მათემატიკურ-მანქანური ანალიზი იოანე ზოსიმეს "ქებაჲ და დიდებაჲ ქართულისა ენისაჲ"-ს ტექსტში: რიცხვით-თეოლოგიური ბირთვის, პოზიციური კონცენტრაციისა და სტატისტიკური მტკიცებულების კვლევა

წინამდებარე კვლევა იოანე ზოსიმეს „ქებაჲ და დიდებაჲ ქართულისა ენისაჲ“-ს ერთ სრულ ძველქართულ ტექსტს განიხილავს როგორც მათემატიკურად გაზომვად და მანქანურად დასამუშავებელ კომპოზიციურ სისტემას. კვლევის მიზანია დადგინდეს, არსებობს თუ არა ტექსტში რიცხვით-თეოლოგიური, გრაფემულ-პოზიციური და სტრუქტურულად კონცენტრირებული ბირთვი, რომლის ახსნა მხოლოდ შემთხვევითი განაწილებით ან შედეგის შემდგომი ინტერპრეტაციით არასაკმარისია. მეთოდოლოგიურად გამოყენებულია ალგორითმული ტოკენიზაცია, გრაფემული მოდელირება, ზუსტი ალბათურ-სტატისტიკური ტესტები, ბაიესური შეფასება, ასო-რიცხვითი ჯამის გამოთვლა, გრაფემული მსგავსების მატრიცები, ქსელური ცენტრალურობის ანალიზი, სტილომეტრიული პროფილირება და მრავალჯერადი ტესტირების კორექცია. მთავარი შედეგი აჩვენებს, რომ 5–7 მუხლების ბირთვი ტექსტის სტატისტიკურად გამორჩეული ზონაა: ტექსტის 32.88%-იან მონაკვეთში მოთავსებულია ოთხდღიანი ნიშნის ოთხივე მკაფიო შემთხვევა და რიცხვითი სიტყვიერი ფორმების უმრავლესობა. ფიქსირებული ბირთვის მოდელში მიღებულია p = 0.0107, კორექტირებული p = 0.0443 და ბაიესის ფაქტორი BF₁₀ = 17.12, რაც ძლიერი სტატისტიკური მხარდაჭერის ზღვარს აკმაყოფილებს. ქსელური ანალიზი დამატებით აჩვენებს, რომ „წელი/ათასი“, „ქართული ენა“ და „მეორედ მოსვლა“ ტექსტის ცენტრალურ კვანძებს ქმნის. კვლევა ადასტურებს, რომ ტექსტში არსებობს სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი, თეოლოგიურად თანმიმდევრული და კომპოზიციურად ცენტრალური 5–7 ბირთვი.