Published June 28, 2026 | Version v1
Journal article Open

Yabancı Dil Olarak Lehçe Öğretiminde Emir Kipi: Kitle İletişim Araçları Kullanım Örneği

Description

Lehçenin yabancı dil olarak öğretimi konusunda, özellikle Polonya’da oldukça nitelikli çalışmalar mevcuttur. Bu çalışmaların genellikle Lehçe yazıldığını ve Polonya alan yazınında önemli tartışmalar yarattığını belirtmekte fayda vardır. Bu katkıların Türkiye’deki çalışmalarda Lehçe dil bariyerinden dolayı okunması sorun olabilmekle birlikte, yapılan çalışmalar Türkiye’de Lehçenin öğretimi alanındaki önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Bu bağlamda bugün elde edilebilecek yabancı dil öğretim materyallerinin Türkiye’de kullanımında ortaya çıkan aksaklıklar tespit edildiğinden, söz konusu makalenin yazılması hedeflenmiştir. Lehçe dil bilgisi kurallarının öğretimi amacıyla yazılan kaynakların çoğu, bu dilin dil içi ortamda, bir başka ifadeyle Polonya’da öğretileceği düşünülerek hazırlanmaktadır. Türkiye’de Lehçe öğretmek veya öğrenmek için başvurulan kaynaklar da genellikle Polonya’da yazılan bu kaynaklar aracılığıyla şekillenmektedir. Lehçe dil bilgisini Türkçe anlatan kaynakların sayısı gün geçtikçe artmakta olsa da yeni çalışmaların yapılmasına yönelik ihtiyaç sürmektedir. Bu ihtiyaçtan yola çıkarak söz konusu makalede Lehçedeki üç farklı kip türünden biri olan emir kipinin geleneksel dilbilgisi kurallarına uygun olarak kullanıldığı ve kullanılmadığı durumlar karşılaştırılmıştır. Kitle iletişim araçları aracılığıyla yapılan incelemelerde dil içi kullanıma örnek olabilecek unsurlar tespit edilmiş; bunların Lehçede ‘jezykowy savoir vivre’ (dilsel görgü kuralları) olarak adlandırılan uygun dil kullanımına ne derece bağlı olduğu irdelenmiştir. İnsanlarla iletişim kurarken, resmi veya özel durumlarda nezaket kurallarına uygun, doğru ve saygılı bir dil kullanma sanatını ifade eden bu kavram aracılığıyla emir kipinin kullanımındaki farklar detaylandırılarak, bu dilbilgisi kuralının önemine değinilmiştir.

 

Files

23. Büyük, S. (2026). Yabancı Dil Olarak Lehçe Öğretiminde.pdf

Files (781.4 kB)

Additional details

References

  • 1. Akata, Z. H. (2021). "Reklam Dilinde Mutluluk Vaadinin Dilbilimsel Açıdan Çözümlenmesi." Söylem Filoloji Dergisi, 6(3): 899-916. 2. Akpınar, B. (2004). "Konuşulan Otantik Bir Dil Kaynağı olarak Televizyon Reklamlarının Yabancı Dil Öğretiminde Kullanılması." Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, s.38, 198-211. 3. Altundağ, P. (2018). "TV reklamlarının yabancı dil olarak Korece öğretiminde kullanımı." Dil Dergisi, 169(1), 143-156. 4. Batı, U. (2016). Reklamların Dili, İstanbul: Alfa Basım Yayım Dağıtım. 5. Bojałkowska, K. (2016). "Wymagania składniowe form trybu rozkazującego we współczesnym języku polskim." Linguistica Copernicana, 13, 273-291. 6. Bojałkowska, K. (2020). "Niech wygram, niech usiądzie − formy fleksyjne czasownika czy konstrukcje składniowe?" Studia Jezykoznawcze, 19, 67–82. 7. Büyük, S. (2023). Lehçenin yabancı dil olarak öğretiminde çevirinin ve çeviribilimin işlevi, yayınlanmamış doktora tezi, Ankara. 8. Holvoet, A. (2013). "O paradygmacie polskiego imperatywu." Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia Linguistica VIII. 9. Jędrzejczak, M., & Körpe Kemer, S. (2023). "Kultura lokalna w nauczaniu języka polskiego jako obcego a nowoczesne narzędzia dydaktyczne (na podstawie internetowej gry o Gdańsku)." Philological Studies, 36, 339–353. 10. Katarzyna, B. (2014). "Językowe środk perswazji w Polskich i Słoweńskich reklamach." Acta Universitatis Lodziensis kształcenie polonistyczne cudzoziemców, 21, 279-287. 11. Körpe Kemer, S. (2018). Lehçe fiiller. Ankara: Delta Kültür Yayınevi. 12. Köycü, Seda. (2012). Lehçe dilbilgisi. Ankara: Tiydem Yayınları. 13. Kurt, G. (2020). "Televizyon Reklamlarının Yabancı Dil Olarak Almanca Öğretiminde Yeri ve Önemi." İdil, 71, 1129–1145. 14. Mańko, S. (2002). Wykłady z polskiej fleksji. Wydawnictwo Naukowe PWN. 15. Mędak, S. (2004). Słownik form koniugacyjnych czasowników polskich. Kraków: Universitas. 16. Skura, M. (2011). "Tekst reklamy na lekcji języka polskiego jako obcego." Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców, 18, 55-62. 17. Szamryk, K.K. (2023) "Potoczność w nauczaniu języka polskiego jako obcego w środowisku egzolingwalnym (na przykładzie wypowiedzi nauczycieli polonistyk tureckich)." Język Polski, CIII/4, 121-132. 18. Tekin Özel, R. (2019). "Yabancı dil öğretiminde yeni bir paradigma: Yöntem sonrası dönem." DTCF Dergisi 59: 1057-1086. 19. Tutaş, N. (2010). "Style and the Creative Use of Language in Advertisements." Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 50, 2. 283-299. 20. Uçar, M. (2014). Türkçede Emir Kipinin İşlevleri. Yüksek lisans tezi, Kayseri. 21. Witkowska K. (2016), Wstępne uwagi o rozkaźniku zwrotów frazeologicznych. İçinde: System – Tekst – Człowiek. Studia nad dawnymi i współczesnymi językami słowiańskimi, red. Małgorzata Gębka-Wolak, Joanna Kamper-Warejko vd. Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń, s. 281–290. Wójciuk, A. (2018). Perswazja w reklamach charytatywnych. İçinde Między przeszłością a teraźniejszością: rozważania o języku i tekście B. Mitrenga (red.), Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego