YOSHLARNI KITOB O'QISHGA QIZIQTIRISHNING PSIXOLOGIK OMILLARI

Mazkur maqolada yoshlarni kitob o‘qishga qiziqtirish jarayonining psixologik mexanizmlari, xususan, ichki va tashqi motivatsiya, bilishga bo‘lgan ehtiyoj, individual qiziqish, emotsional munosabat, o‘zini anglash, mustaqil tanlov va mutolaa odatini shakllantirish omillari tahlil qilinadi. Yoshlarning kitob o‘qishga bo‘lgan munosabati faqat ta’limiy yoki ma’naviy ehtiyoj bilan emas, balki ularning yosh xususiyatlari, individual-psixologik jihatlari, hayotiy maqsadlari, qadriyatlari va ijtimoiy muhitiga ham bevosita bog‘liqligi asoslab beriladi.

Maqolada yoshlarni kitob o‘qishga jalb etishda majburlash, tanbeh berish va faqat tashqi rag‘batlantirishga tayanishdan ko‘ra, ichki motivatsiyani shakllantirish samaraliroq psixologik yo‘nalish ekanligi asoslanadi. Yoshlarga “kitob o‘qi” deb buyruq berish o‘rniga, “kitob o‘qish orqali o‘zing uchun qanday foyda olishing mumkin?” degan psixologik yondashuvni shakllantirish zarurligi ko‘rsatib beriladi. Shuningdek, maqolada yoshlarning kitob tanlash jarayonida individual qiziqishlarini hisobga olish, kitob mazmunini ularning real hayotiy muammolari bilan bog‘lash, mutolaa jarayonida ijobiy emotsional tajriba yaratish, kichik va muntazam o‘qish odatini shakllantirish, o‘qilgan asar yuzasidan fikr almashish hamda tengdoshlar ta’siridan samarali foydalanishning psixologik ahamiyati ochib beriladi.

Tadqiqotning asosiy g‘oyasi shundan iboratki, yoshlarni kitobxonlikka jalb etishning eng samarali yo‘li kitob o‘qishni tashqi majburiyatdan ichki ehtiyoj va shaxsiy rivojlanish vositasiga aylantirishdir. Shu asosda ota-ona, pedagog, psixolog, kutubxonachi va yoshlar bilan ishlovchi mutaxassislar uchun amaliy psixologik tavsiyalar ishlab chiqiladi.