SHARH, TAHLIL, TALQIN: NAVOIYSHUNOSLIKDAGI UCH ATAMANING CHEGARALARI MASALASI

Ushbu tezisda navoiyshunoslikda eng koʻp qoʻllaniladigan uchta atama -“sharh”, “tahlil” va “talqin” tushunchalarining mazmuni, tarixiy shakllanishi va oʻzaro chegaralari tadqiq etiladi. Har uch atamaning arabcha oʻzagi va mumtoz ilmdagi dastlabki ma'nolari aniqlanadi, ularning adabiyotshunoslik atamasiga aylanish jarayoni kuzatiladi. Zamonaviy ilmiy adabiyotda bu atamalarning bir-birining oʻrnida ishlatilishi natijasida yuzaga kelayotgan chalkashliklar misollar asosida koʻrsatiladi. Nazariy mulohazalar Alisher Navoiyning “Qaro koʻzum...” deb boshlanuvchi gʻazali matla'i misolida amaliy tarzda tekshiriladi: ayni bir bayt ketma-ket sharh, tahlil va talqin usullarida oʻqiladi.