Orhun Âbideleri'nde Kadın Olgusu
Authors/Creators
Description
Kadın toplum içinde büyük bir öneme sahiptir. Tarih boyunca birçok toplumda özellikle
doğurganlık yönünden değer görmüştür. Bazı toplumlarda ise erkeklerden aşağıda görülmüş ve
çeşitli zulümlere maruz kalmıştır. Bu durum yaşanılan dönem ve coğrafyaya göre değişiklik
göstermiştir. Eski Türklerde ise kadınlar fazlasıyla değer görmüş ve el üstünde tutulmuştur.
Orhun Âbideleri (Orhun Yazıtları, Göktürk Yazıtları, Köktürk Yazıtları), Türk adının geçtiği
ilk yazılı metindir. Projede Orhun Âbideleri esas alınarak eski Türklerin toplum yaşantısı
hakkında bilgi edinmek kadının toplumdaki yerine ilişkin çıkarımlarda bulunmak
amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi kullanılarak Muharrem Ergin'in
Orhun Âbideleri eseri incelenmiş, abidelerdeki kadın olgusuna ilişkin motifler başlıklar halinde
açıklanarak metinden örneklerle desteklenmiştir. Yapılan metin incelemesinde kadının anne
olarak yüceltildiği, kutsal bir yerde görüldüğü, savaşlarda cariye olarak alınmasının üzüntü
yarattığı, düğün ve ölüm gibi özel günlerde yapılan törenlerde büyük değer gördüğü tespit
edilmiştir. Bu bulgular Göktürklerin kadına verdiği değeri göstermesi bakımından önemlidir.
Eski Türklere ait diğer metinler incelendiğinde kadına verilen değere ilişkin başka örneklere de
rastlanacaktır.
Abstract (English)
Women hold great importance within society. Throughout history, they have been valued,
particularly for their fertility, in many societies. However, in some societies, they have been
seen as inferior to men and subjected to various forms of oppression. This situation has varied
depending on the time period and geography. In ancient Turkic societies, women were highly
valued and revered. The Orkhon Inscriptions (Orkhon Script, Göktürk Script, Köktürk Script)
are the earliest written texts containing the name "Turk". In this project, based on the Orkhon
Inscriptions, the aim was to acquire information about the social status of women in ancient
Turkic societies and make inferences about their place in society. Through the qualitative
research method of content analysis, Muharrem Ergin's work on the Orkhon Inscriptions was
examined, and motifs related to the concept of women in the inscriptions were explained under
headings and supported with examples from the text. The analysis of the text revealed that
women were elevated as mothers, seen as sacred beings, caused sorrow when taken as
concubines in wars, and were highly valued in ceremonies such as weddings and funerals. These
findings are important in demonstrating the value the Göktürks placed on women. When other texts related to ancient Turks are examined, other examples of the value placed on women will
also be encountered.
Files
sosyal-63-70.pdf
Additional details
Additional titles
- Alternative title (English)
- The Phenomenon of Women in The Orkhon Inscriptions
References
- Açıl, O. (2016). İlk Türk devletlerinde kadın algısı ve kadın hakları. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 3 : 63-https://dergipark.org.tr/tr/download/article file/606430 (Erişim tarihi: 13.01.2023). Ergin, M. (1992).Orhun Âbideleri.İstanbul: Boğaziçi Yayınları. Geybullayev, G. Rızayeva, V. (1999). Eski Türklerde Umay Tanrıçası, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/406108 (Erişim Tarihi: 24.02.2024). Türk Dil Kurumu (2024). Güncel Türkçe sözlük, https://sozluk.gov.tr/ (Erişim Tarihi:27.10.2023). Uzun, H. M. (2020). Orhun Âbideleri ve Kutadgu Bilig'de Kadın, https://www.academia.edu/45608007/ORHUN_AB%C4%B0DELER%C4%B0_VE_KUTAD GU_B%C4%B0L%C4%B0GDE_KADIN (Erişim Tarihi: 13.01.2023).