Published July 14, 2026 | Version v1

ISLOM MOLIYAVIY MUASSASALARIDA SAMARADORLIK: NAZARIY-KONSEPTUAL ASOSLAR VA BAHOLASH MEZONLARI

Description

Annotatsiya. Ushbu maqolada islom moliyasining ilmiy-konseptual asoslari,
uning iqtisodiy va axloqiy tamoyillari hamda zamonaviy moliya tizimidagi o‘rni
chuqur tahlil qilingan. Islom moliyasining asosini tashkil etuvchi ribо taqiqi, g‘arar
va maysirning man etilishi, risk va foydani taqsimlash kabi tamoyillar an’anaviy
moliya tizimidan tub farq qilishini asoslab beradi. Shu bilan birga, islom moliyaviy
muassasalarining asosiy faoliyat yo‘nalishlari – murabaha, mudaraba, musharaka,
ijara, sukuk va takaful instrumentlari nazariy va amaliy jihatdan ko‘rib chiqilgan.
Maqolada islom moliyaviy institutlari samaradorligini baholashning zamonaviy
yondashuvlari tahlil qilinib, moliyaviy ko‘rsatkichlar (ROA, ROE), likvidlilik,
risklarni boshqarish darajasi, shariatga muvofiqlik va ijtimoiy ta’sir omillarini o‘z
ichiga olgan kompleks baholash modeli taklif etilgan. Xususan, samaradorlikni
aniqlashda Data Envelopment Analysis (DEA) usulidan foydalanishning afzalliklari
yoritilgan bo‘lib, u orqali moliyaviy muassasalarning nisbiy samaradorligini
aniqlash imkoniyati mavjudligi ko‘rsatib berilgan.
Shuningdek, maqolada global islom moliyasi bozori rivojlanish tendensiyalari,
uning tez o‘sish sur’atlari va istiqbollari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra,
islom moliyasi nafaqat iqtisodiy samaradorlik, balki ijtimoiy adolat, moliyaviy
barqarorlik va inkluziv rivojlanishni ta’minlashda muhim vosita sifatida namoyon
bo‘lmoqda
 

Files

sadikova R.pdf

Files (2.2 MB)

Name Size
md5:3c131e2387a541eaaaf18bc08ade139f
2.2 MB Preview Download

Additional details

Dates

Accepted
2026-04-28