate that Sen ve Ben more prominently features vocabulary, idiomatic and formulaic expressions, and cultural elements that support the natural and literary use of Turkish. In Benim Türkçem, Turkish-German word equivalents, bilingual titles and instructions, and content reflecting bicultural life in Germany are more prominent. The results suggest that the two textbooks have different yet potentially complementary characteristics in mother tongue education. Accordingly, combining literary texts that support the natural and rich use of Turkish with elements that take bilingual and bicultural realities into account may provide a more comprehensive approach to instructional materials designed for bilingual students.
Files
Nesibe+Yavascan..pdf
Additional details
Additional titles
- Translated title (English)
- A Comparison of Textbooks Used in Teaching Turkish as a Mother Tongue in Germany in the Context of Bilingualism: The Case of Sen ve Ben and Benim Türkçem
References
- Aksan, D. (2007). Her yönüyle dil: Ana çizgileriyle dilbilim. Türk Dil Kurumu Yayınları. Baker, C. (2011). Foundations of bilingual education and bilingualism (5th ed.). Multilingual Matters. Bialystok, E. (2001). Bilingualism in development: Language, literacy, and cognition. Cambridge University Press. Bloomfield, L. (1933). Language. Henry Holt and Company. Bostan, T., & Üstünyer, İ. (2024). Köln'deki Türk kültür ve sanat derneklerinin Türkçeye ve Türk kültürüne katkılarının analizi. International Journal of Social Sciences, 8(35), 249–272. https://doi.org/10.52096/usbd.8.35.13 Canlı, S. (2015). Türkçe ders kitaplarına seçilecek metinlerin belirlenmesinde çocuğa görelik ilkesi. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 1(1), 98–123. Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2021). Araştırma tasarımı: Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları (E. Karadağ, Çev. Ed.). Nobel Akademik Yayıncılık. Cummins, J. (2000). Language, power, and pedagogy: Bilingual children in the crossfire. Multilingual Matters. Çakır, P. (2013). Türkçe ders kitaplarındaki öykülerin çocuğa görelik ilkesi açısından incelenmesi. Turkish Studies, 8(1), 1171–1180. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.4249 Dinler, M. E. (2024). 8. sınıf Türkçe ders kitabındaki öyküleyici metinlerin çocuk edebiyatının temel ögeleri açısından incelenmesi. Türkiye Eğitim Dergisi, 9(2), 264–279. https://doi.org/10.54979/turkegitimdergisi.1569964 Ekinci, A. (Ed.). (2017). Benim Türkçem 5: Çalışma ve ders kitabı. Verlag für Multikulturelle Kommunikation. Ergin, M. (2013). Türk dil bilgisi. Bayrak Yayınları. Extra, G., & Yağmur, K. (Eds.). (2004). Urban multilingualism in Europe: Immigrant minority languages at home and school. Multilingual Matters. https://doi.org/10.21832/9781853597800 Grosjean, F. (2010). Bilingual: Life and reality. Harvard University Press. https://doi.org/10.4159/9780674056459 Korkmaz, Z. (2007). Gramer terimleri sözlüğü (genişletilmiş 3. baskı). Türk Dil Kurumu Yayınları. Macnamara, J. (1967). The bilingual's linguistic performance: A psychological overview. Journal of Social Issues, 23(2), 58–77. https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.1967.tb00576.x Onası, Ö., & Karakuş, N. (2023). Metin seçimi bağlamında Türkçe-Almanca iki dilli çocuklara Türkçenin öğretiminde kullanılan okuma metinleri. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 35, 304–321. https://doi.org/10.29000/rumelide.1346213 Özbay, M. (2006). Türkçe özel öğretim yöntemleri I. Öncü Kitap. Sever, S. (2020). Çocuk edebiyatı ve okuma kültürü (21. baskı). Tudem Yayınları. Süverdem, F. B., & Ertek, B. (2020). İki dillilik ve iki kültürlülük: Göç, kimlik ve aidiyet. The Journal of International Lingual, Social and Educational Sciences, 6(2), 183–207. https://doi.org/10.34137/jilses.826142 Tüfekçi Can, D. (2014). Çocuk edebiyatı: Kuramsal yaklaşım. Eğitim Yayınevi. Yağmur, K. (2006). Batı Avrupa'da Türkçe öğretiminin sorunları ve çözüm önerileri. Dil Dergisi, 134, 26–41. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık. Yılmaz, G. (Ed.). (2017). Sen ve Ben 5. BVL.