AKADEMIK LITSEY TARIX DARSLARIDA QUTAYBA IBN MUSLIM OBRAZINI TARIXIY VA TANQIDIY YONDASHUV ASOSIDA O'RGANISH

Ushbu maqolada akademik litsey tarix darslarida Qutayba ibn Muslim obrazini o‘rganishning ilmiy-metodik asoslari, tarixiy voqealarni biryoqlama emas, balki manbalar, kontekst va tanqidiy tafakkur asosida tahlil qilish imkoniyatlari yoritiladi.

Movarounnahrga arablarning kirib kelishi va islom dinining yoyilishi O‘zbekiston tarixidagi murakkab, ziddiyatli va ko‘p qirrali jarayonlardan biridir. Ayniqsa, Qutayba ibn Muslim shaxsi ushbu jarayonda markaziy o‘rin egallaydi: u bir tomondan Arab xalifaligi siyosatini amalga oshirgan harbiy sarkarda, ikkinchi tomondan Movarounnahrning siyosiy, diniy va madaniy hayotida katta burilish yasagan tarixiy shaxs sifatida talqin qilinadi. Shu sababli akademik litsey o‘quvchilariga mazkur mavzuni o‘qitishda faqat yodlashga asoslangan an’anaviy usul yetarli emas. O‘quvchilarda tarixiy hodisaga xolis baho berish, manbalarni qiyosiy tahlil qilish, sabab va oqibatlarni ajratish, tarixiy shaxs faoliyatini davr sharoiti bilan bog‘lab baholash ko‘nikmalarini shakllantirish zarur. Maqolada Qutayba ibn Muslim obrazini o‘rganishda manbashunoslik, muammoli ta’lim, debat, konseptual xarita, tarixiy hujjat bilan ishlash va refleksiv tahlil metodlaridan foydalanish imkoniyatlari ochib beriladi. Shuningdek, mavzuni o‘qitishda “fath”, “istilo”, “islomlashuv”, “mahalliy qarshilik”, “madaniy o‘zgarish” kabi tushunchalarni ilmiy asosda tushuntirish zarurligi asoslanadi.